Son dönemde popüler olan Hakaret Davalarını tüm yönleriyle sizler için yazdık. Özellikle sosyal medyanın hayatımızdaki yeri ve öneminin her geçen gün daha da artmakta olduğu şu günlerde sosyal medya üzerinden hakaret suçlarında ciddi oranda artış yaşanmaktadır.
Günümüzde insanların hayatında büyük yer tutan sosyal medya platformları; özellikle Twitter, Facebook, Instagram ve farklı platformlar her yaştan insan tarafından sıklıkla kullanılmaktadır. Bu tarz sosyal medya platformlarında bazı kişiler tarafından hakaret içeren paylaşımlar yapılmaktadır. Bu bağlamda sıkıntı yaşanmaması için çok dikkat edilmesi ve kullanılan kelimelerin iyi seçilmesi gerekmektedir.
Hakaret suçu; instagram, facebook, twitter, telegram, whatsapp vb. uygulamalar ve sosyal medya hesapları aracılığıyla işlenebileceği gibi e-mail (e-posta) göndermek gibi başka yöntemler suretiyle de internet üzerinden işlenebilmektedir. İnternet üzerinden hakaret suçu işleyen kişi TCK m.125 hükümleri gereği cezalandırılır. Şöyle ki;
Hakaret suçu; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun “Kişilere Karşı İşlenen Suçlar” kısmında ve “Şerefe Karşı Suçlar” bölümünde düzenlenmiştir. Hâliyle bu suçla mağdurun şerefi korunmak istenilmektedir. Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesi ile 131. maddesi arasında yer almaktadır. Şerefe karşı suçlar ile kişilerin değeri olan şerefi, saygınlığı ve onuru korunmak istenmektedir. Şerefe karşı suçlar, kişinin manevi varlığına yönelik saldırıları önlemeye, şeref hakkını korumaya yönelik suçlardır. İnsan kişiliği maddi ve manevi varlıklardan oluşur. İnsanın manevi varlığı şerefe karşı suçlarla korunmaktadır. Bu suçun Kanuna konularak ihdas edilmesi ile kişinin kendisine olan öz saygısı korunmaktadır.
Hakaret Suçunun Tanımı nedir?
TCK 125. maddesinde yer alan hakaret suçu, bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte “somut bir fiil veya olgu isnat etmek” veya “sövmek” suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldırmak şeklinde oluşan bu bakımdan seçimlik hareketli bir suç tipidir.
TCK 125. maddesinin ilk cümlesi, huzurda hakareti; ikinci cümlesi ise, gıyapta hakareti cezalandırmaktadır.
Gıyapta Hakaret nasıl olur?
Gıyapta hakaretin gerçekleşmesi için ise suçun en az üç kişiyle ihtilat ederek işlenmesi gerekmektedir.
Her iki durum için öngörülen ceza aynı ise de, ikinci durumda ihtilat şartının arandığına dikkat etmek gerekir.
Hakaret Suçlarında Şikayet Süreci nasıl olur?
Temel şekli takibi şikayete bağlı suçlar kategorisinde yer alır. Suçun mağduru, hakaret edeni ve hakareti öğrendiği tarihten itibaren 6 ay içerisinde şikayet hakkını kullanmak zorundadır. Aksi takdirde şikayet hakkını kaybeder. Şikayet hakkı, en geç dava zamanaşımı süresi içinde kullanılmalıdır.
Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret suçu (TCK m.125/3, 43/2) şikayete tabi değildir. Bu nedenle hakaret suçunun bu şekli için herhangi bir şikayet süresi sınırlaması yoktur. Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret suçun işlenmesi halinde cumhuriyet savcılığı resen soruşturma açar.
Hakaret Suçunun vücut bulması için kişinin onur, şeref veya saygınlığını rencide edecek somut bir fiil veya olgu isnat edilmeli veya sövme yoluyla kişinin onur, şeref veya saygınlığına saldırılmalıdır. Görüldüğü üzere, hakaret suçunda önemli olan kişiyi rencide eden, toplum içinde değersizleştiren fiillerin cezalandırılmasıdır.
Peki bu durumda, Beddua Edilmesi, Kötü temenni, Kaba ve Nezaketsiz Sözler Söylenmesi Hakaret Suçu Sayılır mı?
Yargıtay’a göre, “Allah belanı versin”, “Boyun posun devrilsin” gibi beddua niteliğinde sözler, hakaret suçunu oluşturmamaktadır. Yargıtay, bu tarz sözleri onur, şeref ve saygınlığı rencide eden nitelikte somut bir fiil isnadı veya sövme olmaması nedeni ile TCK’nın 125. Maddesi kapsamında suç olarak kabul etmemektedir.
Yine Yargıtay’a göre, muhataba yönelik değer yargısından ibaret olan sözler kaba söz kapsamında kalmaktadır ve hakaret suçunu oluşturmamaktadır. Hakaret fiillerinin cezalandırılmasıyla korunan hukuki değer, kişilerin onur, şeref ve saygınlığı olup bu suçun oluşabilmesi için, davranışın kişiyi küçük düşürmeye matuf olarak gerçekleşmesi gerekmektedir. Bir hareketin tahkir edici olup olmadığı bazı durumlarda nispi olup, zamana, yere ve duruma göre değişebilmektedir. Bu şekilde kişilere yönelik her türlü ağır eleştiri veya rahatsız edici sözlerin hakaret suçu bağlamında değerlendirilmemesi, sözlerin açıkça, onur, şeref ve saygınlığı rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnadını veya sövme fiilini oluşturması gerekmektedir.
Görüldüğü üzere, kaba söz ve davranışlar Yargıtay’a göre Hakaret Suçuna vücut vermemektedir.
Bir diğer merak edilen husus ise, Hakaret Suçunda Haksız Tahrikten Faydalanılır mı?
Hakaret Suçunda özel olarak haksız tahrik uygulaması düzenlenmektedir.
TCK md. 129/1’e göre, hakaret suçunun bir haksız fiile tepki olarak işlenmesi halinde faile ceza verilmeyebilir veya cezası 1/3’üne indirilebilir.
TCK md. 129/2’ye göre, hakaret suçunun kasten yaralama suçuna tepki olarak işlenmesi halinde faile ceza verilmez.
TCKmd. 129/3’e göre, hakaret suçunun karşılıklı olarak işlenmesi halinde, olayın mahiyetine göre, taraflardan her ikisi veya biri hakkında verilecek ceza üçte birine kadar indirilebileceği gibi, ceza vermekten de vazgeçilebilir.
Peki Hakaret Suçunun Cezası Nedir?
Basit Hakaret Suçu Cezası
Suçun basit şeklinde, hakaret suçunun cezası 3 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır. Suçun basit şeklinde hakim ya hapis cezası ya da adli para cezası verecektir.
Nitelikli Hakaret Suçu Cezası
Hakaret suçunun;
a) Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı,
b) Dini, siyasi, sosyal, felsefi inanç, düşünce ve kanaatlerini açıklamasından, değiştirmesinden, yaymaya çalışmasından, mensup olduğu dinin emir ve yasaklarına uygun davranmasından dolayı,
c) Kişinin mensup bulunduğu dine göre kutsal sayılan değerlerden bahisle, işlenmesi halinde, cezanın alt sınırı 1yıldan az olamaz.
Alenen Hakaret Suçu Cezası
TCK’nın 125/4. maddesinde ağırlaştırıcı neden olarak öngörülen aleniyetin söz konusu olması halinde, hakaret suçu nedeniyle öngörülen ceza 1/6 oranında ayrıca arttırılacaktır. Örnek vermek gerekirse, TV programı, Radyo programı veya sosyal medya üzerinden işlenmesi vb.
Hakaret Davasında Şikayetçinin Şikayetinden Vazgeçmesi mümkün mü?
Şikayet hakkına sahip olan kişi, hüküm kesinleşinceye kadar bu hakkından her zaman vazgeçebilme imkanına sahiptir. Şikayetten vazgeçen şikayetçi, bu vazgeçmeden vazgeçemeyecek ve şikayet hakkını kaybedecektir. Şikâyetten vazgeçmenin geçerli olabilmesi için, vazgeçmenin sanık tarafından kabul edilmesi gerekir. Kovuşturma aşamasında şikayetten vazgeçmenin sanık tarafından kabul edilmesi halinde dava düşecektir. Sanığın yargılama sonucunda beraat etmek istemesi halinde, şikayetten vazgeçmeyi kabul etmemesi de mümkündür. Fakat takibi şikayete bağlı olmayan suçlar kamu davası niteliği taşıdığı için şikayetten vazgeçmenin sonucu olmayacaktır. Mağdur şikayetten vazgeçtiğini beyan etse bile yargılamayı yapan makam davaya devam edip sonuç kararını açıklamak zorundadır. Bu durumda takibi şikayete bağlı olmayan, Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen ve Cumhurbaşkanına hakaret suçlarında davacı (kamu görevlisi veya Cumhurbaşkanı) şikayetinden vazgeçse bile kamu davası devam edecektir.
Hakaret Suçlarında Maddi- Manevi Tazminat Davası Açılabilir mi?
Haksız fiilden doğan maddi – manevi tazminat davası açılabilmektedir. Görevli mahkeme Haksız fiilin gerçekleştiği yer veya mağdurun yerleşim yerinin bulunduğu Asliye Hukuk Mahkemeleridir.
Dava açma süresi, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren 2 yıldır. Eğer bu fiille ilgili cezai tahkikat başlatılmış ise süre, tahkikatın sonundan itibaren işlemeye başlar. Ancak hukuk mahkemelerinde tazminat davası açmak için soruşturmanın sonuçlanmasını bekleme zorunluluğu bulunmamaktadır.
Hakaret suçlarında fail ve mağdur;
Hakaret suçu fail unsuru bakımından bir özellik göstermez. Herkes tarafından işlenebilen bir suçtur. Keza mağdur bakımından da bir özellik söz konusu değildir. Mağdurun belirli veyahut en azından belirlenebilir olması gerekli ve yeterlidir. (TCK md. 126) Bununla birlikte eğer suç; kurul hâlinde çalışan kamu görevlilerine karşı ve görevlerinden dolayı işlenmiş ise, kurulu oluşturan üyelere karşı işlenmiş sayılır. Bu durumda zincirleme suça ilişkin madde hükümleri uygulanacaktır. (TCK 125/5)
Avukat Başak GÜNGÖR / AVRUPAPRESS
News
