Hem tüketici hem satıcı için çok sayıda kolaylık sağlaması sebebiyle son yıllarda oldukça yaygınlaşan e-alışverişler, tüketici nezdinde mağduriyete de yol açabilmektedir. Özellikle profesyonel olmayan web siteleri ya da sosyal medya hesapları üzerinden satış yapan ticari firmalar, müşterilerini sistematik olarak hak kaybına uğratmak suretiyle ticari hayatın güvenilirliğini sarsmaktadır.
Ancak, satıcı firmaların internet sitelerinde ya da sosyal medya hesaplarında satışa sunulan ürünler için tüketicilerin iade hakkı olmadığına ilişkin yazdığı ibarelerin hukuken bağlayıcılığı bulunmamaktadır. Başka bir deyişle, “Değişim Var, İade Yok” ya da “Kampanyalı Ürünlerde İade Kabul Edilmez” gibi ifadelerin tüketicini kanuni haklarını sınırlandırma etkisi yoktur.
Satıcı firmalar, aşağıda açıklanan tüketici haklarını bilmelerine rağmen bu hukuksuz tutumu sergilemeye devam etmektedir. Çünkü satıcı firmaların çoğu, yükümlü olmasına rağmen yapılan satışlar için fatura kesmemektedir. Ürünün satın alındığına dair elinde fatura ya da belge olmayan tüketici, yasal haklarını ararken ispat sorunuyla karşılaşmaktadır.
Belirtmek gerekir ki, satıcı firmalar hem fatura kesmemekten hem de iade kabul etmemekten sorumludur ve iade kabul etmemekten kaynaklanan tüketicinin zararını karşılamakla mükelleftir. Tüketici, satıcı ile arasındaki satım sözleşmesinin varlığına ya da iade hakkının kullandırılmadığına ilişkin mesajları, mesafeli satış sözleşmesi kapsamında göndermiş olduğu paranın dekontunu, internet sitesinde alışverişin tamamlandığına ilişkin onay bildirgesini, ürünün kargo detaylarını delil olarak kullanması mümkündür.
İnternet üzerinden yapılan tüketici işlemlerinde yasal hakları, Ticaret Bakanlığı’nca şu şekilde açıklanmıştır;
Mesafeli sözleşme; satıcı veya sağlayıcı ile tüketicinin eş zamanlı fiziksel varlığı olmaksızın, mal veya hizmetlerin uzaktan pazarlanmasına yönelik olarak oluşturulmuş bir sistem çerçevesinde, taraflar arasında sözleşmenin kurulduğu ana kadar ve kurulduğu an da dahil olmak üzere (telefon ve internet gibi) uzaktan iletişim araçlarının kullanılması suretiyle kurulan sözleşmedir.
· Tüketici, sözleşmenin kurulmasından önce, mal veya hizmete dair hususlarda satıcı veya sağlayıcı tarafından bilgilendirilmek zorundadır. Mesafeli sözleşmenin en önemli unsurlarından olan ön bilgilendirmenin amacı; tüketicilerin satıcı veya sağlayıcı ile karşı karşıya gelmediği ve almayı düşündüğü mal veya hizmeti somut olarak görmediği veya deneyemediği alışveriş yönteminde sözleşme konusu mal veya hizmete dair önemli hususların alışverişten önce verilmesinin sağlanarak, tüketicilerin neyi satın almak üzere oldukları ve ne gibi hak ve yükümlülüklere sahip oldukları konusunda haberdar etmektir.
· Tüketicinin 14 gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayma hakkı mevcuttur. Sözleşmenin kurulmasından malın teslimine kadar olan süre içinde de cayma hakkı kullanılabilir. Ön bilgilendirme
yükümlülüğü yerine getirilmezse cayma hakkı süresi 1 yıla çıkmaktadır.
· Cayma hakkının bazı istisnaları vardır. Örneğin, çabuk bozulabilen ve son kullanma tarihi geçebilecek mallar ya da tüketicinin istekleri veya kişisel ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanan mallara ilişkin sözleşmelerde cayma hakkı kullanılamamaktadır.
· Cayma hakkının kullanımı için satıcı veya sağlayıcıya yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısı ile bildirim yapılması yeterlidir.
· Cayma hakkının kullanılması durumunda tüketici malı 10 gün içinde satıcının belirtmiş olduğu kargo firması ile ücretsiz olarak iade etmeli ve satıcı da 14 gün içinde bedel iadesini yapmalıdır. Tüketici, cayma süresi içinde malı, işleyişine, teknik özelliklerine ve kullanım talimatlarına uygun bir şekilde kullandığı takdirde meydana gelen değişiklik ve bozulmalardan sorumlu değildir.
· Satıcı veya sağlayıcı siparişini taahhüt ettiği süre içinde yerine getirmek zorundadır. Mal satışlarında bu süre 30 günü geçemez. Aksi takdirde tüketici sözleşmeyi feshedebilir.
Yukarıda açıklanan haklarını kullanmak isteyen tüketici, Tüketici Hakem Heyeti’ne internet üzerinden yapacağı bir başvuru ile ya da tüketici mahkemelerinde açacağı dava ile alacağına kavuşacaktır.
Saygılarımla
Av. Ayşenur Yıldız / AVRUPAPRESS
News
