Bildiğiniz üzere son bir yıldır korona virüsü ile mücadele veriyoruz. Bu virüs
aslında bizlere kişisel hijyenin ve sağlığın birbiriyle ne kadar bağlantılı
olduğuna dair hatırlatmalar yaptı. Bundan sadece 1-2 yıl öncesinde toplu
taşımada direklere tutunduktan sonra yada alışveriş yaptıktan sonra verilen
para üstüne dokunduktan sonra aldığımız şeyleri tüketirken kaçımız dikkat edip
elimizi yıkıyorduk acaba? Hatta toplu kullanıma açık olan tuvaletleri kullanan
bazı kişilerin ellerini yıkamadan çıktığına bile şahit oluyorduk değil mi? Neyse ki
bu virüs topluma el yıkama alışkanlığını benimsetti. Peki elimizi yıkarken
kullandığımız sabunların kiri nasıl temizlediğini biliyor musunuz?
Bu ilk yazımda sizlere bir kimyager olarak ellerimizi temizlemek için
kullandığımız sabunun yapısından, nasıl oluştuğundan ve elimizde bulunan
virüsleri ve kirleri nasıl arındırdığından bahsedeceğim.
Sabun diye adlandırdığımız ürün, yağ asitlerinin bazik bir madde olan kostik ile
kimyasal reaksiyonu sonucu olan bir tuz bileşiğidir. Tuz diyorum çünkü asit ile
bazın oluşturduğu nötrleşme tepkimesinden tuz açığa çıktığı için sabun kimyasal
olarak bir tuzdur.
Sabunları oluşturan iki kısım vardır. Bunlar suyu sevmeyen hidrofobik yani
kuyruk kısmı ve suyu seven hidrofilik yani baş kısmı olarak adlandırılır. Kuyruk
kısmı apolar, baş kısmı polar yapılıdır. Kirler genellikle yağ ve benzeri apolar
organik maddeleri içerirler. Su ise polar bir moleküldür. Bir maddenin diğeri
içinde çözünebilmesi için molekül yapılarının benzerlik göstermesi gerekir.
Kir ve su molekülleri yapı olarak birbirine benzemediklerinden dolayı birbirleri
ile karışmazlar. Bu nedenle kiri temizlemek sadece su kullanarak mümkün
olmaz. Kir apolar olduğundan, kirli maddenin bulunduğu suya sabun
eklendiğinde molekülün apolar (hidrofob) ucu kiri sarar.
Polar (hidrofil) uç ise su ile güçlü bağlar oluşturur. Böylece kir bulunduğu
ortamdan suya geçer ve kirli yüzey temizlenmiş olur. Burada asıl temizleyici
sudur, sabun ise sadece yardımcı görevi görür.
Ellerimizi yıkarken sabunun uzun hidrokarbon zincirlerinden oluşan apolar
kısımları yine apolar olan kirlere tutunur hatta onları çevreler, polar kısımları ise
su molekülleri ile etkileşir. Etrafı sarılan yağ tanecikleri birbirlerinden ayrılarak
su içerisinde dağılırlar. Böylece yüzeyden ayrılan yağ molekülleri su ile birlikte
kolaylıkla akıp gider.
Yazımı sonlandırmadan önce eviniz dışında temasta bulunduğunuz her
yüzeyden sonra kirlerden arınmak ve virüslerden korunmak için ellerinizi su ile
ıslatıp sabun ile de en az 30 saniye köpürterek temizlemenizi öneriyorum (aman
o sırada musluğunuzu boşa akıtıp su israfında bulunmayın). Herkese sağlıklı
günler diliyorum. Bir sonraki yazımda görüşmek üzere…
Gülpembe Ece İNAL//AVRUPAPRESS
News
