7 Ekim 2023’ten bu yana \u0130srail, askeri doktrinin temel ilkelerini zorlayan bir yakla\u015f\u0131mla ayn\u0131 anda yedi cephede sava\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyor. Bu s\u00f6ylem, yo\u011fun askeri g\u00fc\u00e7 kullan\u0131m\u0131n\u0131 me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131rken, \u015fiddeti adeta d\u0131\u015f politika arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcyor. Ancak mesele yaln\u0131zca \u0130srail’in savunma politikalar\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fil. Ayn\u0131 zamanda bu yakla\u015f\u0131m, Orta Do\u011fu\u2019daki istikrars\u0131zl\u0131\u011f\u0131 derinle\u015ftiren uzun vadeli planlamaya da i\u015faret ediyor.<\/p>\n
<\/p>\n
\u0130srail y\u00f6netimi y\u0131llard\u0131r Hamas’\u0131 \u00a0\u00bbter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc\u00a0\u00bb olarak nitelendiriyor. Ne var ki sahadaki uygulamalara bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, Netanyahu h\u00fck\u00fcmetinin izledi\u011fi sert askeri y\u00f6ntemlerin; 1789 Frans\u0131z Devrimi sonras\u0131nda Maximilien Robespierre liderli\u011finde ya\u015fanan ve tarihe \u00a0\u00bbTer\u00f6r D\u00f6nemi\u00a0\u00bb olarak ge\u00e7en, g\u00fcvenlik ad\u0131na ola\u011fan\u00fcst\u00fc tedbirlerin me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u00fcre\u00e7ten \u00e7ok farkl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. \u00d6zellikle silahs\u0131z sivillerin, kad\u0131nlar\u0131n ve \u00e7ocuklar\u0131n dahi potansiyel tehdit olarak kabul edilmesi, bu tart\u0131\u015fmalar\u0131n odak noktas\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor.<\/p>\n
<\/p>\n
Asl\u0131nda bu durum yeni de\u011fil. \u0130srail\u2019in devletle\u015fme s\u00fcreci de uzun y\u0131llard\u0131r g\u00fc\u00e7 kullan\u0131m\u0131 ve \u015fiddet ekseninde tart\u0131\u015f\u0131lan tarihsel bir arka plana sahip. Bu nedenle g\u00fc\u00e7 kullan\u0131m\u0131, \u0130srail siyasetinde yaln\u0131zca bir savunma refleksi olmaktan \u00e7\u0131kt\u0131; zamanla kurumsalla\u015fan ve me\u015fruiyet zemini bulan bir \u00a0\u00bbkamu politikas\u0131\u00a0\u00bb niteli\u011fi kazand\u0131.<\/p>\n
<\/p>\n
Bunun do\u011fal sonucu olarak \u0130srail, \u00e7evresindeki \u00fclkelerle ili\u015fkilerinde m\u00fczakere ve diplomasi yerine \u00e7o\u011fu zaman askeri a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 y\u00f6ntemleri tercih eden bir politika izledi. Bu e\u011filim \u00f6zellikle Netanyahu d\u00f6neminde daha belirgin hale geldi. Gelinen noktada \u0130srail, b\u00f6lgesinde bar\u0131\u015f ve istikrar \u00fcreten bir akt\u00f6rden ziyade, askeri g\u00fcce giderek daha fazla ba\u011f\u0131ml\u0131 hale gelen ve b\u00f6lgesel gerilimlerin oda\u011f\u0131nda yer alan bir \u00fclke g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc sergiliyor. Bu durum da Tel Aviv y\u00f6netiminin uzun vadeli stratejik doktrininin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fini tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131yor.<\/p>\n
<\/p>\n
Bu tabloyu daha iyi anlayabilmek i\u00e7in \u0130srail devletinin tarihsel ve ideolojik temellerine de bakmak gerekir. Bu noktada kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan en \u00f6nemli kavramlardan biri ise Siyonizm’dir. Siyonizm, Yahudi dini metinlerine dayanarak \u00a0\u00bbTanr\u0131’n\u0131n vaat etti\u011fi topraklara d\u00f6n\u00fc\u015f\u00a0\u00bb fikrine<\/p>\n
odaklan\u0131r ve \u00a0\u00bbB\u00fcy\u00fck \u0130srail\u00a0\u00bb vizyonunu benimser. Tevrat’ta yer alan, \u00a0\u00bbSenin soyuna bu \u00fclkeyi verece\u011fim: M\u0131s\u0131r \u0131rma\u011f\u0131ndan b\u00fcy\u00fck F\u0131rat Irma\u011f\u0131’na kadar\u00a0\u00bb (Tekvin 15:18) ifadesi, \u00f6zellikle baz\u0131 dini ve milliyet\u00e7i Siyonist \u00e7evreler taraf\u0131ndan yaln\u0131zca dini bir referans olarak de\u011fil, ayn\u0131 zamanda siyasi hedeflerin me\u015fruiyet zemini olarak da yorumlan\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
Bu perspektiften bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, 1948’den bu yana ya\u015fanan geli\u015fmeler de do\u011fal olarak farkl\u0131 bir anlam kazan\u0131r. Filistinlilerin \u00ab\u00a0Nakba\u00a0\u00bb olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 kitlesel g\u00f6\u00e7 s\u00fcreci, Bat\u0131 \u015eeria’daki yerle\u015fim faaliyetleri, Do\u011fu Kud\u00fcs’teki uygulamalar, \u0130srail’in savunma politikalar\u0131n\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7en b\u00f6lgesel tasar\u0131m olarak de\u011ferlendirilmelidir.<\/p>\n
<\/p>\n
Bug\u00fcn Gazze ise bu tart\u0131\u015fmalar\u0131n odak noktas\u0131nda bulunuyor. Uluslararas\u0131 g\u00f6zlemciler taraf\u0131ndan s\u0131kl\u0131kla \u00a0\u00bba\u00e7\u0131k hava hapishanesi\u00a0\u00bb olarak tan\u0131mlanan b\u00f6lgede yakla\u015f\u0131k iki milyon insan, temel sa\u011fl\u0131k, e\u011fitim ve g\u0131da ihtiya\u00e7lar\u0131na eri\u015fimde ciddi zorluklar ya\u015f\u0131yor. S\u00fcregelen \u00e7at\u0131\u015fmalar nedeniyle Filistinliler, geleceklerini planlamaktan \u00e7ok, g\u00fcnl\u00fck ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilme m\u00fccadelesi veriyor.<\/p>\n
<\/p>\n
Ortaya \u00e7\u0131kan bu durum, yaln\u0131zca insani krizi derinle\u015ftirmiyor; ayn\u0131 zamanda yeni toplumsal ve siyasi sonu\u00e7lar da do\u011furuyor. \u0130srail h\u00fck\u00fcmetinin uygulad\u0131\u011f\u0131 askeri ve bask\u0131c\u0131 politikalar\u0131 ise beklenenin aksine Filistin toplumundaki direni\u015f duygusunu zay\u0131flatm\u0131yor; aksine toplumsal \u00f6fkeyi ve \u00e7at\u0131\u015fma dinamiklerini besleyen yeni bir zeminin olu\u015fmas\u0131na yol a\u00e7\u0131yor.<\/p>\n
<\/p>\n
Yak\u0131nlar\u0131n\u0131 kaybeden ve s\u00fcrekli \u00e7at\u0131\u015fma ortam\u0131nda ya\u015famak zorunda kalan insanlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan silahl\u0131 m\u00fccadele, zamanla siyasi bir tercihten \u00e7ok varolu\u015fsal bir refleks ve intikam bi\u00e7imine d\u00f6n\u00fc\u015febiliyor.<\/p>\n
<\/p>\n
Tam da bu noktada iki devletli \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nem kazan\u0131yor. Ancak Netanyahu y\u00f6netimi, b\u0131rak\u0131n Filistin devletinin kurulmas\u0131na s\u0131cak bakmay\u0131, b\u00f6lgenin k\u0131r\u0131lgan denkleminde yeni cepheler a\u00e7maktan dahi \u00e7ekinmiyor. Dahas\u0131, ula\u015fabildi\u011fi her noktada askeri m\u00fcdahale kapasitesine sahip oldu\u011funu g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n
<\/p>\n
Bu politikan\u0131n bir sonucu olarak \u0130srail’e y\u00f6nelik uluslararas\u0131 hukuk tart\u0131\u015fmalar\u0131 da giderek b\u00fcy\u00fcyor. \u0130nsan haklar\u0131 kurulu\u015flar\u0131 ve hukuk\u00e7ular; insani yard\u0131mlar\u0131n k\u0131s\u0131tlanmas\u0131, sivillerin<\/p>\n
yerlerinden edilmesi, bo\u015falt\u0131lan b\u00f6lgelerin i\u015fgal edilmesi ve sivillerin do\u011frudan hedef al\u0131nmas\u0131 gibi uygulamalar nedeniyle \u0130srail’e a\u011f\u0131r su\u00e7lamalar y\u00f6neltiyor. Tart\u0131\u015fmalar\u0131n merkezinde ise soyk\u0131r\u0131m ve etnik temizlik iddialar\u0131 yer al\u0131yor.<\/p>\n
<\/p>\n
Uluslararas\u0131 hukuk tart\u0131\u015fmalar\u0131 derinle\u015firken, bu geli\u015fmeler \u0130srail-ABD ili\u015fkilerinin niteli\u011fine ili\u015fkin yeni sorular\u0131 da beraberinde getiriyor. \u0130srail h\u00fck\u00fcmetinin zaman zaman Washington’\u0131n tercihleriyle \u00f6rt\u00fc\u015fmeyen ad\u0131mlar atabilmesi, Tel Aviv’in kendi stratejik \u00f6nceliklerini belirleme konusunda \u00f6nemli bir hareket alan\u0131na sahip oldu\u011funu g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seriyor.<\/p>\n
<\/p>\n
Bu stratejik yakla\u015f\u0131m\u0131n en belirgin yans\u0131malar\u0131ndan biri ise Suriye sahas\u0131nda somutla\u015f\u0131yor. \u0130srail, g\u00fc\u00e7l\u00fc ve merkezi bir Suriye’nin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 kendi \u00e7\u0131karlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan risk olarak de\u011ferlendiriyor. Bu nedenle, g\u00fcvenlik gerek\u00e7esiyle y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc operasyonlarla \u00fclkenin g\u00fcneyinde fiili bir etki alan\u0131 olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, di\u011fer yandan Suriye’nin egemenlik alan\u0131na do\u011frudan n\u00fcfuz ediyor.<\/p>\n
<\/p>\n
D\u00fcrziler ve K\u00fcrtler \u00fczerinden y\u00fcr\u00fct\u00fclen politikalar\u0131n da yaln\u0131zca taktik hamlelerden ibaret olmad\u0131\u011f\u0131, b\u00f6lgesel dengeleri yeniden \u015fekillendirmeye d\u00f6n\u00fck daha geni\u015f bir stratejinin par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu giderek belirginle\u015fiyor.<\/p>\n
<\/p>\n
Benzer \u015fekilde \u0130ran da \u0130srail’in stratejik \u00f6ncelikleri aras\u0131nda yer alan \u00fclkelerden biri olarak \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor. \u0130ran’a y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131 ve bask\u0131lar\u0131n sadece n\u00fckleer programla ili\u015fkilendirilemeyece\u011fini s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Her ne kadar Netanyahu y\u00f6netimi bu politikalar\u0131 n\u00fckleer tehdidi engelleme gerek\u00e7esiyle savunsa da, as\u0131l hedefin \u0130ran’\u0131n b\u00f6lgesel n\u00fcfuzunu s\u0131n\u0131rland\u0131rmak ve uzun vadede rejimi istikrars\u0131zla\u015ft\u0131rmak oldu\u011fu izlenimi g\u00fc\u00e7leniyor.<\/p>\n
<\/p>\n
Ancak \u0130srail’in b\u00f6lgesel stratejisi yaln\u0131zca kara sahalar\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 da de\u011fildir. G\u00fc\u00e7 m\u00fccadelesinin \u00f6nemli ayaklar\u0131ndan biri de Do\u011fu Akdeniz’de \u015fekillenmektedir. Bu noktada \u0130srail’in Yunanistan ve G\u00fcney K\u0131br\u0131s ile geli\u015ftirdi\u011fi i\u015f birli\u011fi dikkat \u00e7ekiyor. K\u0131br\u0131s’\u0131n stratejik konumu, \u0130srail’e hem askeri hem de lojistik avantajlar sa\u011flarken, b\u00f6lgedeki do\u011fal gaz rezervleri de bu ortakl\u0131\u011f\u0131n \u00f6nemini art\u0131r\u0131yor. G\u00fcvenlik anla\u015fmalar\u0131, savunma projeleri ve ortak tatbikatlar s\u00f6z konusu \u00fc\u00e7l\u00fc i\u015f birli\u011finin giderek daha da kurumsal bir yap\u0131ya<\/p>\n
kavu\u015ftu\u011funu teyit ediyor. Bu ortakl\u0131k modeli, \u0130srail’in b\u00f6lgedeki hareket alan\u0131n\u0131 geni\u015fletirken, T\u00fcrkiye a\u00e7\u0131s\u0131ndan da yeni b\u00f6lgesel hesaplar\u0131 zorunlu k\u0131l\u0131yor.<\/p>\n
<\/p>\n
T\u00fcm bu geli\u015fmeler, \u0130srail’in g\u00fcvenlik yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n dayand\u0131\u011f\u0131 stratejik mant\u0131\u011f\u0131 da g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seriyor. \u0130srail\u2019in, \u00e7evresindeki \u00fclkelerin askeri kapasitesini s\u0131n\u0131rland\u0131rmay\u0131, potansiyel tehditleri kontrol alt\u0131nda tutmay\u0131 ve kendi g\u00fcvenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan d\u00fc\u015fmans\u0131z bir \u00e7evre olu\u015fturmay\u0131 hedefledi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcyor. Bu yakla\u015f\u0131m, gerekti\u011finde s\u0131n\u0131r \u00f6tesi operasyonlar\u0131, \u00f6nleyici sald\u0131r\u0131lar\u0131 ve b\u00f6lgesel askeri \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn s\u00fcrekli korunmas\u0131n\u0131 da i\u00e7eriyor.<\/p>\n
<\/p>\n
Ancak mesele yaln\u0131zca tehdit alg\u0131s\u0131yla a\u00e7\u0131klanabilecek kadar basit de\u011fil. Netanyahu h\u00fck\u00fcmetinin siyasi \u00e7izgisini anlayabilmek i\u00e7in k\u00fcresel g\u00fc\u00e7 dengelerini, ideolojik motivasyonlar\u0131 ve b\u00f6lgesel \u00e7\u0131kar \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 birlikte de\u011ferlendirmek gerekiyor. Tevrat’a dayal\u0131 dini referanslar\u0131 siyasal zemine ta\u015f\u0131yan mevcut \u0130srail y\u00f6netiminin, bar\u0131\u015f\u0131 \u00f6ncelikli bir hedef olarak g\u00f6rmedi\u011fi; s\u00fcrekli \u00e7at\u0131\u015fma ortam\u0131n\u0131 stratejik bir ara\u00e7 olarak de\u011ferlendirdi\u011fi ve Arz-\u0131 Mevud anlay\u0131\u015f\u0131 do\u011frultusunda \u015fekillenen geni\u015flemeci bir perspektifi benimsedi\u011fi anla\u015f\u0131l\u0131yor.<\/p>\n
<\/p>\n
Bu nedenle Akkuyu N\u00fckleer Santrali’ne y\u00f6nelik olas\u0131 sald\u0131r\u0131 senaryolar\u0131n\u0131n dillendirilmesi, Arz-\u0131 Mevud anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n Dicle-F\u0131rat havzas\u0131na uzanan yorumlar\u0131 ve T\u00fcrkiye’nin jeopolitik konumuna ili\u015fkin de\u011ferlendirmeler Ankara a\u00e7\u0131s\u0131ndan dikkatle takip edilmesi gereken geli\u015fmeler aras\u0131nda bulunuyor.<\/p>\n
<\/p>\n
Nitekim \u0130srail y\u00f6netimi, T\u00fcrkiye’yi giderek daha fazla b\u00f6lgesel g\u00fc\u00e7 denklemine dahil edilen \u00fclkelerden biri olarak g\u00f6r\u00fcyor. Bu ba\u011flamda T\u00fcrkiye’nin hem stratejik haz\u0131rl\u0131k hem de kriz y\u00f6netimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan teyakkuz halinde olmas\u0131, b\u00f6lgesel geli\u015fmeleri yak\u0131ndan izlemesi ve olas\u0131 tehditlere kar\u015f\u0131 haz\u0131rl\u0131kl\u0131 bulunmas\u0131 \u00f6nem ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n
<\/p>\n
\u00c7\u00fcnk\u00fc Gazze’den Suriye’ye, \u0130ran’dan Do\u011fu Akdeniz’e kadar uzanan geli\u015fmeler tek tek de\u011ferlendirildi\u011finde farkl\u0131 krizler gibi g\u00f6r\u00fcnebilir. Fakat resmin b\u00fct\u00fcn\u00fcne bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, bunlar\u0131n ayn\u0131 stratejik denklem i\u00e7inde birbirini tamamlayan halkalar oldu\u011fu daha iyi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu \u00e7er\u00e7evede Tel Aviv y\u00f6netininin att\u0131\u011f\u0131 her ad\u0131m\u0131 yaln\u0131zca savunma gerek\u00e7eleriyle<\/p>\n
a\u00e7\u0131klamak eksik kal\u0131r. As\u0131l mesele, Ortado\u011fu’nun siyasi haritas\u0131n\u0131 ve b\u00f6lgesel g\u00fc\u00e7 dengesini yeniden \u015fekillendirme m\u00fccadelesidir.<\/p>\n
<\/p>\n
E\u011fer bug\u00fcn \u0130ran’\u0131n gelece\u011fi ve toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc tart\u0131\u015f\u0131l\u0131yorsa, yar\u0131n T\u00fcrkiye’nin kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalabilece\u011fi stratejik riskler de ayn\u0131 ciddiyetle ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc Ortado\u011fu’nun siyasi ve b\u00f6lgesel g\u00fc\u00e7 dengelerini yeniden kurmay\u0131 hedefleyen hi\u00e7bir proje, T\u00fcrkiye’yi d\u0131\u015far\u0131da b\u0131rakarak ba\u015far\u0131ya ula\u015famaz.<\/p>\n
<\/p>\n
Dolay\u0131s\u0131yla b\u00f6lgede \u0130ran’\u0131n par\u00e7alanmas\u0131n\u0131 hedefleyen bir plan varsa, T\u00fcrkiye’yi de par\u00e7alamay\u0131 hedefleyen jeopolitik bir plan vard\u0131r. Bu nedenle ya\u015fanan geli\u015fmelerin uzun vadeli etkileri bug\u00fcnden dikkate al\u0131nmal\u0131 ve b\u00f6lgede ortaya \u00e7\u0131kan de\u011fi\u015fim, yeni bir b\u00f6lgesel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcrecinin habercisi olarak okunmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
Netanyahu y\u00f6netiminin politikalar\u0131na verilen ABD ve baz\u0131 Avrupa \u00fclkelerinin deste\u011fi ile Rusya ve \u00c7in’in daha temkinli yakla\u015f\u0131m\u0131, uluslararas\u0131 sistemde yeni bir d\u00f6nemin kap\u0131lar\u0131n\u0131n araland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Kurallar\u0131n zay\u0131flad\u0131\u011f\u0131, g\u00fcc\u00fcn belirleyici hale geldi\u011fi b\u00f6ylesi bir d\u00f6nemde T\u00fcrkiye’nin en b\u00fcy\u00fck ihtiyac\u0131; milli birlikle desteklenen uzun vadeli devlet akl\u0131d\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
Dr. G\u00fcng\u00f6r G\u00f6kda\u011f\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0\/\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 AVRUPAPRESS<\/strong><\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" 7 Ekim 2023’ten bu yana \u0130srail, askeri doktrinin temel ilkelerini zorlayan bir yakla\u015f\u0131mla ayn\u0131 anda yedi cephede sava\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyor. Bu s\u00f6ylem, yo\u011fun askeri g\u00fc\u00e7 kullan\u0131m\u0131n\u0131 me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131rken, \u015fiddeti adeta d\u0131\u015f politika arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcyor. Ancak mesele yaln\u0131zca \u0130srail’in savunma politikalar\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fil. Ayn\u0131 zamanda bu yakla\u015f\u0131m, Orta Do\u011fu\u2019daki istikrars\u0131zl\u0131\u011f\u0131 derinle\u015ftiren uzun vadeli planlamaya da i\u015faret ediyor. […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":35853,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14,16,3,17,18,15,19,2,1],"tags":[],"class_list":["post-35852","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-avrupa","category-belcika","category-dunya","category-ekonomi","category-kultur-sanat","category-spor","category-tanitim","category-turkiye","category-uncategorized"],"yoast_head":"\n