![\"\"](\"https:\/\/avrupapress.com\/main\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/IMG-20240621-WA0023-e1719003821129-300x242.jpg\")
<\/p>\nHaks\u0131z tahrik, bir eylemin ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 \u00f6fke (hiddet) veya \u015fiddetli \u00fcz\u00fcnt\u00fcn\u00fcn (elemin) etkisi alt\u0131nda su\u00e7 i\u015flenmesidir.<\/p>\n
Haks\u0131z tahrik, kanunda cezay\u0131 azaltan sebepler olarak \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Failin eylemi, haks\u0131z tahrikten meydana gelmi\u015f ise faillin cezas\u0131nda indirim h\u00fck\u00fcmleri uygulanacakt\u0131r. Ceza Hukuku tahrik durumunun etkilerine kay\u0131ts\u0131z kalmam\u0131\u015f ve kanun koyucu failde tahrik olu\u015fturan baz\u0131 heyecan hallerini, iradeyi etkileyen ve bu nedenle de cezan\u0131n indirilmesini gerektiren haller olarak d\u00fczenlemi\u015ftir.<\/p>\n
\u0130nsan\u0131n d\u0131\u015f d\u00fcnyaya yans\u0131yan davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 esas alan ceza hukuku, onun davran\u0131\u015flar\u0131nda i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131n\u0131n, o anki ruh h\u00e2linin ve genel psikolojik \u00f6zelliklerinin \u00f6nemi bulundu\u011funu kabul ederek bu psikolojik durumlara belli bir hukuki de\u011fer vermektedir. Bu itibarla modern ceza hukuku sadece i\u015flenen su\u00e7u de\u011fil, su\u00e7un i\u015flenmesinde etkili olan nedenleri g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurarak cezaland\u0131rma yoluna gitmektedir (Devrim S., Yeni T\u00fcrk Ceza Kanunu’nda Haks\u0131z Tahrik, A\u00dcHFD, 2004, C. 54, s.225.).<\/p>\n
Haks\u0131z hareketin ki\u015fi \u00fczerinde ve onun psikolojik aleminde bir tepki do\u011furaca\u011f\u0131n\u0131 kabul eden modern ceza hukuku, failin bu durumunu de\u011ferlendirerek cezai sorumlulu\u011funu azaltan bir sebep olarak g\u00f6rmektedir. Failin bu subjektif durumuna \u00f6nem veren \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerin ceza kanunlar\u0131nda, failin cezas\u0131nda belli oranlarda indirim yap\u0131lmas\u0131 esas\u0131 kabul edilmi\u015ftir (M. Muhtar \u00c7a\u011flayan, Yarg\u0131tay \u0130\u00e7tihatlar\u0131 I\u015f\u0131\u011f\u0131nda Haks\u0131z Tahrik \u00fczerine Bir \u0130zah Denemesi, Adalet Dergisi, Ocak \u2013\u015eubat, 1982, S.1, s.14.).<\/p>\n
5237 Say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Ceza Kanunu madde 29\u2019da haks\u0131z bir fiilden kaynaklanan hiddet veya \u015fiddetli elemin etkisi alt\u0131nda su\u00e7un i\u015flenmesi cezada indirim sebebi olarak d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n
\u00ab\u00a0Haks\u0131z bir fiilin meydana getirdi\u011fi hiddet veya \u015fiddetli elemin etkisi alt\u0131nda su\u00e7 i\u015fleyen kimseye, a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f m\u00fcebbet hapis cezas\u0131 yerine on sekiz y\u0131ldan yirmi d\u00f6rt y\u0131la ve m\u00fcebbet hapis cezas\u0131 yerine on iki y\u0131ldan on sekiz y\u0131la kadar hapis cezas\u0131 verilir. Di\u011fer h\u00e2llerde verilecek cezan\u0131n d\u00f6rtte birinden d\u00f6rtte \u00fc\u00e7\u00fcne kadar\u0131 indirilir\u00a0\u00bb \u015feklinde, ceza sorumlulu\u011funu azaltan bir neden olarak kabul edilmi\u015ftir.<\/p>\n
Ceza sorumlulu\u011funu azaltan bir neden olarak d\u00fczenlenen haks\u0131z tahrik, ki\u015finin haks\u0131z bir fiilin kendisinde meydana getirdi\u011fi hiddet ya da \u015fiddetli elemin etkisi alt\u0131nda su\u00e7 i\u015flemesi durumunda kusur yetene\u011findeki azalmay\u0131 ifade etmektedir. Bu h\u00e2lde fail, su\u00e7 i\u015fleme y\u00f6n\u00fcnde \u00f6nceden bir karar vermeden, d\u0131\u015far\u0131dan gelen etkinin ruhsal yap\u0131s\u0131 \u00fczerinde meydana getirdi\u011fi kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n neticesi olarak bir su\u00e7 i\u015flemeye y\u00f6nelmektedir. Bu y\u00f6n\u00fcyle haks\u0131z tahrik, kusurun irade unsuru \u00fczerinde etkili olan nedenlerden biridir. Ba\u015fka bir anlat\u0131mla, haks\u0131z tahrik h\u00e2linde failin iradesi \u00fczerinde zay\u0131flama meydana gelmekte, b\u00f6ylece haks\u0131z fiilin meydana getirdi\u011fi hiddet veya \u015fiddetli elemin etkisi alt\u0131ndaki ki\u015finin su\u00e7 i\u015flemekten kendisini al\u0131koyma yetene\u011fi \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde azalmaktad\u0131r.<\/p>\n
Ceza Genel Kurulunun istikrar kazanm\u0131\u015f kararlar\u0131 ile \u00f6\u011fretide de kabul g\u00f6ren g\u00f6r\u00fc\u015fler do\u011frultusunda haks\u0131z tahrik h\u00fckm\u00fcn\u00fcn uygulanabilmesi i\u00e7in;<\/p>\n
a-) Tahriki olu\u015fturan haks\u0131z bir fiil bulunmal\u0131,<\/p>\n
b-) Fail \u00f6fke veya \u015fiddetli elemin etkisi alt\u0131nda kalmal\u0131,<\/p>\n
c-) Failin i\u015fledi\u011fi su\u00e7 bu ruhsal durumunun tepkisi olmal\u0131,<\/p>\n
d-) Haks\u0131z tahrik te\u015fkil eden eylem ma\u011fdurdan s\u00e2d\u0131r olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
01.06.2005 tarihinde y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren 5237 Say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Ceza Kanunu’nda, 765 Say\u0131l\u0131 Kanun’da yer alan \u00ab\u00a0a\u011f\u0131r \u2013 hafif tahrik\u00a0\u00bb ay\u0131r\u0131m\u0131na son verilerek; tahriki olu\u015fturan eylem, somut olay\u0131n \u00f6zelliklerine g\u00f6re h\u00e2kim taraf\u0131ndan de\u011ferlendirilip, san\u0131\u011f\u0131n iradesine etkisi g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmak suretiyle, maddede g\u00f6sterilen iki s\u0131n\u0131r aras\u0131nda belirlenen oranda cezas\u0131ndan indirim yap\u0131laca\u011f\u0131 h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Haks\u0131z tahrik h\u00fckm\u00fcn\u00fcn uygulanabilmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan, failin su\u00e7u ilk haks\u0131z fiilin do\u011furdu\u011fu \u00f6fke veya \u015fiddetli elemin etkisiyle i\u015fleyip i\u015flemedi\u011fi \u00f6nemlidir. Ma\u011fdur ya da \u00f6lenden gelen haks\u0131z hareketin psikolojik etkisinin devam etti\u011finin kabul\u00fcnde zorunluluk bulunan h\u00e2llerde, haks\u0131z tahrik h\u00fckm\u00fcn\u00fcn uygulanmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n
Haks\u0131z tahrik indiriminden faydalanabilmek i\u00e7in:<\/p>\n
\u00b7 Haks\u0131z bir fiil olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u00b7 Bu haks\u0131z fiil hiddet veya \u015fiddetli eleme neden olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u00b7 Haks\u0131z fiilin neden oldu\u011fu hiddet veya \u015fiddetli elemin etkisiyle su\u00e7 i\u015flenmelidir.<\/p>\n
\u00b7 Su\u00e7 haks\u0131z fiilin failine kar\u015f\u0131 i\u015flenmelidir.<\/p>\n
Haks\u0131z tahrik uygulamas\u0131nda ilk haks\u0131z hareketin kimden geldi\u011finin tespiti gereklidir. Zira ilk haks\u0131z hareketi fail kendisi yapm\u0131\u015fsa, ceza indiriminden yararlanamaz. Haks\u0131z tahrik uygulamas\u0131nda temel kural, ilk haks\u0131z hareketin ma\u011fdur taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilmesidir.<\/p>\n
Haks\u0131z Tahrik H\u00fck\u00fcmleri<\/p>\n
Haks\u0131z tahrik alt\u0131nda su\u00e7 i\u015fleyen ki\u015fiye;<\/p>\n
A\u011f\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f m\u00fcebbet hapis cezas\u0131 yerine on sekiz y\u0131ldan yirmi d\u00f6rt y\u0131la,<\/p>\n
M\u00fcebbet hapis cezas\u0131 yerine on iki y\u0131ldan on sekiz y\u0131la kadar hapis cezas\u0131 verilir.<\/p>\n
Di\u011fer hallerde verilecek cezan\u0131n d\u00f6rtte birinden d\u00f6rtte \u00fc\u00e7\u00fcne kadar\u0131 indirilir.<\/p>\n
<\/p>\n
Yarg\u0131tay Ceza Genel Kurulunun 20.11.2018 Tarih Ve 1153-548 Say\u0131l\u0131 Karar\u0131;<\/p>\n
Mevsim ko\u015fullar\u0131 ile olay saati dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, gecenin ilerleyen saatlerinde alkoll\u00fc olduklar\u0131n\u0131 kabul eden \u015fah\u0131slar taraf\u0131ndan yak\u0131lan ate\u015fin, \u00e7evrede oturanlar \u00fczerinde yarataca\u011f\u0131 tedirginlik ve san\u0131\u011f\u0131n makul kar\u015f\u0131lanabilecek olan uyar\u0131s\u0131na ters cevap verilerek g\u00fcr\u00fclt\u00fcye devam edilmesi bir b\u00fct\u00fcn h\u00e2linde haks\u0131z hareket olarak kabul edilebilecek olup, gerek Yarg\u0131tay Ceza Genel Kurulunun gerekse \u00f6zel dairelerin yerle\u015fik uygulamaya d\u00f6n\u00fc\u015fen i\u00e7tihatlar\u0131nda, ilk haks\u0131z hareketin kimden kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirlenemedi\u011fi h\u00e2llerde dahi \u201c\u015e\u00fcpheden san\u0131k yararlan\u0131r\u201d ilkesi uyar\u0131nca san\u0131k lehine haks\u0131z tahrik h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanmas\u0131 gerekti\u011finin kabul edilmesi gerekmektedir.<\/p>\n
\u201cKar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 tahrik olu\u015fturan eylemlerin varl\u0131\u011f\u0131 halinde, fail ve ma\u011fdurun yekdi\u011feri y\u00f6n\u00fcnden tahrik olu\u015fturan bu haks\u0131z davran\u0131\u015flar\u0131 birbirlerine oranla de\u011ferlendirilmeli, \u00f6ncelik-sonral\u0131k durumlar\u0131 ile birbirlerine etki-tepki bi\u00e7iminde geli\u015fip geli\u015fmedikleri g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutulmal\u0131, ula\u015ft\u0131klar\u0131 boyutlar, vahamet d\u00fczeyleri, etkileri ve dereceleri gibi hususlar dikkate al\u0131nmal\u0131, buna g\u00f6re; etki-tepki aras\u0131nda denge bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zetilerek, failin ba\u015flang\u0131\u00e7taki haks\u0131z davran\u0131\u015f\u0131na g\u00f6sterilen tepkide a\u015f\u0131r\u0131l\u0131k ve a\u00e7\u0131k bir orans\u0131zl\u0131k saptanmas\u0131 halinde, failin haks\u0131z tahrik h\u00fck\u00fcmlerinden yararland\u0131r\u0131lmas\u0131 yoluna gidilmelidir.\u201d (CGK. 12.2.2008, 2007\/1-163-2008\/21)<\/p>\n
<\/p>\n
AVUKAT AS\u0130LE BET\u00dcL KO\u00c7\u00a0 \u00a0 \u00a0\/\u00a0 \u00a0 \u00a0AVRUPAPRESS<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Haks\u0131z tahrik, bir eylemin ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 \u00f6fke (hiddet) veya \u015fiddetli \u00fcz\u00fcnt\u00fcn\u00fcn (elemin) etkisi alt\u0131nda su\u00e7 i\u015flenmesidir. Haks\u0131z tahrik, kanunda cezay\u0131 azaltan sebepler olarak \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Failin eylemi, haks\u0131z tahrikten meydana gelmi\u015f ise faillin cezas\u0131nda indirim h\u00fck\u00fcmleri uygulanacakt\u0131r. Ceza Hukuku tahrik durumunun etkilerine kay\u0131ts\u0131z kalmam\u0131\u015f ve kanun koyucu failde tahrik olu\u015fturan baz\u0131 heyecan hallerini, iradeyi etkileyen ve […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":26298,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14,16,3,17,18,15,19,2,1],"tags":[],"class_list":["post-26297","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-avrupa","category-belcika","category-dunya","category-ekonomi","category-kultur-sanat","category-spor","category-tanitim","category-turkiye","category-uncategorized"],"yoast_head":"\n