BESLENMEDE YENİ TRENDLERDEN:
ARALIKLI AÇLIK
Günümüzde hayat şartlarının değişmesiyle
birlikte kişilerin beslenme davranışlarında da farklılıklar görülmektedir.
Çalışma saatlerinin fazla olması ve fiziksel aktivitenin azalması bireylerin
aşırı kilo almasına dolayısıyla obeziteye yakalanma riskinde bir artışın
yaşanmasına neden olmaktadır. Hal böyle olunca kısa zamanda hızlı sonuçlar
almak için insanlar daha farklı ve kısıtlayıcı beslenme yöntemlerine
yönelmiştir. Bu yöntemlerden biri de aralıklı açlıktır. Kendi arasında da çok
farklı dallara ayrılan aralıklı açlık temelde yemek yemenin olmadığı tıbbi oruç
ve beslenmenin serbest olduğu 2 süreçten oluşmaktadır.
İsterseniz ilk önce vücudumuzda uzun
süreli açlıkta neler olduğuna bir değinelim. Açlığın ilk zamanlarında kandaki
glikoz seviyelerinin azalmasından dolayı dengeyi sağlamak için kaslarımızda
depolanan glikojen glikoza dönüştürülmektedir. 10-18 saat sonrasında
kaslarımızdaki glikojen tamamen bitmektedir. Açlığın devam etmesi halinde
glikoz sentezi için yağlar ve proteinler vücutta kullanılmaya başlamaktadır.
Proteinler yaşamsal faktörlerin temelini oluşturmaktadır. Eğer vücutta protein
depoları yarılanırsa kişi hayatını kaybeder.
Aralıklı açlık diyetleri üç gruba
ayrılmaktadır: dini oruç, dönüşümlü açlık ve zaman kısıtlı beslenme.
Dini
Oruç: Aslında hepimizin bildiği bir beslenme metodudur. İki ana öğünden
oluşmaktadır. Şafak sökmeden yeme işleminin bitirilip gün batımından sonra da
yemenin başlamasıyla süregelen 29 – 30 günlük bir süreçtir.
Dönüşümlü
Açlık: Kendi arasında 5:2 ve alternatif gün aralıklı açlık olmak üzere 2’ye
ayrılmaktadır. Daha çok 5:2 diyeti uygulanmaktadır. Burada amaç haftanın 2 günü
tıbbi oruç (sınırlı besin tüketimi vardır) tutmak diğer 5 günü ise serbest ama
aşırıya kaçmadan beslenmek esas alınmaktadır. 8 ile 12 hafta boyunca uygulanmaktadır.
Zaman
Kısıtlı Beslenme: 16 saat açlık ve 8 saat beslenmeyi içeren bir akımdır.
Ağırlık çalışan sporcuların vücutları için tasarlanmış bir metottur.
Karbonhidrat ve protein oranlarına dikkat ederek beslenme planı oluşturmak
esastır.
Aralıklı açlık diyetlerinde genel olarak
gördüğümüz benzer değişimler bulunmaktadır. Vücudun açlığa karşı verdiği
tepkiler benzerdir. Kandaki açlık glikoz seviyeleri belirli ölçülerde sabit
tutulmaktadır. Kan yağı olan trigliseritlerde, tokluk hormonu olan leptinde ve
oksidatif streste azalma görülmektedir. Metabolizma hızlanmaktadır.
Kardiyovasküler fonksiyonlarda artma görülmektedir. Otonomik sinir sisteminin
ve beynin, besin olmadığında gösterdiği yanıtlar ile hastalıkları önleyerek
yaşamı desteklediği belirtilmektedir. Aralıklı açlıkta laktat ve asetat
fermantasyon ürünlerinin bağırsakta artışının meydana gelmesiyle birlikte
bağırsak mikrobiyotasında olumlu sonuçlar gözlenmiştir.
Aralıklı açlık Parkinson ve Alzheimer
gibi hastalıkların tedavisinde de kullanılmaktadır. Bunun nedeni ise zamanla
yaşlanan sinir sistemi aralıklı açlık ile birlikte daha iyi çalışmaktadır.
Dönüşümlü açlığın da birçok faydasını
saymak mümkündür. Hayvanlar üzerinde
birçok araştırma yapılmıştır ve trigliserit ile total kolestrolun seviyelerinde
azalmalar olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca kansere karşı korunmada faydası
olduğu görülmüştür. İnsülin direncinde gerilemelerin yaşandığı, dolaşımdaki
leptin ve insülin seviyeleri de dönüşümlü açlık ile azalmaktadır.
Yaşam sürelerinin karşılaştırıldığı
çalışmalar da bulunmaktadır. Ratlar üzerinde gözlenen verilere göre orta yaşta
dönüşümlü açlık uygulayan ratlar %30-40, erken yaşta başlayan ratlarda ise bu oran
başlamayanlara göre 2 kat daha fazla olacak şekilde yaşam süresinde artışa yol
açtığı tespit edilmiştir. Hatta egzersiz ile birlikte uygulandığında bu oranlar
daha da artmaktadır.
İnsanlar üzerinde de ağırlık kaybının
araştırılması için çalışmalar yapılmıştır. Dönüşümlü açlık uygulayan bireylerde
uygulamayanlara oranla %6 oranında daha fazla ağırlık kaybı yaşanmıştır. Fakat
bu dönüşümlü açlık 12 hafta boyunca bireylere uygulanmıştır. LDL (%20-25) ve
trigliserit (%15-30) konsantrasyonlarındaki azalma koroner kalp hastalıklarının
oluşma riskini de önlediğini bize göstermektedir.
Yapılan çalışmalar arasında olumlu
örnekler kadar olumsuz örnekler de bulunmaktadır. bunların daha kesin çözüme
ulaştırılması için örneklemler büyütülüp zaman faktörü de uzatılmalıdır.
Genellikle hayvan çalışmaları bulunmaktadır. İnsanlar üzerinde de bu çalışmalara
yoğunlaşılmalıdır.
Online diyet hizmetimden yararlanmak
için bana whatsApp, instagram veya mail yoluyla ulaşabilirsiniz.
whatsApp : +90 534 305 17
54
instagram: https://www.instagram.com/dyt.aysenurrabiaonen/?hl=tr
e-mail: rabia_onen@windowslive.com
DİYETİSYEN AYŞENUR RABİA ÖNEN
News
Yorum yapabilmek için giriş yapmalısınız.