{"id":2484,"date":"2017-11-20T08:24:45","date_gmt":"2017-11-20T08:24:45","guid":{"rendered":"http:\/\/avrupapress.com\/main\/?p=2484"},"modified":"2017-11-20T08:28:22","modified_gmt":"2017-11-20T08:28:22","slug":"rusya-muslumanlarinin-unlu-islam-dusunuru-musa-carullah-amsterdamda-anildi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/avrupapress.com\/main\/2017\/11\/20\/rusya-muslumanlarinin-unlu-islam-dusunuru-musa-carullah-amsterdamda-anildi\/","title":{"rendered":"Rusya M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n\u0131n \u00fcnl\u00fc \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fc Musa Carullah Amsterdam\u2019da an\u0131ld\u0131"},"content":{"rendered":"<p>T\u00fcrkevi Toplulu\u011fu\u2019nun geleneksel Amsterdam Biyografi Okumalar\u0131n\u0131n 6.da \u00fcnl\u00fc \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fc Musa Carullah Bigiyef anlat\u0131ld\u0131. Yeni bir medeniyet tasavvuru i\u00e7in Biyograf\u0131 Okumalar\u0131 k\u00fclt\u00fcr tarihimizin temel referanslar\u0131n\u0131 g\u00fcndeme getirerek, onlar\u0131n hayat tecr\u00fcbeleri ve fikirlerini ortaya koymakta.<\/p>\n<p>Program, \u00f6nce Musa Carullah Bigiyef\u2019in yeti\u015fti\u011fi topraklar ve cografyan\u0131n k\u0131saca anlat\u0131lmas\u0131yla ba\u015flad\u0131. TRT-AVAZ taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan \u2018T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131n\u0131n Enleri\u2019 Musa Carullah\u2019\u0131n Hayat\u0131 Belgeseli izlendi. Daha sonra T\u00fcrkevi Toplulu\u011fu ba\u015fkan\u0131 Veyis G\u00fcng\u00f6r, Prof. Dr. Mehmet G\u00f6rmez\u2019in \u201cMusa Carullah Bigiyef\u201d kitab\u0131n\u0131 merkez alarak \u201cMusa Carullah\u2019\u0131n hayat\u0131, eserleri, Carullah\u2019\u0131n \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmesi, T\u00fcrkiye izlenimleri ve tecr\u00fcbesi ile birlikte fikirlerinden \u00f6rnekler\u201d sunumuyla program tamamland\u0131. Program\u0131n fikir al\u0131\u015fveri\u015fi b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde \u00f6zellikle Avrupa\u2019daki T\u00fcrklerin Musa Carullah\u2019tan neler \u00f6\u011frenebilecekleri, ki\u015fili\u011finden ve fikirlerinden hangi derslerin al\u0131naca\u011f\u0131 \u00fczerinde duruldu.<\/p>\n<p>1500 \u2013 1917 Sovyet Co\u011frafyas\u0131 Musa Carullah\u2019\u0131 anlatmaya ve anlamaya ba\u015flayan bir \u00e7ok ki\u015fi, Carullah\u2019\u0131n yeti\u015fti\u011fi topraklardaki ya\u015fananlar\u0131 anlatmakla ba\u015fl\u0131yorlar. Ge\u00e7mi\u015fi bilmeden Carullah\u2019\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131 bir hayli zor. Bug\u00fcn Tataristan, \u00c7uva\u015f ve Ba\u015fk\u0131rdistan olarak bilinen b\u00f6lge eski Kazan Hanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n oldu\u011fu b\u00f6lgedir. Bu topraklarda yani Kazan\u2019da iki ayr\u0131 T\u00fcrk \u0130slam devleti kurulmu\u015ftur. Bunlar Bulgar ve Kazan devletleridir. Bulgar devleti 14. as\u0131rda Alt\u0131nordu devletinin alt\u0131na girer. Kazan devleti de Alt\u0131nordu h\u00fck\u00fcmdar\u0131 Ulu\u011f Muhammed taraf\u0131ndan kurulur. 1520 &#8211; 1552 aras\u0131 Ruslarla kanl\u0131 ve a\u011f\u0131r sava\u015flar yap\u0131l\u0131r. Kazanl\u0131 eski siyaset\u00e7i Fevziye Bayramova\u2019n\u0131n da anlat\u0131m\u0131yla Kazan sokaklar\u0131nda oluk oluk kan akar. Kad\u0131n ve \u00e7ocuklar da k\u0131l\u0131\u00e7tan ge\u00e7irilir. T\u00fcrkler, \u0130kinci Rus T\u00fcrk sava\u015f\u0131 sonras\u0131, yani 1. Katerina d\u00f6neminin ba\u015flamas\u0131yla biraz nefes al\u0131rlar. Bu d\u00f6nemde dini ve k\u00fclt\u00fcrel faaliyetlere ba\u015flarlar. 1904 y\u0131l\u0131nda Rus-Japon sava\u015f\u0131 ve 1905 inkilab\u0131yla M\u00fcsl\u00fcmanlar da hareketlenirler. Kazanl\u0131 ayd\u0131nlar \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde Rusya\u2019n\u0131n di\u011fer b\u00f6lgelerindeki M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n da kat\u0131lmas\u0131yla \u00fc\u00e7 defa m\u00fcsl\u00fcman ittifak\u0131 kongreleri yap\u0131l\u0131r. Ve hepimizin bildi\u011fi 1917 Bol\u015fevik ihtilali olur. Bol\u015fevikler ilk y\u0131l toleransl\u0131 davran\u0131rlar ancak 1918 de ger\u00e7ek y\u00fczlerini g\u00f6sterirler. \u0130\u015fte bug\u00fcn buarada anaca\u011f\u0131m\u0131z Musa Carullah, ba\u015fl\u0131klar halinde ifade etti\u011fimiz co\u011frafyada yeti\u015fir. Hayat\u0131 Musa Carullah Bigiyef \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fan uzman ve akademisyenler onun hayat\u0131n\u0131 genel anlamda \u00fc\u00e7 ana b\u00f6l\u00fcme ay\u0131r\u0131rlar. Bunlar: &#8211; Do\u011fumundan Kazan d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131p, \u00e7e\u015fitli \u0130slam \u00fclkelerinde de tahsilini bitirip tekrar Kazan\u2019a d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc devre (1875-1904). &#8211; Rusya\u2019da verdi\u011fi siyasi, dini ve sosyal m\u00fccadele d\u00f6nemi.(1904-1917 ve 1917-1930) &#8211; S\u00fcrg\u00fcnde ge\u00e7irdi\u011fi ve bir daha memleketine d\u00f6nemedi\u011fi d\u00f6nem.(1930-1949) Musa Carullah, 1875 y\u0131l\u0131nda Avrupa Rusya&rsquo;s\u0131n\u0131n Rostov Na-Don \u015fehrinde do\u011far. Babas\u0131 Yarullah efendi, annesi de Fat\u0131ma Han\u0131m&rsquo;d\u0131r. Musa Carullah hen\u00fcz 6 ya\u015f\u0131ndayken babas\u0131n\u0131 kaybeder, e\u011fitimiyle annesi Fat\u0131ma Han\u0131m ilgilenir. Carullah, lise\u2019den sonra e\u011fitim i\u00e7in Buhara\u2019ya gider. Burada ba\u015fta dini ilimler \u00f6\u011frenir ve astronomi, matematik\u2019e de ilgi duyar. Daha sonra 1904 y\u0131l\u0131na kadar s\u00fcren T\u00fcrkiye, M\u0131s\u0131r, Mekke, Medine, Beyrut\u2019da ilim tahsili<\/p>\n<p>yapar. Rusya d\u0131\u015f\u0131 tahsil d\u00f6nemi tam 11 y\u0131l s\u00fcrer. Gazeteci ve siyaset\u00e7i Musa Carullah 1904 y\u0131l\u0131nda Kazan\u2019a geri d\u00f6nen Carullah, gelenek oldu\u011fu \u00fczere yani \u0130slam ilimlerini tahsil edenlerin ya bir camide imam ya da medrese a\u00e7\u0131p \u00e7ocuk okutmalar\u0131na ra\u011fmen, o ilim pe\u015findedir. Kendini daha da iyi yeti\u015ftirmek ister. 1905 y\u0131l\u0131nda Kazan\u2019a ba\u011fl\u0131 \u00c7istay kasabas\u0131 imam\u0131 olan \u015eeyh Zakir efendinin k\u0131z\u0131 Esma Aliyye Han\u0131m ile evlenir. D\u00f6rd\u00fc k\u0131z ikisi erkek olmak \u00fczere alt\u0131 \u00e7ocu\u011fu vard\u0131r Carullah\u2019\u0131n. \u0130lim a\u015fk\u0131 devam eden Musa Carullah Petersburg (Leningrad) gider ve hukuk Fak\u00fcltesine kayd\u0131n\u0131 yapt\u0131r\u0131r. Bu s\u0131ralarda \u201cEl-Asr&rsquo;ul Cedid\u201d ve \u201cVakit\u201d gazetelerinde makaleler yay\u0131mlar. Daha sonra, arkada\u015f\u0131 Abdurre\u015fid \u0130brahim ile birlikte \u201c\u00dclfet\u201d gazetesini \u00e7\u0131kar\u0131r. 1907&rsquo;de \u00dclfet Gazetesinin kapanmas\u0131n\u0131n akabinde telif eserler yazar. 1913 y\u0131l\u0131nda Petersburg&rsquo;da Emanet Matbaas\u0131n\u0131 kurarak \u00ab\u00a0\u0130L\u00a0\u00bb ad\u0131nda bir gazete \u00e7\u0131kar\u0131r.(Yusuf Tosun)<\/p>\n<p>Musa Carullah ele avuca s\u0131\u011fmamaktad\u0131r. Mehmet G\u00f6rmez 1905-1917 aras\u0131 verilen \u00f6zg\u00fcrl\u00fck havas\u0131n\u0131 Kazanl\u0131lar\u0131n \u00e7ok iyi kulland\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yler. Gazete Yay\u0131nlar\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere ilim ve irfan faaliyetleri, M\u00fcsl\u00fcman kurultaylar\u0131, hatta 1906 y\u0131l\u0131nda y\u00f6netiminde Musa Carullah\u0131n\u2019da bulundu\u011fu \u201cM\u00fcsl\u00fcman \u0130ttifak Partisi\u201d kurulur. Ancak bu d\u00f6nem fazla uzun s\u00fcrmez. 1907 y\u0131l\u0131ndan itibaren verilen \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler geri al\u0131nmaya ba\u015flar&#8230;<\/p>\n<p>\u0130slamiyetin Alfabesi<\/p>\n<p>Musa Carullah\u2019\u0131n siyasi m\u00fccadelesinde ilk \u00f6nceleri Bol\u015fevikler birlikte hareket ederek M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n konumlar\u0131n\u0131 iyile\u015ftirmeyi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6r\u00fcyoruz. \u0130\u015fe, (Abzuka Kommunizma) \u201cKom\u00fcnizmin Elifbas\u0131\u201dna kar\u015f\u0131l\u0131k \u201c\u0130slamiyet\u2019in Elifbas\u0131\u201d adl\u0131 bir eser ortaya koyarak ba\u015flam\u0131\u015f. Eser 236 maddeden olu\u015fup, ilk 68 maddesi Rusya M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131 ve 168 maddesi de d\u00fcnya M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131, \u0130slam \u00fclkeleriyle ilgilidir. Eserde, hilafet, insan haklar\u0131, sava\u015f hukuku, s\u00f6zle\u015fmeler, had\u0131n haklar\u0131 yer almaktad\u0131r. (Mehmet G\u00f6rmez) 1923 y\u0131l\u0131nda Finlandiya&rsquo;da bast\u0131r\u0131lan \u00ab\u00a0\u0130slamiyet&rsquo;in Elifbas\u0131\u00a0\u00bb eserinden dolay\u0131 1930 y\u0131l\u0131nda Rusya&rsquo;y\u0131 terk ederek s\u00fcrg\u00fcn hayat\u0131 ya\u015far. Rusya&rsquo;da 3 ay hapis yatm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak, hapishane, g\u00f6zalt\u0131 ve s\u00fcrg\u00fcnler sonras\u0131 art\u0131k Bol\u015feviklere yenildi\u011fini kabul etmek durumunda kal\u0131r Carullah. Ve Rusya\u2019dan ayr\u0131lma s\u00fcreci ba\u015flar. Bundan sonra gurbet ve s\u00fcrg\u00fcn hayat\u0131 ba\u015flayacakt\u0131r Musa Carullah i\u00e7in.<\/p>\n<p>S\u00fcrg\u00fcn hayat\u0131 ya\u015fayan Musa Carullah Finlandiya, Japonya, Almanya, T\u00fcrkiye, M\u0131s\u0131r, Hindistan, Irak, \u0130ran gibi \u00fclkelerde kalarak, \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na devam eder. \u00d6rne\u011fin 1947-1948 k\u0131\u015f\u0131n\u0131 \u0130stanbul&rsquo;da ge\u00e7irir. Rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131 art\u0131nca M\u0131s\u0131r\u2019a geri d\u00f6ner. Prenses Hatice han\u0131m\u0131n yard\u0131m\u0131yla M\u0131sru&rsquo;l Kadim&rsquo;deki kimsesizler huzurevinde yer verilir. Ve Carullah 28 Ekim 1949 y\u0131l\u0131nda burada vefat eder.<\/p>\n<p>Eserleri<\/p>\n<p>120 eser ve bir \u00e7ok makaleye imza atan Musa Carullah\u2019\u0131n baz\u0131 kitaplar\u0131 \u015funlard\u0131r: Tarihu\u2019l Kur\u2019an vel Mesahif, Rahmeti ilahiye burhanlar\u0131, Kavaidi f\u0131kh\u0131ye, Zekat, El riba ve\u2019l bunuk fi\u2019l \u0130slam, Islahat esaslar\u0131, \u0130slamiyetin Elifbas\u0131,<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi\u2019ne M\u00fcracaat, M\u00fcskirat meselesi, B\u00fcy\u00fck mevzularda Ufak fikirler, Rusya m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n\u0131n ittifak\u0131n\u0131n esaslar\u0131, Siyonizm,<\/p>\n<p>Kur\u2019an\u0131 Kerim\u2019in Nurlar\u0131 Huzurunda Hatun&#8230;<\/p>\n<p>Ki\u015fili\u011fi<\/p>\n<p>Musa Carullah\u2019\u0131n ki\u015fili\u011fi ile ilgili pek \u00e7ok \u015fey s\u00f6ylenebilir. \u00c7al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, cins bir insan oldu\u011fu, kendine olan \u00f6zg\u00fcveni, ilime doymamas\u0131, h\u0131rsl\u0131 olmas\u0131 gibi bir \u00e7ok \u00f6zelli\u011fi say\u0131labilir. Gayet \u015f\u0131k ve temiz giyinmesi de say\u0131labilir \u00f6rne\u011fin. K\u0131r\u0131m davas\u0131<\/p>\n<p>savunucular\u0131ndan merhum Yusuf Uralgiray Musa Carulllah\u2019\u0131 \u015f\u00f6yle tarif eder: Carullah\u201c\u0130\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 geni\u015f \u00e7evreyi bir inceleyici ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131 g\u00f6z\u00fcyle g\u00f6rm\u00fc\u015f, her zaman tak\u0131mla gezmi\u015f, Rusya\u2019da \u015fapka ile dola\u015fm\u0131\u015f, hatta \u00f6\u011frenci iken Petrograd Camii\u2019nde mukabeleyi de ba\u015f\u0131nda \u015fapka oldu\u011fu h\u00e2lde okumu\u015f, m\u00fclteci hayat\u0131nda ise kur\u015funi astragan Tatar b\u00f6rk\u00fcn\u00fc, kalpa\u011f\u0131n\u0131 nadiren ba\u015f\u0131ndan \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc o, M\u00fcsl\u00fcman olmak i\u00e7in k\u0131yafete gerek olmad\u0131\u011f\u0131na i\u00e7ten inanan asil bir T\u00fcrk, iman\u0131 sa\u011flam, ameli hakiki, iyi bir M\u00fcsl\u00fcmand\u0131.\u201d<\/p>\n<p>Musa Carullah\u2019\u0131n ki\u015fili\u011fini anlatan ya\u015fanm\u0131\u015f bir olay da Carullah\u2019\u0131n Japonya\u2019dayken alt\u0131n di\u015fini \u00e7ektirerek ziyafet vermesidir. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Ahmet Kanl\u0131dere bu hat\u0131ray\u0131 \u201cKadimle Cedit Aras\u0131nda Musa Carullah Hayat\u0131-Eserleri-Fikirleri\u201d kitab\u0131nda Ru\u015fen Sezer\u2019den nakille \u015f\u00f6yle anlat\u0131r: \u201cCarullah o g\u00fcnlerde paras\u0131zd\u0131. Kendisini yeme\u011fe \u00e7a\u011f\u0131ran Tatarlara bir kar\u015f\u0131l\u0131k vermek ister. \u0130zutsu\u2019ya kendisini bir di\u015f\u00e7iye g\u00f6t\u00fcrmesini s\u00f6yler. Di\u015fi a\u011fr\u0131d\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in de\u011fil, bir alt\u0131n di\u015fi varm\u0131\u015f onu \u00e7ektirip alt\u0131n\u0131 satacak, paras\u0131yla da et al\u0131p tarihinin en az\u0131l\u0131 etoburlar\u0131 olan Tatarlara et ziyafeti \u00e7ekecektir. Daha ucuz oldu\u011fu i\u00e7in morfin de istememi\u015f, di\u015fi \u00e7ekilirken inim inim inlemi\u015f, bana sorsan\u0131z ba\u011f\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Yeme\u011fe \u0130zutsu\u2019yu da \u00e7a\u011f\u0131rm\u0131\u015f. O da gidip afiyetle yemi\u015f. \u0130zutsu\u2019ya yeme\u011fin nas\u0131l oldu\u011funu sordum: \u2018it was horrible (berbatt\u0131)\u2019 dedi.\u201d Bu olay bile bize Musa Carullah\u2019\u0131n ki\u015fili\u011fi hakk\u0131nda \u00f6nemli bir fikir verir.<\/p>\n<p>\u0130slam D\u00fcnyas\u0131 De\u011ferlendirmesi<\/p>\n<p>Musa Carullah 11 y\u0131l s\u00fcren \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 seyahatinin ard\u0131ndan \u00e7ok ac\u0131 ama \u015fu de\u011ferlendirmeyi yap\u0131yor: \u201cB\u00fcy\u00fck \u00fcmitlerle \u0130slam alemini gezdim. Buhara, T\u00fcrkiye, M\u0131s\u0131r, Hicaz, Hind ve \u015eam diyarlar\u0131nda dola\u015ft\u0131m. Dini medreselerin her birini g\u00f6rd\u00fcm. Fakat teess\u00fcf, akibet kanaatle de\u011fil, tama-\u0131 hayretle vatan\u0131ma d\u00f6nd\u00fcm\u201d.<\/p>\n<p>Biz de skolastik d\u00fc\u015f\u00fcnce, Kazan ve K\u0131r\u0131m\u2019da rasyonel d\u00fc\u015f\u00fcnce 19.Y\u00fczy\u0131lda Anadolu\u2019da Medreselerde skolastik d\u00fc\u015f\u00fcnce ve taklit\u00e7ilik hakimiyetini h\u0131zla artt\u0131r\u0131rken Kazan ve K\u0131r\u0131ml\u0131 M\u00fcsl\u00fcmanlar \u2018Cedit\u00e7iler\u2019 ad\u0131yla milli ve medeni bir uyan\u0131\u015f hareketi ba\u015flat\u0131rlar. Bu hareket T\u00fcrk ve \u0130slam co\u011frafyas\u0131nda ayd\u0131nlanmaya \u00f6nc\u00fcl\u00fck eder. Taha Akyol\u2019a g\u00f6re Cedit\u00e7iler \u201cGazali\u2019yi zaten biliyorlard\u0131 ama modern rasyonalizmin kurucusu Descartes\u2019\u0131 da okuyan ilk M\u00fcsl\u00fcman ve T\u00fcrk nesilleriydi\u201d Kazan ve K\u0131r\u0131ml\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler.<\/p>\n<p>\u201cTeess\u00fcf Etmi\u015ftim Art\u0131k Anlad\u0131m\u201d Bug\u00fcn oldu\u011fu gibi y\u00fczy\u0131l \u00f6nce de, T\u00fcrkiye d\u00fcnya m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131nca \u00f6rnek al\u0131n\u0131yordu. Onlarin g\u00f6zleri hep T\u00fcrkiye\u2019de olmu\u015ftur. Musa Carullah ve Rusya M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 da b\u00f6yle. T\u00fcrkiye, hep umut olmu\u015ftur. Hatta Rusya M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131, k\u0131smen de olsa aralar\u0131nda birli\u011fi sa\u011flay\u0131nca hilafete ba\u011fl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 ilan etmi\u015flerdir. Zira \u201cHilafetin gereklili\u011fini vurgulam\u0131\u015f ve siyaset meydan\u0131nda ehliyetini kan\u0131tlayan T\u00fcrk milletinin bu m\u00fcessesenin ba\u015f\u0131nda olmas\u0131n\u0131 istemi\u015ftir.\u201d (Yusuf Tun\u00e7bilek) Bu do\u011frultuda \u201cT\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi\u2019ne M\u00fcracaat\u201d adl\u0131 bir eser kaleme alan Musa Carullah bu eseri 1921\u2019de T\u00fcrkistana gelen T.B.M.M. \u00fcyesi Suysall\u0131 \u0130smail Subhi Bey\u2019e, Mustafa Kemal\u2019e takdim edilmesi ricas\u0131nda bulunur. (Zeki Velidi Togan) Musa Carullah bu eserini on y\u0131l sonra 1931 y\u0131l\u0131nda M\u0131s\u0131r\u2019da kitap olarak bast\u0131r\u0131r. Zira hala b\u00fct\u00fcn \u00fcmitler T\u00fcrkiye\u2019dedir. Musa Carullah b\u00f6yle bir haleti ruhiyenin i\u00e7indeyken, d\u00f6nemin Osmanl\u0131 \u015feyh\u00fclislam\u0131 Mustafa Sabri Efendi, Musa Carullah\u2019\u0131n kitaplar\u0131n\u0131 reddiye yaz\u0131lar\u0131 yazar. Hatta \u0130\u00e7i\u015fleri Bakan\u0131l\u0131\u011f\u0131na Carullah\u2019\u0131n kitaplar\u0131n\u0131n yasaklanmas\u0131 i\u00e7in m\u00fcracaat eder. Bunu \u00f6\u011frenen Musa Carullah \u201cTeess\u00fcf Etmi\u015ftim Art\u0131k Anlad\u0131m\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 sert bir yaz\u0131 yazm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>H\u00fcseyniye medresesinden ayr\u0131l\u0131\u015f\u0131 ve Rahmet-i \u0130lahiyye g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc Musa Carullah\u2019\u0131n 1910 y\u0131l\u0131nda o g\u00fcn\u00fcn me\u015fhur H\u00fcseyniye Medresesine Arab\u00e7a ve dinler tarihi dersleri vermek \u00fczere davet edildi\u011fini \u00f6\u011freniyoruz. Burada ders anlat\u0131rken \u00f6\u011frencilerine<\/p>\n<p>\u00fcnl\u00fc tasavvuf \u00fcstad\u0131 ve Vahdet\u2019i v\u00fcc\u00fbd g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc savunan \u0130bn Arabi\u2019nin Rahmet-i \u0130lahiyye\u2019nin umumiyyeti yorumunu da anlat\u0131r. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re, m\u00fc\u015frikler dahil hi\u00e7kimse cehennemde ebedi olarak kalmayacakt\u0131r. Tabiiki b\u00fcy\u00fck tart\u0131\u015fmalara sebep olan bu \u00e7\u0131k\u0131\u015f, Carullah\u2019\u0131n H\u00fcseyniye Medresesinden de ayr\u0131lmas\u0131n\u0131 beraberinde getirir. Sonra bu konuyu anlatan bir eser kaleme al\u0131r. Ve g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc \u015f\u00f6yle ortaya koyar: \u00ab\u00a0Merhamet edenlerin en merhametlisi ve yard\u0131m edenlerin en iyilik seveni Hz. Allah&rsquo;\u0131n, mutlak rahmetini zavall\u0131 insanlar\u0131n hi\u00e7birinden esirgememek ve varl\u0131k aleminin her bir zerresine var\u0131ncaya de\u011fin, hesaps\u0131z, bolca ve esirgemeksizin verilmi\u015f mutlak rahmetin en geni\u015f \u015fekilde a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f kap\u0131lar\u0131n\u0131, insanlar\u0131n y\u00fcz\u00fcne kapamamak i\u00e7in \u00ab\u00a0b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131n kurtulu\u015funa\u00a0\u00bb inan\u0131r\u0131m. Bu konudaki inanc\u0131m i\u015fte budur.\u00a0\u00bb( \u0130lahi Rahmet ve Uluhiyyet, Musa Carullah, Fide yay, s: 13-15)<\/p>\n<p>Kad\u0131n meselesi veya sorunu! Kad\u0131n meselesi insanl\u0131k tarihi boyunca hep tart\u0131\u015f\u0131lagelmi\u015f bir konu. \u0130slam\u2019dan \u00f6nce de, Musevilik ve Hristiyanl\u0131k d\u00f6neminde kad\u0131n bir sorun olarak g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f, \u00e7o\u011fu zaman a\u015fa\u011f\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu sorun, \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerinin de tart\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 en \u00f6nemli konular aras\u0131ndad\u0131r. Mehmet G\u00f6rmez \u201ckad\u0131n konusu, bat\u0131l\u0131la\u015fma hareketlerine sahne olan \u0130slam aleminin g\u00fcndemine, M\u0131s\u0131rl\u0131 yazar Kas\u0131m Emin\u2019in 1899 y\u0131l\u0131nda kaleme ald\u0131\u011f\u0131 \u201cTahriru\u2019l-Merve\u201d (Kad\u0131n\u2019\u0131n H\u00fcrle\u015ftirilmesi) adl\u0131 eseri ile girmi\u015ftir\u201d diyor. Kad\u0131n meselesi, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de tart\u0131\u015f\u0131lan en \u00f6nemli meseleler aras\u0131nda yerini almaya devam ediyor. \u00d6zellikle de \u201c\u0130slam\u2019da Kad\u0131n\u201d ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir tart\u0131\u015fma konusudur. Hasseten Avrupa\u2019da, bu konuda M\u00fcsl\u00fcmanlar k\u00f6\u015feye s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015f durumdad\u0131r. Musa Carullah, kad\u0131n meselesine farkl\u0131 bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 getirmektedir. 1916 y\u0131l\u0131nda \u201cKur\u2019an-\u0131 Kerim Ayet-i Kerime\u2019lerinin Nurlar\u0131 Huzurunda Hatun\u201d isimli bir kitap kaleme al\u0131r ve 1933 y\u0131l\u0131nda bu kitab\u0131 Berlin\u2019de yay\u0131nlar. Carullah, \u0130slam\u2019da kad\u0131n meselesinde M\u00fcsl\u00fcman alimlerin, Kur\u2019an\u2019daki kad\u0131nla ilgili ayetleri yorumlarken, Hristiyanl\u0131k ve \u0130srailiyet yani Tevrat\u2019\u0131n kad\u0131nla ilgili ayetlerinin tesiri alt\u0131nda kald\u0131klar\u0131n\u0131 belirtiyor. Ayr\u0131ca Carullah, Hz. Peygamber\u2019in bu konudaki \u201cKad\u0131nlar e\u011fe kemi\u011finden yarat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r\u201d hadisi\u2019ni de zahiri \u015fekliyle lafzi ve harfi manas\u0131yla anlad\u0131klar\u0131n\u0131 ve bunun yanl\u0131\u015f oldu\u011funu savunur.<\/p>\n<p>Musa Carullah, kad\u0131n\u0131n \u015fahitli\u011fi, kad\u0131n erkek e\u015fitli\u011fi, \u00f6rt\u00fcnme gibi kanularda, geleneksel \u0130slam alimlerinin kabullerine kar\u015f\u0131 farkl\u0131 bir g\u00f6r\u00fc\u015f ortaya koymaktad\u0131r. \u0130nsan, insanl\u0131k her \u015feyin \u00f6n\u00fcnde gelir diyen Carullah, \u201c\u0130nsan olmak s\u0131fat\u0131yla kad\u0131nla erkek e\u015fittir. Hukuk a\u00e7\u0131s\u0131ndan aralar\u0131nda hi\u00e7bir fark yoktur. \u201cBiz ademo\u011flunu \u015ferefli k\u0131ld\u0131k\u201d gibi be\u015fer hukuku ile ilgili b\u00fct\u00fcn ayetler hem erkekleri hem de kad\u0131nlar\u0131 ihtiva etmektedir\u201d. (Hatun, s. 55)<\/p>\n<p>Musa Carullah, \u00f6rt\u00fcnme ve ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fc konusunda da farkl\u0131 bir yorum ortaya atar. Carullah\u2019a g\u00f6re \u00f6rt\u00fcnme i\u00e7ten d\u0131\u015fa do\u011fru olmal\u0131d\u0131r. \u201cZira kad\u0131n\u0131n en de\u011ferli varl\u0131\u011f\u0131 olan iffeti ve namusu sadece bir perde ile korunamaz. \u0130man ve ilim gibi mukaddes nikab\u0131n k\u0131ymetini hi\u00e7e indirgeyerek onun yerine kad\u0131n\u0131n iffetini hicapla korumak beyhudedir. Havada, g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, ilim ve iman\u0131n ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda fitne olmaz. Varsa fitne sadece erkeklerin g\u00f6zlerinde, kalplerinde ve dillerinde bulunur. \u0130lle de tedbir almak gerekiyorsa erkeklerin g\u00f6zlerine nikap, kalplerine edep, dillerine ceza laz\u0131m gelir\u201d. (Hatun, s. 43)<\/p>\n<p>\u00d6zg\u00fcr d\u00fc\u015f\u00fcnce ve ak\u0131l Musa Carullah i\u00e7in h\u00fcr d\u00fc\u015f\u00fcnmek, akl\u0131n eseratten kurtulmas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcn olur. Carullah\u2019a g\u00f6re \u201cm\u00fcteffekir adam, yani d\u00fc\u015f\u00fcnen insan daima muhteremdir\u201d. Edebiyat-\u0131 Arabiye kitab\u0131nda \u201cHakikati arayan insan her\u015feyden ihtimal ile s\u00f6zeder. Hi\u00e7bir zaman \u201cbenim dedi\u011fim mutlak do\u011frudur\u201d diye kestirip atmaz. H\u0131sm\u0131yla m\u00fczakerede bulunurken duydu\u011fu en bat\u0131l bir meseleyi bile tahkik s\u00fczgecinden ge\u00e7irir\u201d der Carullah. \u201cOysa hakikati bulma yolunda yap\u0131lan bir hata, ne kadar b\u00fcy\u00fck olursa olsun, insan\u0131 ismet-i<\/p>\n<p>\u0130slamiye dairesinden \u00e7\u0131karmaz. \u0130nsan\u0131n vazifesi hakikati aramakt\u0131r. Bulmak de\u011fildir. \u0130nsan yaln\u0131z vazifesiyle m\u00fckelleftir. Fakat isteyen gayeye eri\u015fmesi Allah\u2019\u0131n kollayl\u0131k g\u00f6stermesiyle olur\u201d diyor Carullah. Musa Carullah \u015f\u00f6yle bir tez ileri s\u00fcrer: \u201cEski milletler tap\u0131nak bek\u00e7ileri elinde, yahudi ve hr\u0131stiyanlar ahbar ve ruhbanlar\u0131n kahr\u0131 alt\u0131nda, ehli islam ise birtak\u0131m k\u0131ssalar, g\u00fcmrah sofiler, cahil m\u00fcft\u00fclerin tehdidi alt\u0131nda ak\u0131l nurundan nasipsiz b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r.\u201d<\/p>\n<p>M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n \u00f6zg\u00fcven sorunu D\u00fcnyabizim yazarlar\u0131ndan Yusuf Tun\u00e7bilek, \u201cCarullah\u2019un M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n \u00f6zg\u00fcveni ile ilgili \u201cUzun G\u00fcnlerde Oru\u00e7\u201d kitab\u0131n\u0131n sonunda ayr\u0131 bir makale ekleyerek, gelece\u011fin sahibi M\u00fcsl\u00fcman gen\u00e7lerdeki \u00f6zg\u00fcvensizli\u011fin miras yoluyla analardan \u00e7ocuklara ge\u00e7en bir durum oldu\u011funu belirtti\u011fini\u201d s\u00f6yl\u00fcyor. Kad\u0131nlar\u0131n \u00f6zg\u00fcvensizli\u011fini ise erkeklerin onlara bask\u0131 yapmas\u0131nda g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Kad\u0131nlar\u0131n sorunlar\u0131n\u0131 \u2018Hatun\u2019 isimli kitab\u0131nda ele al\u0131r.<\/p>\n<p>\u00d6rnek al\u0131nacak bir eylem: not almak ve tarihe not d\u00fc\u015fmek Musa Carullah\u2019\u0131n bizim i\u00e7in \u00f6rnek al\u0131nacak bir y\u00f6n\u00fc de hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz, onun vakan\u00fcvis \u00f6zelli\u011fidir. Kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 toplant\u0131lar ve kongreleri kitapla\u015ft\u0131rmas\u0131 veya kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131 ele\u015ftirilere kitap yazarak cevap vermesidir. Bu \u00f6zellik, tarihe not d\u00fc\u015fmektir. Olaylar\u0131, vak\u0131alar\u0131 de\u011ferlendirip ortaya bir g\u00f6r\u00fc\u015f koymas\u0131d\u0131r. Bir ba\u015fka ifadeyle not almas\u0131 ve bunu insanlar\u0131n hizmetine sunmas\u0131d\u0131r. Uzmanlar ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar Carullah\u2019\u0131n kitaplar\u0131n\u0131n baz\u0131lar\u0131n\u0131n bu y\u00f6ntemle yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyorlar. Carullah\u2019\u0131n bu \u00f6zelli\u011fi ve \u00e7al\u0131\u015fma \u015fekli g\u00fcn\u00fcm\u00fcz bireyleri taraf\u0131ndan da \u00f6rnek al\u0131nabilir.<\/p>\n<p>Musa Carullah\u2019\u0131n biyografisi bize ne anlat\u0131yor? Ne diyor? Neler \u00f6\u011fretiyor?<\/p>\n<p>Musa Carullah\u2019\u0131n biyografisi bizlere, hassaten Avrupal\u0131 T\u00fcrklere k\u0131saca \u015fu dersleri veriyor:<\/p>\n<p>&#8211; \u00c7ok \u00e7al\u0131\u015fmak, ama \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fmak durumunday\u0131z.<\/p>\n<p>&#8211; Okumal\u0131y\u0131z, not almal\u0131y\u0131z, yazmal\u0131y\u0131z, tarihe not d\u00fc\u015fmeliyiz.<\/p>\n<p>&#8211; Akl\u0131m\u0131z\u0131 kullanmal\u0131y\u0131z. Tefekk\u00fcr etmeliyiz. Taklid de\u011fil d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi \u00f6\u011frenmeliyiz.<\/p>\n<p>&#8211; Seyahat etmeliyiz, g\u00f6zlem ve inceleme yapmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n<p>&#8211; Teslimiyet\u00e7i de\u011fil, sorgulay\u0131c\u0131 olmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n<p>&#8211; \u0130\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z Avrupa \u00fclkelerinin dil ve k\u00fclt\u00fcrlerini bilmeli ayn\u0131 zaman da kendi k\u00fclt\u00fcr ve inan\u00e7 de\u011ferlerimize hakim olmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n<p>&#8211; Sahip oldu\u011fumuz maddi ve manevi imkanlar\u0131n k\u0131ymetini bilerek, bunlar\u0131 en iyi \u015fekilde de\u011ferlendirerek insanl\u0131k i\u00e7in sorumluluklar almal\u0131y\u0131z.<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-2485\" src=\"http:\/\/avrupapress.com\/main\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/thumbnail_Amsterdam-Biyografi-Okumalari-300x169.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"169\" srcset=\"https:\/\/avrupapress.com\/main\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/thumbnail_Amsterdam-Biyografi-Okumalari-300x169.jpg 300w, https:\/\/avrupapress.com\/main\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/thumbnail_Amsterdam-Biyografi-Okumalari.jpg 444w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/> <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-2486\" src=\"http:\/\/avrupapress.com\/main\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/thumbnail_Veyis-Gungor-sunum.jpg\" alt=\"\" width=\"250\" height=\"250\" srcset=\"https:\/\/avrupapress.com\/main\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/thumbnail_Veyis-Gungor-sunum.jpg 250w, https:\/\/avrupapress.com\/main\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/thumbnail_Veyis-Gungor-sunum-150x150.jpg 150w, https:\/\/avrupapress.com\/main\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/thumbnail_Veyis-Gungor-sunum-144x144.jpg 144w\" sizes=\"auto, (max-width: 250px) 100vw, 250px\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrkevi Toplulu\u011fu\u2019nun geleneksel Amsterdam Biyografi Okumalar\u0131n\u0131n 6.da \u00fcnl\u00fc \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fc Musa Carullah Bigiyef anlat\u0131ld\u0131. Yeni bir medeniyet tasavvuru i\u00e7in Biyograf\u0131 Okumalar\u0131 k\u00fclt\u00fcr tarihimizin temel referanslar\u0131n\u0131 g\u00fcndeme getirerek, onlar\u0131n hayat tecr\u00fcbeleri ve fikirlerini ortaya koymakta. Program, \u00f6nce Musa Carullah Bigiyef\u2019in yeti\u015fti\u011fi topraklar ve cografyan\u0131n k\u0131saca anlat\u0131lmas\u0131yla ba\u015flad\u0131. TRT-AVAZ taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan \u2018T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131n\u0131n Enleri\u2019 Musa Carullah\u2019\u0131n Hayat\u0131 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":2486,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14,16,3,17,18,19,2,1],"tags":[1977,1978,1976,1974,172,1975,1973,206,726],"class_list":["post-2484","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-avrupa","category-belcika","category-dunya","category-ekonomi","category-kultur-sanat","category-tanitim","category-turkiye","category-uncategorized","tag-amsterdamda","tag-anildi","tag-carullah","tag-dusunuru","tag-islam","tag-musa","tag-muslumanlarinin","tag-rusya","tag-unlu"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.9 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Rusya M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n\u0131n \u00fcnl\u00fc \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fc Musa Carullah Amsterdam\u2019da an\u0131ld\u0131 - AvrupaPress<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/avrupapress.com\/2017\/11\/20\/rusya-muslumanlarinin-unlu-islam-dusunuru-musa-carullah-amsterdamda-anildi\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"fr_FR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Rusya M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n\u0131n \u00fcnl\u00fc \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fc Musa Carullah Amsterdam\u2019da an\u0131ld\u0131 - AvrupaPress\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"T\u00fcrkevi Toplulu\u011fu\u2019nun geleneksel Amsterdam Biyografi Okumalar\u0131n\u0131n 6.da \u00fcnl\u00fc \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fc Musa Carullah Bigiyef anlat\u0131ld\u0131. Yeni bir medeniyet tasavvuru i\u00e7in Biyograf\u0131 Okumalar\u0131 k\u00fclt\u00fcr tarihimizin temel referanslar\u0131n\u0131 g\u00fcndeme getirerek, onlar\u0131n hayat tecr\u00fcbeleri ve fikirlerini ortaya koymakta. Program, \u00f6nce Musa Carullah Bigiyef\u2019in yeti\u015fti\u011fi topraklar ve cografyan\u0131n k\u0131saca anlat\u0131lmas\u0131yla ba\u015flad\u0131. TRT-AVAZ taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan \u2018T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131n\u0131n Enleri\u2019 Musa Carullah\u2019\u0131n Hayat\u0131 [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/avrupapress.com\/2017\/11\/20\/rusya-muslumanlarinin-unlu-islam-dusunuru-musa-carullah-amsterdamda-anildi\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"AvrupaPress\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2017-11-20T08:24:45+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2017-11-20T08:28:22+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/avrupapress.com\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/thumbnail_Veyis-Gungor-sunum.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"250\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"250\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Edit\u00f6r\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"\u00c9crit par\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Edit\u00f6r\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Dur\u00e9e de lecture est.\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"16 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/avrupapress.com\/2017\/11\/20\/rusya-muslumanlarinin-unlu-islam-dusunuru-musa-carullah-amsterdamda-anildi\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/avrupapress.com\/2017\/11\/20\/rusya-muslumanlarinin-unlu-islam-dusunuru-musa-carullah-amsterdamda-anildi\/\"},\"author\":{\"name\":\"Edit\u00f6r\",\"@id\":\"https:\/\/avrupapress.com\/#\/schema\/person\/68428444ec60970d1e1b700cf4ca1e8f\"},\"headline\":\"Rusya M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n\u0131n \u00fcnl\u00fc \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fc Musa Carullah Amsterdam\u2019da an\u0131ld\u0131\",\"datePublished\":\"2017-11-20T08:24:45+00:00\",\"dateModified\":\"2017-11-20T08:28:22+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/avrupapress.com\/2017\/11\/20\/rusya-muslumanlarinin-unlu-islam-dusunuru-musa-carullah-amsterdamda-anildi\/\"},\"wordCount\":3123,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/avrupapress.com\/#\/schema\/person\/0223dca19c72c43575bf30d1a2d8f4fa\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/avrupapress.com\/2017\/11\/20\/rusya-muslumanlarinin-unlu-islam-dusunuru-musa-carullah-amsterdamda-anildi\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/avrupapress.com\/main\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/thumbnail_Veyis-Gungor-sunum.jpg\",\"keywords\":[\"Amsterdam\u2019da\",\"an\u0131ld\u0131\",\"Carullah\",\"d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fc\",\"islam\",\"Musa\",\"M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n\u0131n\",\"rusya\",\"Unlu\"],\"articleSection\":[\"Avrupa\",\"Bel\u00e7ika\",\"D\u00fcnya\",\"Ekonomi\",\"K\u00fclt\u00fcr-Sanat\",\"Tan\u0131t\u0131m\",\"T\u00fcrkiye\",\"Uncategorized\"],\"inLanguage\":\"fr-BE\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/avrupapress.com\/2017\/11\/20\/rusya-muslumanlarinin-unlu-islam-dusunuru-musa-carullah-amsterdamda-anildi\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/avrupapress.com\/2017\/11\/20\/rusya-muslumanlarinin-unlu-islam-dusunuru-musa-carullah-amsterdamda-anildi\/\",\"url\":\"https:\/\/avrupapress.com\/2017\/11\/20\/rusya-muslumanlarinin-unlu-islam-dusunuru-musa-carullah-amsterdamda-anildi\/\",\"name\":\"Rusya M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n\u0131n \u00fcnl\u00fc \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fc Musa Carullah Amsterdam\u2019da an\u0131ld\u0131 - AvrupaPress\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/avrupapress.com\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/avrupapress.com\/2017\/11\/20\/rusya-muslumanlarinin-unlu-islam-dusunuru-musa-carullah-amsterdamda-anildi\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/avrupapress.com\/2017\/11\/20\/rusya-muslumanlarinin-unlu-islam-dusunuru-musa-carullah-amsterdamda-anildi\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/avrupapress.com\/main\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/thumbnail_Veyis-Gungor-sunum.jpg\",\"datePublished\":\"2017-11-20T08:24:45+00:00\",\"dateModified\":\"2017-11-20T08:28:22+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/avrupapress.com\/2017\/11\/20\/rusya-muslumanlarinin-unlu-islam-dusunuru-musa-carullah-amsterdamda-anildi\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"fr-BE\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/avrupapress.com\/2017\/11\/20\/rusya-muslumanlarinin-unlu-islam-dusunuru-musa-carullah-amsterdamda-anildi\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"fr-BE\",\"@id\":\"https:\/\/avrupapress.com\/2017\/11\/20\/rusya-muslumanlarinin-unlu-islam-dusunuru-musa-carullah-amsterdamda-anildi\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/avrupapress.com\/main\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/thumbnail_Veyis-Gungor-sunum.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/avrupapress.com\/main\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/thumbnail_Veyis-Gungor-sunum.jpg\",\"width\":250,\"height\":250},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/avrupapress.com\/2017\/11\/20\/rusya-muslumanlarinin-unlu-islam-dusunuru-musa-carullah-amsterdamda-anildi\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/avrupapress.com\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Rusya M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n\u0131n \u00fcnl\u00fc \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fc Musa Carullah Amsterdam\u2019da an\u0131ld\u0131\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/avrupapress.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/avrupapress.com\/\",\"name\":\"AvrupaPress\",\"description\":\"Haberin Adresi\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/avrupapress.com\/#\/schema\/person\/0223dca19c72c43575bf30d1a2d8f4fa\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/avrupapress.com\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"fr-BE\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\/\/avrupapress.com\/#\/schema\/person\/0223dca19c72c43575bf30d1a2d8f4fa\",\"name\":\"Bilgin \u00d6z\u00e7ift\u00e7i\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"fr-BE\",\"@id\":\"https:\/\/avrupapress.com\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/0f23b280433a21e1ea7a0adcc46ed0ad16afe3ad8e630fd13d8a017dcbd54ef3?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/0f23b280433a21e1ea7a0adcc46ed0ad16afe3ad8e630fd13d8a017dcbd54ef3?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Bilgin \u00d6z\u00e7ift\u00e7i\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\/\/avrupapress.com\/#\/schema\/person\/image\/\"},\"description\":\"Ne ben, nede sen... Biz ancak \\\"biz\\\" olursak g\u00fc\u00e7l\u00fc olabiliriz\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/avrupapress.com\/#\/schema\/person\/68428444ec60970d1e1b700cf4ca1e8f\",\"name\":\"Edit\u00f6r\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"fr-BE\",\"@id\":\"https:\/\/avrupapress.com\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/74996b0977aa5f1559ba9883776652508b229005c0d78fb2597897f0bd651c09?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/74996b0977aa5f1559ba9883776652508b229005c0d78fb2597897f0bd651c09?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Edit\u00f6r\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/www.avrupapress.com\"],\"url\":\"https:\/\/avrupapress.com\/main\/author\/editor\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Rusya M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n\u0131n \u00fcnl\u00fc \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fc Musa Carullah Amsterdam\u2019da an\u0131ld\u0131 - AvrupaPress","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/avrupapress.com\/2017\/11\/20\/rusya-muslumanlarinin-unlu-islam-dusunuru-musa-carullah-amsterdamda-anildi\/","og_locale":"fr_FR","og_type":"article","og_title":"Rusya M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n\u0131n \u00fcnl\u00fc \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fc Musa Carullah Amsterdam\u2019da an\u0131ld\u0131 - AvrupaPress","og_description":"T\u00fcrkevi Toplulu\u011fu\u2019nun geleneksel Amsterdam Biyografi Okumalar\u0131n\u0131n 6.da \u00fcnl\u00fc \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fc Musa Carullah Bigiyef anlat\u0131ld\u0131. Yeni bir medeniyet tasavvuru i\u00e7in Biyograf\u0131 Okumalar\u0131 k\u00fclt\u00fcr tarihimizin temel referanslar\u0131n\u0131 g\u00fcndeme getirerek, onlar\u0131n hayat tecr\u00fcbeleri ve fikirlerini ortaya koymakta. Program, \u00f6nce Musa Carullah Bigiyef\u2019in yeti\u015fti\u011fi topraklar ve cografyan\u0131n k\u0131saca anlat\u0131lmas\u0131yla ba\u015flad\u0131. TRT-AVAZ taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan \u2018T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131n\u0131n Enleri\u2019 Musa Carullah\u2019\u0131n Hayat\u0131 [&hellip;]","og_url":"https:\/\/avrupapress.com\/2017\/11\/20\/rusya-muslumanlarinin-unlu-islam-dusunuru-musa-carullah-amsterdamda-anildi\/","og_site_name":"AvrupaPress","article_published_time":"2017-11-20T08:24:45+00:00","article_modified_time":"2017-11-20T08:28:22+00:00","og_image":[{"width":250,"height":250,"url":"https:\/\/avrupapress.com\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/thumbnail_Veyis-Gungor-sunum.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Edit\u00f6r","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"\u00c9crit par":"Edit\u00f6r","Dur\u00e9e de lecture est.":"16 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/avrupapress.com\/2017\/11\/20\/rusya-muslumanlarinin-unlu-islam-dusunuru-musa-carullah-amsterdamda-anildi\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/avrupapress.com\/2017\/11\/20\/rusya-muslumanlarinin-unlu-islam-dusunuru-musa-carullah-amsterdamda-anildi\/"},"author":{"name":"Edit\u00f6r","@id":"https:\/\/avrupapress.com\/#\/schema\/person\/68428444ec60970d1e1b700cf4ca1e8f"},"headline":"Rusya M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n\u0131n \u00fcnl\u00fc \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fc Musa Carullah Amsterdam\u2019da an\u0131ld\u0131","datePublished":"2017-11-20T08:24:45+00:00","dateModified":"2017-11-20T08:28:22+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/avrupapress.com\/2017\/11\/20\/rusya-muslumanlarinin-unlu-islam-dusunuru-musa-carullah-amsterdamda-anildi\/"},"wordCount":3123,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/avrupapress.com\/#\/schema\/person\/0223dca19c72c43575bf30d1a2d8f4fa"},"image":{"@id":"https:\/\/avrupapress.com\/2017\/11\/20\/rusya-muslumanlarinin-unlu-islam-dusunuru-musa-carullah-amsterdamda-anildi\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/avrupapress.com\/main\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/thumbnail_Veyis-Gungor-sunum.jpg","keywords":["Amsterdam\u2019da","an\u0131ld\u0131","Carullah","d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fc","islam","Musa","M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n\u0131n","rusya","Unlu"],"articleSection":["Avrupa","Bel\u00e7ika","D\u00fcnya","Ekonomi","K\u00fclt\u00fcr-Sanat","Tan\u0131t\u0131m","T\u00fcrkiye","Uncategorized"],"inLanguage":"fr-BE","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/avrupapress.com\/2017\/11\/20\/rusya-muslumanlarinin-unlu-islam-dusunuru-musa-carullah-amsterdamda-anildi\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/avrupapress.com\/2017\/11\/20\/rusya-muslumanlarinin-unlu-islam-dusunuru-musa-carullah-amsterdamda-anildi\/","url":"https:\/\/avrupapress.com\/2017\/11\/20\/rusya-muslumanlarinin-unlu-islam-dusunuru-musa-carullah-amsterdamda-anildi\/","name":"Rusya M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n\u0131n \u00fcnl\u00fc \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fc Musa Carullah Amsterdam\u2019da an\u0131ld\u0131 - AvrupaPress","isPartOf":{"@id":"https:\/\/avrupapress.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/avrupapress.com\/2017\/11\/20\/rusya-muslumanlarinin-unlu-islam-dusunuru-musa-carullah-amsterdamda-anildi\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/avrupapress.com\/2017\/11\/20\/rusya-muslumanlarinin-unlu-islam-dusunuru-musa-carullah-amsterdamda-anildi\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/avrupapress.com\/main\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/thumbnail_Veyis-Gungor-sunum.jpg","datePublished":"2017-11-20T08:24:45+00:00","dateModified":"2017-11-20T08:28:22+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/avrupapress.com\/2017\/11\/20\/rusya-muslumanlarinin-unlu-islam-dusunuru-musa-carullah-amsterdamda-anildi\/#breadcrumb"},"inLanguage":"fr-BE","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/avrupapress.com\/2017\/11\/20\/rusya-muslumanlarinin-unlu-islam-dusunuru-musa-carullah-amsterdamda-anildi\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"fr-BE","@id":"https:\/\/avrupapress.com\/2017\/11\/20\/rusya-muslumanlarinin-unlu-islam-dusunuru-musa-carullah-amsterdamda-anildi\/#primaryimage","url":"https:\/\/avrupapress.com\/main\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/thumbnail_Veyis-Gungor-sunum.jpg","contentUrl":"https:\/\/avrupapress.com\/main\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/thumbnail_Veyis-Gungor-sunum.jpg","width":250,"height":250},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/avrupapress.com\/2017\/11\/20\/rusya-muslumanlarinin-unlu-islam-dusunuru-musa-carullah-amsterdamda-anildi\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/avrupapress.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Rusya M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n\u0131n \u00fcnl\u00fc \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fc Musa Carullah Amsterdam\u2019da an\u0131ld\u0131"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/avrupapress.com\/#website","url":"https:\/\/avrupapress.com\/","name":"AvrupaPress","description":"Haberin Adresi","publisher":{"@id":"https:\/\/avrupapress.com\/#\/schema\/person\/0223dca19c72c43575bf30d1a2d8f4fa"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/avrupapress.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"fr-BE"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/avrupapress.com\/#\/schema\/person\/0223dca19c72c43575bf30d1a2d8f4fa","name":"Bilgin \u00d6z\u00e7ift\u00e7i","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"fr-BE","@id":"https:\/\/avrupapress.com\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/0f23b280433a21e1ea7a0adcc46ed0ad16afe3ad8e630fd13d8a017dcbd54ef3?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/0f23b280433a21e1ea7a0adcc46ed0ad16afe3ad8e630fd13d8a017dcbd54ef3?s=96&d=mm&r=g","caption":"Bilgin \u00d6z\u00e7ift\u00e7i"},"logo":{"@id":"https:\/\/avrupapress.com\/#\/schema\/person\/image\/"},"description":"Ne ben, nede sen... Biz ancak \"biz\" olursak g\u00fc\u00e7l\u00fc olabiliriz"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/avrupapress.com\/#\/schema\/person\/68428444ec60970d1e1b700cf4ca1e8f","name":"Edit\u00f6r","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"fr-BE","@id":"https:\/\/avrupapress.com\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/74996b0977aa5f1559ba9883776652508b229005c0d78fb2597897f0bd651c09?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/74996b0977aa5f1559ba9883776652508b229005c0d78fb2597897f0bd651c09?s=96&d=mm&r=g","caption":"Edit\u00f6r"},"sameAs":["http:\/\/www.avrupapress.com"],"url":"https:\/\/avrupapress.com\/main\/author\/editor\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/avrupapress.com\/main\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2484","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/avrupapress.com\/main\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/avrupapress.com\/main\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/avrupapress.com\/main\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/avrupapress.com\/main\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2484"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/avrupapress.com\/main\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2484\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2487,"href":"https:\/\/avrupapress.com\/main\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2484\/revisions\/2487"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/avrupapress.com\/main\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2486"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/avrupapress.com\/main\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2484"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/avrupapress.com\/main\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2484"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/avrupapress.com\/main\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2484"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}