{"id":21479,"date":"2023-01-23T19:06:12","date_gmt":"2023-01-23T19:06:12","guid":{"rendered":"https:\/\/avrupapress.com\/main\/?p=21479"},"modified":"2023-01-23T19:06:30","modified_gmt":"2023-01-23T19:06:30","slug":"saglik-calisanlari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/avrupapress.com\/main\/2023\/01\/23\/saglik-calisanlari\/","title":{"rendered":"SA\u011eLIK \u00c7ALI\u015eANLARI"},"content":{"rendered":"

Uzm. Hem\u015fire Mehtap Tekin<\/strong><\/p>\n

Bu ara\u015ft\u0131rma, \u2018Sa\u011fl\u0131k Hizmeti Sunumu S\u0131ras\u0131nda Ya\u015fanan \u00c7al\u0131\u015fanlara Y\u00f6nelik \u015eiddetin Nedenleri ve \u00c7\u00f6z\u00fcm \u00d6nerileri\u2019, \u2018\u015eiddet\u2019, \u2018Sa\u011fl\u0131k Hizmeti Sunumu\u2019 ve \u2018Ya\u015fam ve Sa\u011fl\u0131k Haklar\u0131\u2019<\/strong> ba\u015fl\u0131kl\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n (yay\u0131mlanma s\u0131ras\u0131na g\u00f6re) devam\u0131 niteli\u011findedir.<\/p>\n

Bir \u00f6nceki ara\u015ft\u0131rmada; hak kavram\u0131, ya\u015fam hakk\u0131n\u0131n ayr\u0131cal\u0131\u011f\u0131, ya\u015fam hakk\u0131n\u0131n ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131, \u00fclkemizin de taraf\u0131 oldu\u011fu uluslararas\u0131 d\u00fczenlemeler ve T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Anayasas\u0131\u2019nda g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan ya\u015fam hakk\u0131na ili\u015fkin ibareler, sa\u011fl\u0131k hakk\u0131 kapsam\u0131nda k\u0131saca ele al\u0131nd\u0131 zira ya\u015fam hakk\u0131 s\u00f6z konusu ara\u015ft\u0131rmada, sa\u011fl\u0131k hakk\u0131 kapsam\u0131nda de\u011ferlendirildi.<\/p>\n

Devam\u0131nda, ya\u015fam ve sa\u011fl\u0131k haklar\u0131n\u0131n baz\u0131 niteliklerine (ki\u015filik haklar\u0131) de\u011finilerek s\u00f6z konusu haklara m\u00fcdahalenin ancak ilgili d\u00fczenlemelerde belirtilen say\u0131l\u0131 istisnai hallerde olabilece\u011fine dikkat \u00e7ekildi. Sa\u011fl\u0131k hakk\u0131n\u0131n ya\u015fam hakk\u0131yla olan s\u0131k\u0131 ba\u011f\u0131, Anayasa\u2019m\u0131z\u0131n 17. maddesi bak\u0131m\u0131ndan belirtildi ve yine ya\u015fam ve sa\u011fl\u0131k haklar\u0131, Devlet\u2019in negatif ve pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri \u00e7er\u00e7evesinde somut \u00f6rneklerle a\u00e7\u0131kland\u0131.<\/p>\n

Daha sonras\u0131nda ise; sa\u011fl\u0131k hizmeti sunumunun \u00f6zellikle de ya\u015fam hakk\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferlendirildi\u011finde, Devlet\u2019in ekonomik imkanlar\u0131 dahilinde topluma sunabilece\u011finden (Anayasa m. 65) \u00e7ok daha fazlas\u0131 olmas\u0131 gerekti\u011fi \u00f6nemli hususu \u00fczerinde duruldu. Bunun i\u00e7in kamu hizmetinde \u00f6ncelik verilmesinin ve t\u00fcm imkanlar\u0131n seferber edilmesinin gerek yasal, gerekse kamu d\u00fczeni a\u00e7\u0131s\u0131ndan (idari bak\u0131mdan) bir zorunluluk oldu\u011funa vurgu yap\u0131ld\u0131.<\/p>\n

Sonras\u0131nda da yine, sa\u011fl\u0131k hizmetinin gere\u011fi gibi sunulabilmesi i\u00e7in t\u00fcm kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131na, t\u00fczel ki\u015filiklere, toplum \u00f6rg\u00fctlerine, Devlet\u2019e ve topluma d\u00fc\u015fen \u00f6devlerden baz\u0131lar\u0131, somut \u00f6rneklerle ifade edildi. Kamu g\u00fcc\u00fcn\u00fc kullanan t\u00fcm kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131n\u0131n baz\u0131 \u00f6nemli nitelikleri belirtilerek, kamu g\u00fcc\u00fcn\u00fc kullanma yetkisinin temelinde kamu menfaatinin bulundu\u011fu \u00f6nemli hususu a\u00e7\u0131klanarak ara\u015ft\u0131rma sonland\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n

\u2026<\/p>\n

Ger\u00e7ekle\u015ftirilen ve bundan sonra ger\u00e7ekle\u015ftirilecek olan ara\u015ft\u0131rmalardaki \u00f6ncelikli amac\u0131m\u0131z, sa\u011fl\u0131k hizmeti sunumu s\u0131ras\u0131nda ya\u015fanan \u015fiddet olaylar\u0131yla ilgili olarak; sorunun muhataplar\u0131 olan toplumda fark\u0131ndal\u0131k olu\u015fturmak, sorunun nedenlerine ili\u015fkin olarak topluma ayna tutup, vicdanlar\u0131 harekete ge\u00e7irmektir zira en k\u00f6kl\u00fc ve etkili de\u011fi\u015fim, i\u00e7eriden ba\u015flar; d\u00fc\u015f\u00fcncelerde ve g\u00f6n\u00fcllerde\u2026 Ancak belirtelim ki konu, yaln\u0131zca vicdanlara b\u0131rak\u0131lmayacak kadar \u00e7ok \u00f6nemlidir ve ivedi olarak \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmelidir. Gerekenlerin yap\u0131lmas\u0131 i\u00e7in eyleme ge\u00e7ilmesi kamu sa\u011fl\u0131\u011f\u0131, g\u00fcvenli\u011fi, dirlik ve esenli\u011fi k\u0131saca, kamu d\u00fczeni a\u00e7\u0131s\u0131ndan zorunluluk arz etmektedir.<\/p>\n

\u0130kinci amac\u0131m\u0131z ise, soruna ili\u015fkin olarak tespit edilen nedenlerin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne y\u00f6nelik, etik de\u011ferlere ve hukuka uygun na\u00e7izane \u00f6nerilerimizi ortaya koyup, soruna \u00e7are olarak bir yol, bir kap\u0131 a\u00e7makt\u0131r\u2026<\/p>\n

Yazar\u0131n, bir sa\u011fl\u0131k mesle\u011fi mensubu olarak \u00f6zellikle mesleki deneyimi ve uzmanl\u0131k e\u011fitimleri, s\u00f6z konusu deneyimin \u00fczerine in\u015fa etti\u011fi temel hukuk ve sa\u011fl\u0131k hukuku e\u011fitimleri, son olarak<\/p>\n

da konuya ili\u015fkin olarak ger\u00e7ekle\u015ftirilen ara\u015ft\u0131rmalar hakk\u0131nda edindi\u011fi bilgiler ve istatistiksel veriler, olu\u015fturulan metinlere yans\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla metinler, disiplinler aras\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr zira ana (\u00fcst) konu, birden \u00e7ok disiplini ilgilendirir.<\/p>\n

\u2026<\/p>\n

Bu ara\u015ft\u0131rmada, sa\u011fl\u0131k hizmeti sunumunda en \u00f6nemli etken olan ve ya\u015fanan \u015fiddet olaylar\u0131n\u0131n taraf\u0131 pozisyonunda bulunan sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131, \u00f6zellikle de sa\u011fl\u0131k mesle\u011fi mensuplar\u0131 ele al\u0131nacakt\u0131r. Daha \u00f6nce de belirtildi\u011fi gibi sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n yeterli mevcudiyetleri, mesleki nitelikleri, en uygun \u015fekilde organize edilmeleri, denetimleri ve s\u00f6z konusu \u00e7al\u0131\u015fanlara, g\u00fcvenli bir \u00e7al\u0131\u015fma ortam\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131, hizmetin gere\u011fi gibi sunumu a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok \u00f6nemlidir.<\/p>\n

1219 say\u0131l\u0131 Tababet ve \u015euabat\u0131 San\u2019atlar\u0131n\u0131n Tarz\u0131 \u0130cras\u0131na Dair Kanun ve Sa\u011fl\u0131k Meslekleri Kurulu Y\u00f6netmeli\u011fi\u2019ne g\u00f6re sa\u011fl\u0131k mesle\u011fi mensuplar\u0131 hekimler, di\u015f hekimleri, ebeler, hem\u015fireler, eczac\u0131lar, di\u015f protez teknikerleri, klinik psikologlar, optisyenler, fizyoterapistler, odyologlar, diyetisyenler, dil ve konu\u015fma terapistleri, podologlar, sa\u011fl\u0131k fizik\u00e7ileri, anestezi teknikerleri\/ teknisyenleri, t\u0131bbi laboratuvar ve patoloji teknikerleri, t\u0131bbi laboratuvar teknisyenleri, t\u0131bbi g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme teknikerleri\/ teknisyenleri, a\u011f\u0131z ve di\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 teknikerleri, ameliyathane teknikerleri, adli t\u0131p teknikerleri, odyometri teknikerleri, diyaliz teknikerleri, fizyoterapi teknikerleri, perf\u00fczyonistler, radyoterapi teknikerleri, eczane teknikerleri, i\u015f ve u\u011fra\u015f\u0131 terapistleri (ergoterapistler), i\u015f ve u\u011fra\u015f\u0131 teknikerleri, elektron\u00f6rofizyoloji teknikerleri, mamografi teknikerleri, acil t\u0131p teknikerleri\/ teknisyenleri, t\u0131bbi protez ve ortez teknisyenleri\/ teknikerleri, hem\u015fire yard\u0131mc\u0131lar\u0131, ebe yard\u0131mc\u0131lar\u0131 ve sa\u011fl\u0131k bak\u0131m teknisyenlerinden olu\u015fmaktad\u0131r. 1<\/p>\n

Sa\u011fl\u0131k Meslek Mensuplar\u0131 \u0130le Sa\u011fl\u0131k Hizmetlerinde \u00c7al\u0131\u015fan Di\u011fer Meslek Mensuplar\u0131n\u0131n \u0130\u015f ve G\u00f6rev Tan\u0131mlar\u0131na Dair Y\u00f6netmelik\u2019in Ek \u2013 2\u2019sinde, \u2018Di\u011fer Meslek Mensuplar\u0131n\u0131n Sa\u011fl\u0131k Hizmetlerinde \u0130\u015f ve G\u00f6rev Tan\u0131mlar\u0131\u2019 ba\u015fl\u0131\u011f\u0131nda ilgili ki\u015filer, psikologlar, biyologlar, \u00e7ocuk geli\u015fimcileri, sosyal \u00e7al\u0131\u015fmac\u0131lar\/ sosyal hizmet uzmanlar\u0131, sa\u011fl\u0131k e\u011fitimcileri\/ t\u0131bbi teknologlar, sa\u011fl\u0131k idarecileri, \u00e7evre sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 teknisyenleri\/ teknikerleri, ya\u015fl\u0131 bak\u0131m teknikerleri\/ evde hasta bak\u0131m teknikerleri, t\u0131bbi sekreterler ve biyomedikal cihaz teknikerleri olarak belirtilmi\u015ftir. 2 Sa\u011fl\u0131k Mesle\u011fi Mensuplar\u0131 \u0130le Sa\u011fl\u0131k Hizmetlerinde \u00c7al\u0131\u015fan Di\u011fer Meslek Mensuplar\u0131n\u0131n \u0130\u015f ve G\u00f6rev Tan\u0131mlar\u0131na Dair Y\u00f6netmelik\u2019in 4. maddesine g\u00f6re sa\u011fl\u0131k hizmetlerinde \u00e7al\u0131\u015fan di\u011fer meslek mensuplar\u0131, sa\u011fl\u0131k meslek mensubu olmad\u0131\u011f\u0131 halde, sa\u011fl\u0131k hizmet sunumu \u00e7er\u00e7evesinde \u00f6zg\u00fcn g\u00f6revi olan ve bu alanda \u00e7al\u0131\u015fan di\u011fer meslek mensuplar\u0131 olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Yine, benzer bir tan\u0131m Hasta ve \u00c7al\u0131\u015fan G\u00fcvenli\u011finin Sa\u011flanmas\u0131na Dair Y\u00f6netmelik\u2019te yer almaktad\u0131r. 3 Sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131 ele alan ibarelere ba\u015fka bir\u00e7ok d\u00fczenlemelerde de rastlanmaktad\u0131r. 4<\/p>\n

Her bir sa\u011fl\u0131k mesle\u011fi mensubu \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 ve di\u011fer meslek mensuplar\u0131, sa\u011fl\u0131k hizmeti sunumunun bir halkas\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131rlar ancak belirtelim ki hastaya t\u0131bbi hizmet a\u00e7\u0131s\u0131ndan do\u011frudan temas etmeyen fakat hizmet sunumunun ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in g\u00f6revlerini icra ve ifa eden sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 da s\u00f6z konusu halkan\u0131n birer par\u00e7as\u0131d\u0131rlar. Hastanenin temizli\u011finden sorumlu \u00e7al\u0131\u015fanlar ve teknik servis birimine dahil olan personeller \u00f6rnek olarak verilebilir. Hizmetin gere\u011fi gibi sunumu, t\u00fcm \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n g\u00f6revlerini en uygun \u015fekilde yerine getirebilmelerine ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u00d6ncelikle ifade edelim ki hi\u00e7bir sa\u011fl\u0131k mesle\u011fi mensubunun bir di\u011feri kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc bulunmamaktad\u0131r zira her birinin sa\u011fl\u0131k hizmeti sunumuna ili\u015fkin olarak g\u00f6rev, yetki ve sorumluluklar\u0131 di\u011ferlerinden farkl\u0131d\u0131r. Hi\u00e7bir sa\u011fl\u0131k mesle\u011fi mensubu di\u011ferinin yerini tam olarak dolduramaz, bunu sa\u011flamas\u0131 i\u00e7in mesle\u011fe ili\u015fkin olarak gerekli e\u011fitimleri almal\u0131 ve buna<\/p>\n

y\u00f6nelik olarak yap\u0131lan s\u0131navlar\u0131 ge\u00e7melidir k\u0131saca mesle\u011fi icra edebilece\u011fine dair diplomay\u0131 hak etmesi gerekmektedir. Tamamlanmas\u0131 gereken bir yapboz \u00fczerinden d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclecek olunursa; yapbozun tamamlanabilmesi i\u00e7in irili ufakl\u0131 her bir par\u00e7an\u0131n bulunmas\u0131 gerekir, bir tanesi bile eksik olsa yapboz tamamlanm\u0131\u015f say\u0131lmaz, bir par\u00e7an\u0131n bo\u015flu\u011funu, bir di\u011feri tam olarak dolduramaz.<\/p>\n

Her sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n\u0131n yerine getirdi\u011fi g\u00f6rev, sa\u011fl\u0131k hizmeti sunumu a\u00e7\u0131s\u0131ndan gereklidir. Yemekhane \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131, hastalara uygun diyetleri haz\u0131rlamazlar ve onlara transferini sa\u011flamazlarsa, bir\u00e7ok hasta gere\u011fi gibi beslenemez. G\u00fcvenlik hizmetlerinde \u00e7al\u0131\u015fan personelin de sa\u011fl\u0131k kurumlar\u0131nda\/ kurulu\u015flar\u0131nda asayi\u015fi sa\u011flamak gibi \u00f6nemli g\u00f6revleri bulunmaktad\u0131r dolay\u0131s\u0131yla gere\u011fi gibi yerine getirilen her g\u00f6rev, sa\u011fl\u0131k hizmeti sunumunun bir par\u00e7as\u0131d\u0131r, olmazsa olmaz\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Hastan\u0131n veya sa\u011fl\u0131k hizmetinden faydalanan ki\u015finin, ya\u015fam ve sa\u011fl\u0131k haklar\u0131n\u0131 elde etmesi i\u00e7in ona, gerek do\u011frudan gerekse dolayl\u0131 olarak dokunan, katk\u0131 sa\u011flayan her hizmet ve emek \u00e7ok de\u011ferlidir; k\u00fc\u00e7\u00fcmsenemez, sunumu ve geli\u015fimi ihmal edilemez, gere\u011fi gibi sunumu engellenemez. \u0130nsan\u0131n ya\u015famas\u0131, maddi ve manevi b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc korumas\u0131 ve geli\u015ftirmesi i\u00e7in ger\u00e7ekle\u015ftirilen eylemler \u00e7ok k\u0131ymetlidir. Bu nedenle de \u00e7al\u0131\u015fanlar birbirlerine sayg\u0131 duymal\u0131, kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma yapmamal\u0131, kaide olarak da g\u00f6rev tan\u0131mlar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmamal\u0131d\u0131rlar. Kurum\/ kurulu\u015f i\u00e7i konuya ili\u015fkin olarak yeterli fark\u0131ndal\u0131k olu\u015fturulmal\u0131, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n performans\u0131n\u0131 olumsuz etkileyebilecek \u00f6zellikle ayr\u0131mc\u0131 davran\u0131\u015flar engellenmelidir, bunun i\u00e7in de idare, her t\u00fcrl\u00fc tedbiri almal\u0131d\u0131r. Hizmetin gere\u011fi gibi sunulmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan konu, \u00e7ok \u00f6nemlidir.<\/p>\n

Bir hastanede \u00e7al\u0131\u015fan sa\u011fl\u0131k mesle\u011fi mensuplar\u0131n\u0131n, y\u00f6neticileri ve \u00e7al\u0131\u015fma arkada\u015flar\u0131 ile ya\u015fad\u0131klar\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n nedenlerini ortaya koymak amac\u0131yla yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rmada; \u00e7at\u0131\u015fma nedenleri ile meslek gruplar\u0131 aras\u0131nda, hem\u015fireler grubunda istatistiksel a\u00e7\u0131dan anlaml\u0131 fark g\u00f6zlenmi\u015ftir. Hem\u015firelerin y\u00f6neticileri taraf\u0131ndan, mesaj ve beklentilerinin kar\u015f\u0131lanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 daha fazla d\u00fc\u015f\u00fcnmeleri, hizmetlerdeki aksaman\u0131n direkt y\u00f6neticilerin plans\u0131z \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmeleri, y\u00f6neticilerinin di\u011fer meslek gruplar\u0131na daha imtiyazl\u0131 yakla\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015fanlar \u00fczerinde stat\u00fc ayr\u0131m\u0131 yapt\u0131klar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeleri, y\u00f6neticileriyle i\u015fle ilgili konularda farkl\u0131 alg\u0131 ve yorumlamalarda bulunmalar\u0131, y\u00f6neticileriyle farkl\u0131 ama\u00e7 ve \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n daha fazla olmas\u0131, ba\u015fhem\u015fire ve servis sorumlusundan ald\u0131klar\u0131 direktiflerin \u00e7eli\u015fmesi, adil olmayan \u00f6d\u00fcllendirme ve kaynak da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnme, hem\u015fireler grubunda y\u00f6neticileriyle daha fazla \u00e7at\u0131\u015fma ya\u015faman\u0131n nedenleri olarak belirlenmi\u015ftir. 5<\/p>\n

Sa\u011fl\u0131k hizmeti kalitesini etkileyen fakt\u00f6rlerin belirlenmesi amac\u0131yla \u0130ran\u2019 da ger\u00e7ekle\u015ftirilen, sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n da dahil oldu\u011fu ve toplumun her kesiminden kat\u0131l\u0131mc\u0131n\u0131n sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 222 ki\u015fi \u00fczerinde yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re; s\u00f6z konusu fakt\u00f6rler \u00fc\u00e7 ana kategoriye ayr\u0131lm\u0131\u015f ve sa\u011fl\u0131k hizmeti sunucular\u0131n\u0131 ele alan kategoriye ait etmenler sosyo \u2013 demografik de\u011fi\u015fkenler, bilgi ve beceriler, sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n motivasyonu ve memnuniyeti olarak belirlenmi\u015ftir. 6<\/p>\n

Sosyo \u2013 demografik de\u011fi\u015fkenler olarak sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n\u0131n ki\u015fili\u011fi, ekonomik geliri ve ki\u015fisel, ailevi sorunlar\u0131n\u0131n hizmetin kalitesini etkiledi\u011fi ifade edilirken bilgi ve beceriye ili\u015fkin bildirimler \u00f6zellikle bilgi g\u00fcncellemeye ili\u015fkin hizmet i\u00e7i e\u011fitim sunumlar\u0131n\u0131n olmamas\u0131, \u00fcniversitelerdeki e\u011fitim kalitesinin yetersizli\u011fi, pratik e\u011fitime a\u011f\u0131rl\u0131k verilmesinin gereklili\u011fi ve \u00e7al\u0131\u015fma saatlerinin daha az olmas\u0131 gerekti\u011fi iletilmi\u015ftir. Sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n motivasyonu ve memnuniyetine ili\u015fkin olarak da \u00fccret, \u00e7al\u0131\u015fma ortam\u0131, y\u00f6netici liderli\u011fi, \u00f6rg\u00fctsel politikalar, i\u015f arkada\u015flar\u0131, tan\u0131nma, i\u015f g\u00fcvenli\u011fi, i\u015f kimli\u011fi ve terfi etme f\u0131rsat\u0131n\u0131 kendisine verme ba\u015fl\u0131klar\u0131 iletilmi\u015ftir. 6<\/p>\n

\u0130stanbul\u2019da bulunan iki kamu hastanesinde \u00e7al\u0131\u015fmakta olan 25 temizlik i\u015f\u00e7isi ile yap\u0131lan ba\u015fka bir ara\u015ft\u0131rmada, s\u00f6z konusu sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n alanda bulunmas\u0131 gereken ki\u015fi say\u0131s\u0131n\u0131n alt\u0131nda ki\u015fi ile \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131, yo\u011fun i\u015f ko\u015fullar\u0131na Covid \u2013 19 pandemisinin a\u011f\u0131r \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131n\u0131n da eklendi\u011fi \u00e7al\u0131\u015fanlar taraf\u0131ndan ifade edilmi\u015ftir. Ayr\u0131ca ilgili \u00e7al\u0131\u015fanlar, \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 ortamda g\u00f6r\u00fcnmezlik hissi ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 belirtmi\u015flerdir. 7 \u0130\u015f Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve G\u00fcvenli\u011fi Kanunu\u2019nun 5. maddesine g\u00f6re i\u015fveren, y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini yerine getirebilmek i\u00e7in teknoloji, i\u015f organizasyonu, \u00e7al\u0131\u015fma \u015fartlar\u0131, sosyal ili\u015fkiler ve \u00e7al\u0131\u015fma ortam\u0131 ile ilgili fakt\u00f6rlerin etkilerini kapsayan tutarl\u0131 ve genel bir \u00f6nleme politikas\u0131 geli\u015ftirmelidir. 8 Sa\u011fl\u0131k hizmeti sunumu bir ekip i\u015fidir s\u00f6z konusu ekip, ayn\u0131 riski bar\u0131nd\u0131ran tehlikeli bir ortamda bulunmaktad\u0131r, hastaneler ise \u00e7ok tehlikeli s\u0131n\u0131fta yer alan \u00e7al\u0131\u015fma ortamlar\u0131 grubundand\u0131r. Her sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n\u0131n yerine getirdi\u011fi g\u00f6rev, di\u011fer sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131 ve hizmetten yararlananlar\u0131 do\u011frudan veya dolayl\u0131 olarak etkileyebilir dolay\u0131s\u0131yla \u00e7al\u0131\u015fanlar, bulunduklar\u0131 ortamda her hangi bir uygunsuzluk fark ettiklerinde, en az\u0131ndan ilgili makamlara bildirimde bulunmal\u0131d\u0131rlar. 9 Sorumlulu\u011fun da \u00f6tesinde bildirimde bulunmak, ayn\u0131 zamanda insan olman\u0131n bir gere\u011fidir.<\/p>\n

\u2026<\/p>\n

Her insan ihtiyac\u0131na y\u00f6nelik olarak, ilgili sa\u011fl\u0131k mesle\u011fi mensubundan sa\u011fl\u0131k hizmeti almak ister. \u00d6rne\u011fin hi\u00e7 kimse, hem\u015fire olmayan ancak hem\u015firenin g\u00f6revlerini icra ve ifa eden bir \u00e7al\u0131\u015fandan hem\u015firelik hizmetini almak istemez. Ayr\u0131ca hizmet ald\u0131\u011f\u0131 hem\u015firenin de hem\u015firelik giri\u015fimlerini, t\u0131p biliminin kabul etti\u011fi son uygulamalar \u00e7er\u00e7evesinde ger\u00e7ekle\u015ftirmesini ister di\u011fer bir deyi\u015fle herkes, kaliteli\/ nitelikli hizmet bekler. Sa\u011fl\u0131k hizmetinin niteli\u011fi ger\u00e7ekten de \u00e7ok \u00f6nemlidir. Birle\u015fmi\u015f Milletler Ekonomik, Sosyal ve K\u00fclt\u00fcrel Haklar Komitesi\u2019nin konuya ili\u015fkin olarak ifade etti\u011fi 14 no.lu yorumuna, \u2018Sa\u011fl\u0131k Hizmeti Sunumu\u2019 ba\u015fl\u0131kl\u0131 iki \u00f6nceki ara\u015ft\u0131rmada de\u011finilmi\u015fti. Birey ayn\u0131 zamanda \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n, etik de\u011ferlere uymas\u0131n\u0131 ve hukuka uygun olarak bir davran\u0131\u015fta bulunmas\u0131n\u0131 bekler. Beklentinin olmas\u0131 gerekmez, asl\u0131nda olmas\u0131 gereken de budur.<\/p>\n

Sa\u011fl\u0131k mesle\u011fi mensuplar\u0131 da ayn\u0131 beklentiler i\u00e7erisindedir zira onlar da zaman zaman hasta stat\u00fcs\u00fcne ge\u00e7erler. Ayr\u0131ca her sa\u011fl\u0131k mesle\u011fi mensubu, kendi mesle\u011fini icra etmek ister g\u00f6rev, yetki ve sorumluluklar\u0131n\u0131n (alan\u0131n) d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmak endi\u015fe, stres ve huzursuzluk yarat\u0131r, mesleki doyuma engel olur, uygulamalar bak\u0131m\u0131ndan yasal a\u00e7\u0131dan risk olu\u015fturur, \u00e7al\u0131\u015fan uygulamalar s\u0131ras\u0131nda zor durumda kalabilir.<\/p>\n

Mesleki yeterlilik de \u00e7ok \u00f6nemli bir konudur. Bir sa\u011fl\u0131k mesle\u011fi mensubu e\u011fitimini tamamlay\u0131p diplomas\u0131n\u0131 ald\u0131ktan sonra mesle\u011fini icra edebilir ancak hastaya dokunmadan \u00f6nce bulundu\u011fu kurumda\/ kurulu\u015fta, belirli bir s\u00fcre almas\u0131 gereken uyum e\u011fitimlerini al\u0131r. 10 S\u00f6z konusu e\u011fitimler \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n, \u00e7al\u0131\u015fma alan\u0131na uyumunu kolayla\u015ft\u0131racakt\u0131r. Ayr\u0131ca yine, uyum a\u00e7\u0131s\u0131ndan ilk uygulamalar\u0131n\u0131 belirli s\u00fcre sahay\u0131 bilen, k\u0131demli bir \u00e7al\u0131\u015fanla birlikte ger\u00e7ekle\u015ftirir ve yeterlili\u011fine ili\u015fkin kanaate var\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan, hizmete ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak kat\u0131l\u0131r.<\/p>\n

Bu nedenlerle, t\u00fcm sa\u011fl\u0131k kurum ve kurulu\u015flar\u0131ndaki (kamu \u2013 \u00f6zel) birimlerde, ilgili sa\u011fl\u0131k mesle\u011fi mensuplar\u0131 g\u00f6revlerini icra ve ifa etmelidirler. Kural olarak \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n, g\u00f6rev tan\u0131mlar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmalar\u0131 engellenmelidir, buna y\u00f6nelik olarak her t\u00fcrl\u00fc \u00f6nlem al\u0131nmal\u0131d\u0131r, \u00e7al\u0131\u015fanlar bu konuda \u00f6zellikle de yasal a\u00e7\u0131dan bilgilendirilmelidirler. Bilgilendirmede, bilhassa sa\u011fl\u0131k hizmetinden yararlananlarda meydana gelebilecek, geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olmayan zararlar \u00fczerinde durulmal\u0131d\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fanlar bu konuda kendilerinden de korunmal\u0131d\u0131rlar. Konu, hizmet sunumu s\u0131ras\u0131nda ya\u015fanan \u015fiddet olaylar\u0131n\u0131n nedenlerinden birisidir. Mesleki tan\u0131m\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kan ve bu nedenle g\u00f6revini gere\u011fi gibi yerine getiremeyen veya mesleki yeterlili\u011fi bulunmayan ve yine, bu nedenle g\u00f6revini beklendi\u011fi \u015fekilde icrada bulunamayan sa\u011fl\u0131k mesle\u011fi mensuplar\u0131n\u0131n, sa\u011fl\u0131k hizmeti sunmalar\u0131d\u0131r.<\/p>\n

2021 y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen bir ara\u015ft\u0131rmada, \u0130stanbul ili Kad\u0131k\u00f6y \u0130l\u00e7esinde bulunan t\u00fcm sa\u011fl\u0131k kurumlar\u0131na y\u00f6nelik olarak SAB\u0130M arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla iki y\u0131l boyunca iletilen \u015fikayet ba\u015fvurular\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funun sa\u011fl\u0131k hizmeti sunumuna ili\u015fkin oldu\u011fu belirlenmi\u015ftir. Kamu kurumlar\u0131n\u0131n neredeyse yar\u0131s\u0131n\u0131 (%49.15) sa\u011fl\u0131k hizmeti sunumu ve idari i\u015flemler olu\u015ftururken, \u00f6zel kurumlarda da yine oran\u0131n b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc t\u0131bbi uygulamalar ve tedavi hizmetleri olu\u015fturmaktad\u0131r. 11<\/p>\n

ABD\u2019de bulunan Mayo Clinic sa\u011fl\u0131k kurulu\u015funda, 76 hasta ve hasta yak\u0131n\u0131 \u00fczerinde yap\u0131lan ba\u015fka bir ara\u015ft\u0131rmada, ilgili kuruma en fazla bildirilen \u015fikayet ba\u015fl\u0131klar\u0131n\u0131n s\u0131ras\u0131yla g\u00fcvenlik ve ila\u00e7 hatalar\u0131, kalite ve kaliteli bak\u0131m, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak da g\u00fcvenlik ve te\u015fhis hatalar\u0131 oldu\u011fu saptanm\u0131\u015ft\u0131r. 12<\/p>\n

Yerine getirilmesi gereken bir g\u00f6revi; g\u00f6rev, yetki ve sorumluluklar\u0131 kapsam\u0131nda bulunmayan bir \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n icra etmesi ilgili ki\u015finin, kendi g\u00f6rev, yetki ve sorumluluklar\u0131n\u0131 da gere\u011fi gibi yerine getirememesine yol a\u00e7acakt\u0131r. S\u00f6z konusu durum ise hem ilgili ki\u015fiye hem de sa\u011fl\u0131k hizmetlerinden yararlananlara dolay\u0131s\u0131yla topluma kar\u015f\u0131 bir haks\u0131zl\u0131kt\u0131r. Sa\u011fl\u0131k hizmeti sunumu s\u0131ras\u0131nda meydana gelen haks\u0131zl\u0131k ise telafisi m\u00fcmk\u00fcn olmayan sonu\u00e7lara neden olabilecektir. \u015eiddet olaylar\u0131, bahsi edilen sonu\u00e7lardan \u00f6nemli bir tanesidir.<\/p>\n

\u0130dare Hukuku\u2019nda yetkisizlik esast\u0131r, yetki ise istisnad\u0131r. Bunun anlam\u0131, bir g\u00f6revlinin, organ\u0131n veya makam\u0131n, ger\u00e7ekle\u015ftirece\u011fi i\u015flemle\/ i\u015flemlerle ilgili yasalarca yetkilendirilmesi gerekir aksi halde ger\u00e7ekle\u015ftirilen i\u015flemler hukuka ayk\u0131r\u0131 olur. 13<\/p>\n

G\u00f6revi yerine getiren ki\u015finin fiziksel ve mental olarak zarar g\u00f6rmesi, de\u011fersizlik hissini ya\u015famas\u0131 ve mesleki olarak doyum sa\u011flayamamas\u0131, gerek icrada bulunulan gerekse asl\u0131nda icrada bulunulmas\u0131 gereken hizmetin k\u00f6t\u00fc ifas\u0131\/ ihmali ve kamunun dolay\u0131s\u0131yla toplumun olumsuz olarak etkilenmesi de di\u011fer \u00f6nemli sonu\u00e7lar\u0131 aras\u0131ndad\u0131r. Sa\u011fl\u0131k hizmeti sunucular\u0131n\u0131n olumsuz etkilenmesi, hizmet sunumunu do\u011frudan etkiler, daha \u00f6nce de belirtildi\u011fi gibi sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 \u00f6zellikle de meslek mensuplar\u0131, hizmet sunumunda en \u00f6nemli etkendir.<\/p>\n

S\u00f6z konusu durumdan (meydana gelen zarar) ; ilgili ki\u015filer (g\u00f6revi yerine getiren ki\u015fi ve ger\u00e7ekte yerine getirmesi gereken ki\u015fi), ilgili birimin y\u00f6neticisi, \u00fcst y\u00f6neticiler (denetimden sorumlu olan ilgili \u0130l Sa\u011fl\u0131k M\u00fcd\u00fcrl\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc de dahildir), Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 (idare) ve son olarak y\u00fcr\u00fctmenin de ba\u015f\u0131 olan Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 makam\u0131 – zira ilk performansta, sa\u011fl\u0131k hizmeti sunumuna ili\u015fkin olarak mevcut hiyerar\u015fik yap\u0131dan bahsedilmi\u015fti \u2013 do\u011frudan sorumlu olurlar. Genel olarak sorumlular\u0131 ifade ederken; \u00f6zellikle illiyet ba\u011f\u0131 fakt\u00f6r\u00fcn\u00fcn etkisini de g\u00f6z \u00f6n\u00fcne alarak, somut olaya g\u00f6re sorumluluk alan\u0131n\u0131n daralabilece\u011fini de belirtmek isteriz. Di\u011fer bir ifadeyle; kamu kurumlar\u0131nda\/ kurulu\u015flar\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen hizmet sunumu s\u0131ras\u0131nda, hizmetten yararlananlarda meydana gelen zararlar \u00f6ncelikle idare taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lan\u0131rken idare, kusur oran\u0131nda ilgili sorumlu ki\u015fiye\/ ki\u015filere r\u00fccu eder ve kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131 miktar\u0131 kendisinden\/ kendilerinden talep eder. 14 Bahsi edilen sorumlulu\u011fun istisnalar\u0131 da vard\u0131r, ba\u015fka bir ifadeyle konunun ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 bulunmaktad\u0131r. S\u00f6z konusu uygulaman\u0131n temelinde de yine kamu menfaati vard\u0131r, s\u00fcreklili\u011fi olan kamu hizmetinin aksamamas\u0131n\u0131n gereklili\u011fidir.<\/p>\n

Sa\u011fl\u0131k mesle\u011fi mensuplar\u0131n\u0131n g\u00f6rev, yetki ve sorumluluklar\u0131na y\u00f6nelik olarak \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f bir\u00e7ok yasal 15 ve idari d\u00fczenlemeler 16 mevcuttur dolay\u0131s\u0131yla g\u00f6rev, yetki ve sorumluluklara ayk\u0131r\u0131 eylemler de hukuka ayk\u0131r\u0131 olacakt\u0131r, sonucunda da yasal ve\/ veya idari bir yapt\u0131r\u0131m s\u00f6z konusu olabilecektir. Buna ili\u015fkin konular ayr\u0131 ba\u015fl\u0131klarda ele al\u0131nacakt\u0131r.<\/p>\n

\u2026<\/p>\n

Anayasa\u2019m\u0131z\u0131n \u2018Kanunsuz Emir\u2019 ba\u015fl\u0131kl\u0131 137. maddesine g\u00f6re 17 kamu hizmeti sunumuna g\u00f6rev yetki ve sorumluluklar\u0131yla dahil olan bir \u00e7al\u0131\u015fan, yerine getirmek \u00fczere kendisinden talimat ald\u0131\u011f\u0131 amirinin emrini; s\u00f6z konusu emir hukuka ayk\u0131r\u0131 ise di\u011fer bir deyi\u015fle T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Anayasas\u0131\u2019na, kanunlara, Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kararnamelerine ve y\u00f6netmeliklere uygun olmayan bir talimat ise, durum amire iletilir, amir talimat\u0131n uygulanmas\u0131nda \u0131srarc\u0131 olursa \u00e7al\u0131\u015fan, kendisine yaz\u0131l\u0131 olarak verilen g\u00f6revi (talimat\u0131) yerine getirir. Bu durumda \u00e7al\u0131\u015fan, hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131ktan sorumlu tutulmaz.<\/p>\n

Ayn\u0131 maddenin devam\u0131nda ise, s\u00f6z konusu talimat\u0131n bir su\u00e7 te\u015fkil etmesi (ceza kanunlar\u0131nda tan\u0131mlanm\u0131\u015f bir eylem) durumunda hi\u00e7bir \u015fekilde yerine getirilemeyece\u011fi ifade edilmi\u015ftir. Talimat yaz\u0131l\u0131 da olsa \u00e7al\u0131\u015fan, bu kez sorumluluktan kurtulamaz.<\/p>\n

\u00d6rnek verilecek olunursa; T\u00fcrk Ceza Kanunu\u2019nun 90. maddesine 18 g\u00f6re; usul\u00fcne g\u00f6re insan \u00fczerinde bilimsel deney yapmamak su\u00e7 olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r ve s\u00f6z konusu eylemin su\u00e7 olmaktan \u00e7\u0131kmas\u0131 i\u00e7in gerekli \u015fartlar, maddenin devam\u0131nda da belirtilmi\u015ftir. Buna g\u00f6re; usuls\u00fcz olarak g\u00f6re insan \u00fczerinde yap\u0131lan bir deneye dahil olan \u00e7al\u0131\u015fan, talimatlar yaz\u0131l\u0131 da olsa sorumluluktan kurtulamaz zira eylem, T\u00fcrk Ceza Kanunu\u2019nda su\u00e7 olarak nitelendirilmi\u015ftir.<\/p>\n

Hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k, hukuk d\u00fczenine ayk\u0131r\u0131l\u0131kt\u0131r dolay\u0131s\u0131yla ceza kanunlar\u0131nda su\u00e7 olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015f eylemler de hukuka ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Yaz\u0131l\u0131 olarak yerine getirilebilecek g\u00f6revler, ceza kanunlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f d\u00fczenlemelere ayk\u0131r\u0131 olan eylemlerdir. Y\u00f6neticisinden ald\u0131\u011f\u0131 bir talimat\u0131n hasta haklar\u0131na ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funu fark eden bir hem\u015fire ilgili g\u00f6revini, y\u00f6netici hem\u015firenin yaz\u0131l\u0131 talimat\u0131yla yerine getirebilir elbette \u00f6ncesinde, hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 y\u00f6neticisiyle payla\u015fmal\u0131d\u0131r. S\u00f6z konusu talimat\u0131n yaz\u0131l\u0131 olarak uygulanabilmesi i\u00e7in, ceza kanunlar\u0131nda su\u00e7 olarak tan\u0131mlanmam\u0131\u015f olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n

Peki, \u00e7al\u0131\u015fanlar neyin hukuka ayk\u0131r\u0131 bir eylem veya hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n yan\u0131nda, ceza kanunlar\u0131nda su\u00e7 olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015f bir eylem oldu\u011funu nereden bilecekler? Burada en \u00f6nemli husus \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n, ilgili d\u00fczenlemelerde \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f g\u00f6rev, yetki ve sorumluluklar\u0131n\u0131 tam olarak bilmeleri gere\u011fidir. Bunlar\u0131 bilen ve g\u00f6rev tan\u0131m\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmayan bir \u00e7al\u0131\u015fan \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir oranda hukuka uygun olarak davranm\u0131\u015f olur zira sa\u011fl\u0131k hizmetlerinden faydalanan bireylere uygulanacak giri\u015fimler d\u00fczenlemelerde a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmi\u015ftir, s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. \u0130lgili d\u00fczenlemelerdeki g\u00f6revleri, yetkileri ve sorumluluklar\u0131 bilmek, yasaklanan g\u00f6rev, yetki ve sorumluluklar\u0131 bilmekten daha \u00e7ok avantajl\u0131 ve kolayd\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fanlarda fark\u0131ndal\u0131k olu\u015fturulmas\u0131 i\u00e7in kurum i\u00e7i e\u011fitimlerin de \u00f6nemli katk\u0131s\u0131 olacakt\u0131r dolay\u0131s\u0131yla kurum y\u00f6neticilerinin gerekli e\u011fitimleri organize etmeleri gerekir bunun i\u00e7in, ilgili birimlerden de \u2013 \u00f6rne\u011fin, Hukuk Hizmetleri Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc – destek al\u0131nabilir.<\/p>\n

Anayasa\u2019m\u0131z\u0131n 137. maddesinin kamu \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 taraf\u0131ndan etkin olarak yerine getirilebilmesi i\u00e7in, y\u00fcr\u00fctme erkine \u00e7ok \u00f6nemli g\u00f6revler d\u00fc\u015fmektedir. Organizasyon ve \u00f6zellikle denetim sistemlerinin; \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n, ya\u015fanabilecek hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00f6zg\u00fcr iradesiyle ifade edebilecek yeterlilikte faaliyet g\u00f6stermesi gerekmektedir. Di\u011fer bir ifadeyle; bir grubun veya gruplar\u0131n i\u00e7inde yaln\u0131z kalm\u0131\u015f bir \u00e7al\u0131\u015fan Anayasa h\u00fckm\u00fcn\u00fc, gere\u011fi gibi yerine getiremeyecektir. Asl\u0131na bakarsak, t\u00fcm kamu hizmetleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan durum b\u00f6yledir. \u00c7al\u0131\u015fan, hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 bile ifade edemeyecek bir durumda bulunabilir. Bu nedenle, s\u00f6z konusu \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n g\u00fcvenli\u011finin teminat\u0131 idare taraf\u0131ndan sa\u011flanmal\u0131, \u00e7al\u0131\u015fan hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 ifade etme ve gerekeni yapma konusunda cesaretlenmeli, desteklenmelidir.<\/p>\n

…<\/p>\n

Ahmet Hem\u015fire\u2019nin g\u00f6reve yeni ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 sa\u011fl\u0131k kurulu\u015funda, sahadaki ilk g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Gerekli uyum e\u011fitimlerini alm\u0131\u015f ve uygun \u00e7al\u0131\u015fma alan\u0131na y\u00f6nlendirilmi\u015ftir. Bulundu\u011fu servisin ekibiyle birlikte, gece mesaisini tamamlam\u0131\u015f olan di\u011fer ekipten, mevcut hastalar hem s\u00f6zel hem de yaz\u0131l\u0131 olarak teslim al\u0131n\u0131r ve hasta payla\u015f\u0131m\u0131, b\u00f6l\u00fcm sorumlu hem\u015firesi taraf\u0131ndan yap\u0131l\u0131r. Sorumlu hem\u015firenin talimat\u0131yla Ahmet Hem\u015fire servisin, sahay\u0131 bilen k\u0131demli hem\u015firelerinden olan Ay\u015fe Hem\u015fire\u2019nin refakatinde \u00e7al\u0131\u015facakt\u0131r bunun i\u00e7in, g\u00fcnd\u00fcz mesaisinde bir haftal\u0131k bir s\u00fcre belirlenmi\u015f ve planlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

O g\u00fcn i\u00e7in ilgili serviste, ameliyat\u0131 planlanan 10 hasta bulunmaktad\u0131r. S\u00f6z konusu hastalar\u0131n yat\u0131\u015f\u0131 yap\u0131lmam\u0131\u015f ve ameliyat \u00f6ncesi haz\u0131rl\u0131klar\u0131na da hen\u00fcz ba\u015flanmam\u0131\u015ft\u0131r. Mesainin ba\u015flamas\u0131yla birlikte hastalar\u0131n birer, iki\u015fer yat\u0131\u015f\u0131 ger\u00e7ekle\u015fir ve serviste hareketli bir s\u00fcre\u00e7 ba\u015flar. Bir taraftan yeni yat\u0131\u015f\u0131 yap\u0131lan hastalar\u0131n ameliyat \u00f6ncesi haz\u0131rl\u0131klar\u0131 yap\u0131l\u0131yor, di\u011fer taraftan da yat\u0131\u015f\u0131 devam eden hastalar\u0131n tedavi ve bak\u0131m hizmetleri ilgililerce kar\u015f\u0131lan\u0131yordu.<\/p>\n

O s\u0131rada, yat\u0131\u015f\u0131 devam eden bir hastan\u0131n odas\u0131ndan, t\u0131bbi cihaz\u0131n alarm sesi koridor boyunca yank\u0131lan\u0131r. Bunu ilk fark eden Ahmet Hem\u015fire, derhal odaya girer ve kendini tan\u0131t\u0131r. Cihaz\u0131n t\u0131kan\u0131kl\u0131k alarm\u0131 verdi\u011fini anlar ancak cihaza staj d\u00f6neminde de hi\u00e7 rastlamam\u0131\u015ft\u0131r, kullan\u0131m\u0131 hakk\u0131nda da fikir sahibi de\u011fildir. Servisin sorumlu hem\u015firesi de dahil olmak \u00fczere ekip arkada\u015flar\u0131n\u0131n hasta odalar\u0131nda bulunduklar\u0131n\u0131 ve \u00e7ok me\u015fgul olduklar\u0131n\u0131 bildi\u011fi i\u00e7in sorunu kendisi \u00e7\u00f6zmek ister ve cihaz\u0131n birka\u00e7 tu\u015funa basarak alarm\u0131n susmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Bu s\u0131rada da t\u0131kan\u0131kl\u0131\u011fa ili\u015fkin olarak seti kontrol eder, buna dair bir emare g\u00f6rmez, ge\u00e7mi\u015f olsun dilekleriyle hastan\u0131n odas\u0131ndan ayr\u0131l\u0131r.<\/p>\n

Aradan biraz zaman ge\u00e7er ve cihaz yine alarm verir, sorunun takip\u00e7isi olan Ahmet Hem\u015fire, ayn\u0131 uygulamalar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirir ve odadan ayr\u0131l\u0131r. Servisteki hareketlilik devam etmektedir. Ahmet Hem\u015fire d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc kez odaya girdi\u011finde ya\u015fl\u0131 kad\u0131n hasta kendisine, \u2018\u2026a\u011fr\u0131lar\u0131m sebebiyle b\u00fct\u00fcn gece uyuyamad\u0131m evlad\u0131m, birka\u00e7 saat uyusam \u00e7ok iyi olacak, tam uykuya dal\u0131yorum sesle uyan\u0131yorum, susturamayacaksan \u015fu serumu \u00e7\u0131kar be \u00e7ocu\u011fum, biraz uyuyay\u0131m ne olur, can\u0131mdan bezdim art\u0131k\u2026\u2019 diyerek serzeni\u015fte bulunur. Hastan\u0131n geri bildirimi kendisini olduk\u00e7a \u00fczm\u00fc\u015f, motivasyonunu da d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr, sorunla hemen ilgilenece\u011fini s\u00f6yler ve odadan h\u0131zl\u0131ca ayr\u0131l\u0131r. \u00d6zellikle de g\u00f6revine yeni ba\u015flayana bir \u00e7al\u0131\u015fan i\u00e7in s\u00f6z konusu geri bildirim, ger\u00e7ekten de \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n motivasyonunu fazlas\u0131yla etkiler.<\/p>\n

Servisin koridorunda sorumlu hem\u015firesine rastlar ve durumu alelacele, heyecanl\u0131 bir \u015fekilde kendisine anlat\u0131r. Hasta odas\u0131na birlikte girerler, hasta ile ilk ileti\u015fim kurulduktan sonra cihaz ve set kontrol edilir, sorun giderildikten sonra cihaz, tekrar aktif hale getirilir. Hastan\u0131n daha rahat uykuya dalmas\u0131 i\u00e7in oda i\u00e7inde birka\u00e7 de\u011fi\u015fiklik yap\u0131l\u0131r ve iyi dileklerle hasta odas\u0131ndan ayr\u0131l\u0131n\u0131r.<\/p>\n

Sorumlu hem\u015fire, rehber hem\u015fire Ay\u015fe ve Ahmet Hem\u015fire birlikte k\u00fc\u00e7\u00fck bir g\u00f6r\u00fc\u015fme ger\u00e7ekle\u015ftirirler. Sorumlu hem\u015fire Ahmet Hem\u015fire\u2019ye, bir hafta boyunca yaln\u0131zca rehber hem\u015firenin refakatinde g\u00f6revlerini yerine getirmesi gerekti\u011fini tekrar hat\u0131rlat\u0131r. Kendilerine destek olmak i\u00e7in b\u00f6yle bir eylemde bulundu\u011funun fark\u0131nda oldu\u011funu da kendisine iletir ve te\u015fekk\u00fcr eder. Sorumlu hem\u015fire, kendisi hakk\u0131nda da \u00f6z ele\u015ftiride bulunur ve \u2018\u2026bunun nedenlerini sana a\u00e7\u0131klamam gerekirdi ve ne olursa olsun bizden destek alman konusuna vurgu yapmam gerekirdi zira y\u00fcksek riskli bir ila\u00e7 olsayd\u0131 hasta bu durumdan zarar da g\u00f6rebilirdi\u2026\u2019 der ve tekrar g\u00f6revlerinin ba\u015f\u0131na d\u00f6nerler.<\/p>\n

\u2026<\/p>\n

Farkl\u0131 hizmet alanlar\u0131nda, baz\u0131 sa\u011fl\u0131k mesle\u011fi mensuplar\u0131 hizmet sunumunda daha fazla \u00f6n plana \u00e7\u0131kabilir \u00f6rne\u011fin, yo\u011fun bak\u0131mlar ve yatan hasta servisleri gibi alanlarda hem\u015firelik hizmetleri daha fazla \u00f6n plana \u00e7\u0131karken, acil servislerde acil t\u0131p teknikerli\u011fi\/ teknisyenli\u011fi, diyaliz merkezlerinde diyaliz teknikerli\u011fi, ameliyathanelerde hekim ve ameliyat ekibi, polikliniklerde yine hekim ve t\u0131bbi sekreterlik, kad\u0131n hastal\u0131klar\u0131 ve do\u011fum servislerinde ebeler daha fazla \u00f6n planda olabilmektedirler. Hizmette \u00f6n plana \u00e7\u0131kma, sa\u011fl\u0131k mesle\u011fi mensubunun ilgili birimde icra ve ifada bulundu\u011fu g\u00f6rev, yetki ve sorumluluklar\u0131yla ili\u015fkilidir.<\/p>\n

Kural olarak, hi\u00e7bir \u00e7al\u0131\u015fan ilgili d\u00fczenlemelerde belirlenmi\u015f g\u00f6rev, yetki ve sorumluluklar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmamal\u0131d\u0131r ancak her \u00e7al\u0131\u015fan birbirini, \u00f6zellikle de ola\u011fan\u00fcst\u00fc hallerde desteklemek zorundad\u0131r zira ya\u015fam hakk\u0131 s\u00f6z konudur. Daha \u00f6nce de belirtildi\u011fi gibi, sa\u011fl\u0131k hizmeti sunumunda ola\u011fand\u0131\u015f\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclebilecek durumlar s\u0131k\u00e7a ya\u015fanabilmektedir dolay\u0131s\u0131yla s\u00f6z konusu durumda \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n birbirlerini desteklemeleri onlar\u0131n kararlar\u0131na\/ vicdanlar\u0131na b\u0131rak\u0131lmayacak kadar \u00f6nemlidir.<\/p>\n

Planlama hatas\u0131\/ Acil durum sonucu yo\u011fun bak\u0131mda belirli bir s\u00fcre yaln\u0131z kalan bir hem\u015fire, o esnada hastas\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmeye gelen bir hekimden veya hastas\u0131n\u0131n fiziksel egzersizlerini yapt\u0131rmakta olan bir fizyoterapistten, ilgili ki\u015finin yapabilece\u011fi destekleri talep edebilir. Buna ili\u015fkin olarak pek \u00e7ok \u00f6rnek verilebilir.<\/p>\n

\u2026<\/p>\n

\u00c7ocuk hasta, y\u00fcksekten d\u00fc\u015fme sonucu geli\u015fen y\u00fczeysel kafa yaralanmas\u0131 t\u0131bbi tan\u0131s\u0131yla genel yo\u011fun bak\u0131m \u00fcnitesine, yak\u0131n takip amac\u0131yla yat\u0131r\u0131l\u0131r. Hekim istemi do\u011frultusunda; ya\u015fam bulgular\u0131n\u0131n kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 ve her an g\u00f6zlemlenebilir olmas\u0131 i\u00e7in hastan\u0131n monit\u00f6rizasyonu, yo\u011fun bak\u0131m ekibi taraf\u0131ndan sa\u011flan\u0131r. Hastaya, iki adet damar yolu a\u00e7\u0131l\u0131r, ek olarak istenen kan tahlilleri i\u00e7in ilgili t\u00fcplere hastadan kan al\u0131n\u0131p laboratuvara g\u00f6nderilir. Damar i\u00e7i olarak istem yap\u0131lan uygun s\u0131v\u0131 deste\u011fine ba\u015flan\u0131r, ilk doz ila\u00e7 tedavileri uygulan\u0131r ve hastan\u0131n genel v\u00fccut bak\u0131m\u0131 yap\u0131larak t\u0131bbi durumuna uygun pozisyon, hastan\u0131n hem\u015firesi ve hem\u015fire yard\u0131mc\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan verilir. \u0130lgili hekim, saatlik idrar takibi amac\u0131yla mesane sondas\u0131 uygulamas\u0131na karar verir ancak uygulamay\u0131 bir saat sonra yapabilecektir zira hekim, ayn\u0131 yo\u011fun bak\u0131mda bulunan ba\u015fka bir hastaya t\u0131bbi m\u00fcdahalede bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n

Gerekli t\u0131bbi malzemeleri haz\u0131rlayan Fatma Hem\u015fire, hekimi beklemeden s\u00f6z konusu kateteri hastas\u0131na uygulamay\u0131, iyice d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir ancak hastan\u0131n \u00e7ocuk olmas\u0131, \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 kurumun prosed\u00fcr ve talimatlar\u0131na ayk\u0131r\u0131 bir durum olmas\u0131 ve s\u00f6z konusu vakaya ili\u015fkin olarak ekip\u00e7e ortak bir plan olu\u015fturulmamas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla ilgili d\u00fczenlemeye de (Hem\u015firelik Y\u00f6netmeli\u011fi) ayk\u0131r\u0131 olmas\u0131 nedenleriyle, uygulamay\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirip ger\u00e7ekle\u015ftirmeme konusunda gelgitler ya\u015famaktad\u0131r. Bir taraftan bir an \u00f6nce harekete ge\u00e7meyi d\u00fc\u015f\u00fcnmekte di\u011fer taraftan da s\u00f6z konusu durumlar nedeniyle eyleme ge\u00e7mekten vazge\u00e7mektedir. \u00d6te yandan, uygulaman\u0131n bir saat sonra ger\u00e7ekle\u015fecek olmas\u0131 hasta a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir dezavantaj te\u015fkil etmeyecektir ayr\u0131ca s\u00f6z konusu zaman diliminde, kurum i\u00e7inde uygulamay\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirebilecek m\u00fcsait ba\u015fka hekimler de bulunmaktad\u0131r. T\u00fcm \u015fartlar\u0131 birlikte de\u011ferlendirdi\u011finde Fatma Hem\u015fire, uygulamay\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmeme karar\u0131n\u0131 al\u0131r.<\/p>\n

Hastan\u0131n hekimi g\u00f6revini tamamlam\u0131\u015f ve kateter uygulamas\u0131 i\u00e7in \u00e7ocuk hastan\u0131n odas\u0131na girmi\u015ftir. Fatma Hem\u015fire\u2019nin asiste etmesiyle birlikte uygulamaya ba\u015flan\u0131r ancak uygulaman\u0131n daha ba\u015f\u0131nda, hekimin de nedenini hen\u00fcz tespit edemedi\u011fi bir kanama meydana gelir ve hastada, hat\u0131r\u0131 say\u0131l\u0131r miktarda kan g\u00f6zlenir. Hekim uygulamay\u0131 hemen durdurur ve acil olarak \u00fcroloji b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden kons\u00fcltasyon ister. Kons\u00fcltan hekiminin baz\u0131 \u00f6nerileri, birincil hekim taraf\u0131ndan telefonla s\u00f6zel olarak al\u0131n\u0131r, gereken giri\u015fim ve tedaviler hastaya derhal uygulan\u0131r.<\/p>\n

Kons\u00fcltan hekimin giri\u015fimiyle mesane sondas\u0131 uygulanm\u0131\u015f ve hastan\u0131n stabilizasyonu sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Ya\u015fananlar Fatma Hem\u015fire\u2019yi olduk\u00e7a etkilemi\u015ftir. S\u00f6z konusu kateteri hastaya uygulamayarak en do\u011fru karar\u0131 ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 tekrar d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr, olay\u0131 sorumlu hem\u015firesi ve ekip arkada\u015flar\u0131yla payla\u015f\u0131r.<\/p>\n

\u2026<\/p>\n

Bir hasta\/ Sa\u011fl\u0131k hizmetinden yararlanan bir ki\u015fi, herhangi bir sa\u011fl\u0131k mesle\u011fi mensubuna, ba\u015fka bir sa\u011fl\u0131k mensubu\/ \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 hakk\u0131nda olan \u015fikayetini dile getirebilir, sahada s\u00f6z konusu durum s\u0131k\u00e7a ya\u015fanmaktad\u0131r. Genellikle hastalar veya onlar\u0131n yak\u0131nlar\u0131, kendilerini daha yak\u0131n hissettikleri \u00e7al\u0131\u015fanlara hizmet sunumu s\u0131ras\u0131nda ya\u015fad\u0131klar\u0131 sorunlar\u0131 aktar\u0131rlar.<\/p>\n

\u0130lk olarak yap\u0131lmas\u0131 gereken eylem, hastay\u0131 dikkatlice dinlemek ve ona dinlendi\u011fini g\u00f6stermektir, bu da etkili dinleme y\u00f6ntemleri ile olur. Hastay\u0131 etkin dinlemenin amac\u0131, olay\u0131 tam olarak anlamakt\u0131r ve hastaya, \u2018ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n sorunu \u00e7ok \u00f6nemsiyorum ve sorunu \u00e7\u00f6zme konusunda bir sa\u011fl\u0131k mesle\u011fi mensubu\/ \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 olarak \u00fczerime d\u00fc\u015feni yapaca\u011f\u0131m\u2019 mesaj\u0131n\u0131 iletmektir.<\/p>\n

Anlat\u0131m s\u0131ras\u0131nda olayla ilgili yorum yapmak yanl\u0131\u015f bir davran\u0131\u015f olur zira olay\u0131 ilgili herkesten dinlemedik dolay\u0131s\u0131yla olay\u0131n asl\u0131n\u0131 tam olarak \u00f6\u011frenemedik. Sa\u011fl\u0131k mesle\u011fi mensubu ile hasta aras\u0131nda sa\u011fl\u0131k hizmeti sunumuna ili\u015fkin olarak, \u00e7o\u011funlukla anlaml\u0131 derecede bilgi fark\u0131 bulunmaktad\u0131r bu nedenle, yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lmalar olabilecektir. Bazen de ileti\u015fim kopuklu\u011fu nedeniyle sorun ya\u015fanabilecektir, \u00f6ncelikle durumun a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturulmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n

Konuya ili\u015fkin olarak bir \u00f6rnek verilecek olunursa; yo\u011fun bak\u0131m gibi hastan\u0131n daha yak\u0131n takibi gereken alanlarda, \u00f6zellikle de n\u00f6rolojik rahats\u0131zl\u0131klar\u0131 nedeniyle sa\u011fl\u0131k hizmeti alan baz\u0131 hastalar, irade d\u0131\u015f\u0131 g\u00f6sterdikleri agresif davran\u0131\u015flar\u0131 nedeniyle, hekimin talimat\u0131 do\u011frultusunda fiziksel olarak da k\u0131s\u0131tlanabilmektedirler. S\u00f6z konusu uygulaman\u0131n, ayr\u0131ca bir uygulama prosed\u00fcr\u00fc vard\u0131r, uygulama kontroll\u00fc olarak ger\u00e7ekle\u015ftirilmektedir.<\/p>\n

Hastan\u0131n agresif eylemleri aniden g\u00f6zlenebilir ve hasta yak\u0131nlar\u0131n\u0131 ilgili konuda bilgilendirmek i\u00e7in yeterli s\u00fcre bulunmayabilir. Yak\u0131n\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131tlanm\u0131\u015f olarak g\u00f6ren hasta yak\u0131n\u0131, do\u011fal olarak uygulamaya tepki g\u00f6sterebilir ve sa\u011fl\u0131k ekibine \u015fiddet uygulayabilir zira hi\u00e7 kimse bir yak\u0131n\u0131n\u0131 o durumda g\u00f6rmeye dayanamaz, kolay kabul edilebilir bir durum da de\u011fildir. Hastan\u0131n hekimi, k\u0131s\u0131tlaman\u0131n nedenleri, uygulama s\u00fcre\u00e7leri, uygulama ger\u00e7ekle\u015ftirilmedi\u011finde meydana gelebilecek zararlar\u0131, \u00f6zellikle de hastan\u0131n kendisine verebilece\u011fi zararlar\u0131, tedavi ve bak\u0131m\u0131n\u0131n g\u00fcvenle uygulanamayaca\u011f\u0131 konular\u0131nda hasta yak\u0131n\u0131n\u0131 yeterli bilgilendirdi\u011finde, hastan\u0131n yak\u0131n\u0131 durumu kabullenecek ve s\u00fcrece katk\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in elinden geleni yapacakt\u0131r zira ortak ama\u00e7, hastan\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na en k\u0131sa s\u00fcrede kavu\u015fmas\u0131d\u0131r. Yeterli bilgilendirilse bile, hasta yak\u0131n\u0131 durumu kabullenemeyebilir de. S\u00f6z konusu \u00f6rnekte, bilgilendirmenin \u00f6nemine de tekrar vurgu yapmay\u0131 hedefledik.<\/p>\n

\u015eikayetle ilgili konuya tekrar d\u00f6n\u00fclecek olunursa; \u015fikayette bulunan hastay\u0131 etkin bir \u015fekilde dinleyen sa\u011fl\u0131k mesle\u011fi mensubu\/ \u00e7al\u0131\u015fan\u0131, olayla ilgili di\u011fer ki\u015filerden de bilgi edindikten sonra kendisine mutlaka soruna ili\u015fkin olarak d\u00f6n\u00fc\u015f yap\u0131laca\u011f\u0131 bilgisini verir ve hastan\u0131n yan\u0131ndan ayr\u0131l\u0131r.<\/p>\n

Sorun \u00f6ncelikle b\u00f6l\u00fcm y\u00f6neticisiyle payla\u015f\u0131l\u0131r y\u00f6netici, olaya dahil olan t\u00fcm sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131 dinler ve adeta bir dedektif gibi sorunun, nedenini\/ nedenlerini tespit eder. Olay\u0131n b\u00f6l\u00fcm y\u00f6neticiyle payla\u015f\u0131lmas\u0131, \u015fikayet edilen sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fan\u0131na kar\u015f\u0131 yap\u0131lan bir haks\u0131zl\u0131k de\u011fildir ama\u00e7, sorun daha fazla b\u00fcy\u00fcmeden, zarar meydana gelmeden veya daha b\u00fcy\u00fck, telafisi m\u00fcmk\u00fcn olmayan bir zarar meydana gelmeden \u00f6nlemektir. B\u00f6l\u00fcm y\u00f6neticisi, buna ili\u015fkin<\/p>\n

organizasyonu sa\u011flayacak olan en etkili ve yetkili ki\u015fidir ancak belirtelim ki sorun b\u00f6l\u00fcm y\u00f6neticisini de a\u015f\u0131yorsa, ilgililer derhal bilgilendirmelidirler. Sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zmeye y\u00f6nelik olarak fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131 geli\u015ftirilmi\u015f g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ekip b\u00f6ylesine bir al\u0131nganl\u0131\u011f\u0131 ya\u015famamal\u0131d\u0131r. Ekip olarak sorunun \u00fcstesinden daha kolay ve h\u0131zl\u0131 gelinece\u011finin bilincinde olunmal\u0131d\u0131r. Amac\u0131n, kusur aramak de\u011fil, yaln\u0131zca mevcut sorunu \u00e7\u00f6zmek oldu\u011fu konusunda, ekibin her bir \u00fcyesinin yeterli fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131 bulunmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Sa\u011fl\u0131k hizmeti sunumu s\u0131ras\u0131nda her \u00e7al\u0131\u015fan sorun ya\u015fayabilir, ilgili ki\u015finin g\u00f6revini gere\u011fi gibi yerine getirmedi\u011fi anlam\u0131na, her zaman gelmez zira sorunun pek \u00e7ok nedeni olabilece\u011fi, daha \u00f6nceki \u00e7al\u0131\u015fmalarda da belirtilmi\u015fti. Hatta kayda de\u011fer hi\u00e7bir sebep de olmayabilir, hizmetin do\u011fas\u0131 gere\u011fi var olan gerginlik, ya\u015fanan k\u00fc\u00e7\u00fck bir aksili\u011fin de etkisiyle \u2013 \u00f6n yarg\u0131 da ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir sebep olabilecektir – \u015fiddete yol a\u00e7abilir. Bu nedenle sa\u011fl\u0131k hizmeti sunucular\u0131, durumun fark\u0131nda olmal\u0131 ve sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne odaklanmal\u0131d\u0131rlar. Sorunun da ancak ekip bilinci anlay\u0131\u015f\u0131yla, en k\u0131sa zamanda ve etkili bir \u015fekilde ortadan kald\u0131r\u0131labilece\u011fine g\u00f6n\u00fclden inanmal\u0131d\u0131rlar zira sa\u011fl\u0131k hizmetinde sorunlar\u0131n \u00fcstesinden ancak ekip\u00e7e gelinebilir s\u00f6z konusu hizmet, ekip i\u015fidir.<\/p>\n

Sorunun tespit edilip \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturulmas\u0131 s\u00fcreci sa\u011fl\u0131k hizmeti sunumunda \u00e7ok \u00f6nemlidir. Uygun eylemler meydana gelen olay\u0131 lokalize eder ve olay\u0131n genelleme yap\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7er, bu \u00e7ok \u00f6nemli bir husustur. Her sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 \u00f6zellikle de meslek mensuplar\u0131 bu \u00f6nemli hususun fark\u0131nda olmal\u0131, uygun eylemler ger\u00e7ekle\u015ftirilmedi\u011finde hizmetin sunumuna, kamu hizmeti anlam\u0131nda b\u00fcy\u00fck zararlar verilebilece\u011finin fark\u0131na varmal\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n

Olay\u0131 ilgili ki\u015filerden dinlemeden, sa\u011fl\u0131k mensubu arkada\u015f\u0131 hakk\u0131nda olumsuz yorum yapan veya destekleyici imalarda bulunan bir \u00e7al\u0131\u015fan, hasta ve \u00e7al\u0131\u015fanlar aras\u0131nda var olan\/ olmas\u0131 gereken en \u00f6nemli unsur olan g\u00fcven duygusuna, kamu hizmeti anlam\u0131nda da b\u00fcy\u00fck zarar verece\u011fini asla unutmamal\u0131d\u0131r. Bu a\u015famadan sonra da hizmet sunumu \u00e7eki\u015fmeli ve gergin olarak ge\u00e7ecektir. Asl\u0131nda durum, t\u00fcm kamu hizmetleri i\u00e7in ge\u00e7erlidir ancak ki\u015finin maddi ve manevi b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc kendi r\u0131zas\u0131 sonucu do\u011frudan etkilendi\u011fi i\u00e7in, sa\u011fl\u0131k hizmeti sunumunda g\u00fcven duygusu, daha fazla \u00f6n plana \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Ki\u015fi en k\u0131ymetlisini, bedenini, maddi ve manevi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131k mesle\u011fi mensuplar\u0131na\/ \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131na emanet etmi\u015ftir.<\/p>\n

Sorun tespit edildikten sonra, \u00e7e\u015fitli ihtimaller s\u00f6z konusu olabilir. Yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lmalar olabilir, buna ili\u015fkin olarak ilgili ki\u015fi\/ ki\u015filer ve b\u00f6l\u00fcm y\u00f6neticisi birlikte hastaya\/ hasta yak\u0131n\u0131na a\u00e7\u0131klamalarda bulunur fakat \u00f6ncesinde, nas\u0131l a\u00e7\u0131klama yap\u0131laca\u011f\u0131na dair g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olmalar\u0131 gerekir, hasta ve hasta yak\u0131nlar\u0131yla soruna y\u00f6nelik olarak kurulacak olan ileti\u015fim \u00e7ok \u00f6nemlidir. \u0130fadelerin, yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lmamas\u0131 ve g\u00fcvenin sars\u0131lmamas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan titizlikle se\u00e7ilmesi gerekir.<\/p>\n

Ortada bir kusur varsa ancak zarar yok ise yine ilgili ki\u015fi\/ ki\u015filer ve y\u00f6netici birlikte durumu en uygun ifadelerle hasta\/ hasta yak\u0131n\u0131na a\u00e7\u0131klayarak s\u00fcreci sonu\u00e7land\u0131rmal\u0131d\u0131rlar. Ya\u015fanan olaydan duyulan \u00fcz\u00fcnt\u00fc de ifade edilmeli ve gerekirse \u00f6z\u00fcr dilenmelidir. Sonuca kusuruyla sebep olan taraf kim olursa olsun \u2013 sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 veya hasta\/ hasta yak\u0131n\u0131 – gerekti\u011finde \u00f6z\u00fcr dilemelidir.<\/p>\n

Di\u011fer bir ihtimal ise, ortada bir kusur olabilir ve hasta zarar g\u00f6rm\u00fc\u015f olabilir. Ayn\u0131 s\u00fcre\u00e7 ger\u00e7ekle\u015ftirilmeli zarar, ilgili birim\/ kurum taraf\u0131ndan dolay\u0131s\u0131yla idare taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanmal\u0131d\u0131r. En b\u00fcy\u00fck teselli ise, geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olmayan bir zarar\u0131n meydana gelmemi\u015f olmas\u0131d\u0131r. Sorunlar kar\u015f\u0131s\u0131nda d\u00fcr\u00fcst olmak, \u00f6zellikle de hizmet sunumunda kusur mevcut ise buna ra\u011fmen savunucu bir rol \u00fcstlenmemek \u00e7ok \u00f6nemlidir. Hizmeti alan taraf\u0131n \u015fiddet i\u00e7eren davran\u0131\u015flar\u0131 sergilemesine yol a\u00e7a<\/p>\n

buna yol a\u00e7abilecek t\u00fcm kap\u0131lar\u0131n da kapat\u0131lmas\u0131 gerekir s\u00f6z konusu tedbirler, ivedi olarak al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Bu arada, s\u0131n\u0131rlar\u0131 keskin olarak belirlenmi\u015f hukukun cevaz verdi\u011fi baz\u0131 say\u0131l\u0131\/ istisnai durumlar\u0131n (zarar verebilecek eylemler) oldu\u011funu da belirtmek isteriz, s\u00f6z konusu durumlar ayr\u0131 bir ba\u015fl\u0131kta ayr\u0131ca ele al\u0131nacakt\u0131r kural olarak ise s\u00f6z konusu eylemler, hukuka ayk\u0131r\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Sorunu tespit etmeye ve \u00e7\u00f6zmeye y\u00f6nelik eylemler b\u00f6yle olmakla birlikte y\u00f6neticilerin konuya yakla\u015f\u0131m\u0131 b\u00f6yle olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece ve \u00e7al\u0131\u015fanda fark\u0131ndal\u0131k olu\u015fturulmad\u0131\u011f\u0131, sorunlara belirtildi\u011fi gibi yakla\u015fmas\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n desteklenmedi\u011fi, yeterli zaman ve f\u0131rsat verilmedi\u011fi s\u00fcrece \u00e7al\u0131\u015fan da gerekli davran\u0131\u015f\u0131 yeterince sergileyemeyecektir. \u00c7al\u0131\u015fanlar s\u00fcreci, yerine getirilmesi gereken bir \u00f6dev gibi g\u00f6rmelidirler ve ger\u00e7ekle\u015ftirilmedi\u011finde, \u00e7al\u0131\u015fana y\u00f6neticisi taraf\u0131ndan d\u00f6n\u00fc\u015f yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Y\u00f6neticiler de bir \u00fcst y\u00f6neticileri taraf\u0131ndan denetlenmelidirler. Organizasyon ve denetim konular\u0131 da ayr\u0131 ba\u015fl\u0131klarda ele al\u0131nacakt\u0131r. S\u00fcrece y\u00f6nelik eylemler, kanaatimizce kurum i\u00e7i iyile\u015ftirmede fazlas\u0131yla etkili olacakt\u0131r. Daha \u00f6nce de belirtildi\u011fi gibi, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 her sorunu y\u00f6neticilerine bildirme gibi sorumluluklar\u0131 bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n

Her birimden sorumlu bir y\u00f6netici bulunmaktad\u0131r. Y\u00f6neticiler, yasalar\u0131n da \u00f6ng\u00f6r\u00fcs\u00fcyle vekaleten yerine birini atayabilmektedirler. Elbette atanacak ki\u015finin yine, yasalarda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen ko\u015fullar\u0131 sa\u011flamas\u0131 gerekmektedir. 19 Durum b\u00f6yle olmakla birlikte, birimin idaresine y\u00f6nelik olarak sorumlulu\u011fun ekip i\u00e7i payla\u015f\u0131lmas\u0131, hizmetin sonu\u00e7lar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00e7ok daha etkili ve yararl\u0131 olacakt\u0131r. Uygulamalar\u0131n gere\u011fi gibi yap\u0131lmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan takip edilmesi, sahaya yeni ba\u015flayanlar\u0131n e\u011fitimi, bilgi g\u00fcncellemelerinin aktar\u0131lmas\u0131, birim kalite g\u00f6stergelerinin takibi vs. gibi konularda sorumluluklar birka\u00e7 ki\u015fiye verilebilir. Hatta d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcml\u00fc olarak; belirli bir d\u00f6nem boyunca belirli ki\u015filerin yerine getirmesi amac\u0131yla planlama da yap\u0131labilir. \u00d6rne\u011fin, ayr\u0131ca birimlerde klinik e\u011fitim hem\u015fireleri, ekip liderleri unvanlar\u0131yla \u00e7al\u0131\u015fanlar atanabilir. Yaln\u0131zca kalite g\u00f6stergelerini takip eden veya ilgili birimde, hasta\/ hasta yak\u0131n\u0131 geri bildirimlerini takip eden, raporlayan, ekiple payla\u015fan \u00e7al\u0131\u015fanlar belirlenebilir. S\u00f6z konusu belirlemeler, hem sorumlu hem\u015firenin g\u00f6revini, \u00f6zellikle zaman bak\u0131m\u0131ndan etkin bir \u015fekilde yerine getirebilmesi, yoklu\u011funda sorun ya\u015fanmamas\u0131 hem de \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n sorunlara ve onlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcmlerine kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flama dolay\u0131s\u0131yla \u00e7\u00f6z\u00fcme y\u00f6nelik uygulamalar\u0131 benimseme bak\u0131m\u0131ndan \u00e7ok \u00f6nemlidir. S\u00f6z konusu belirlemeler, elbette ilgili d\u00fczenlemelerde \u00f6ng\u00f6r\u00fclmeli (eklenmeli), y\u00f6netsel g\u00f6revlerin sorumlulu\u011funu payla\u015fan \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n gelirlerinde gerekli de\u011fi\u015fimler sa\u011flanmal\u0131d\u0131r, k\u0131saca onlar\u0131n \u00f6zl\u00fck haklar\u0131na yans\u0131mal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Konuya ili\u015fkin olarak verilecek di\u011fer bir \u00f6rnek; anestezi teknikerleri\/ teknisyenlerinden sorumlu bir ki\u015fi bulunmakla birlikte, ger\u00e7ekle\u015ftirilen uygulamalar\u0131n gere\u011fi gibi yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, yeni ba\u015flayan \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n alana uyumunu, yeni uygulamalar\u0131n veya cihaz kullan\u0131mlar\u0131n\u0131n ekibe aktar\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in ekipten g\u00f6n\u00fcll\u00fc ve yeterlili\u011fe sahip birka\u00e7 ki\u015fi g\u00f6revlendirilebilir. Y\u00f6neticilerin g\u00f6rev, yetki ve sorumluluklar\u0131na dair ekipten en az iki ki\u015finin de s\u00fcrece ili\u015fkin olarak bilgi sahibi olmas\u0131 ve uygulayabilmesi, ilgili y\u00f6netici sahada bulunamad\u0131\u011f\u0131nda s\u00f6z konusu g\u00f6revlerin aksamamas\u0131 i\u00e7in elzemdir. Uygulaman\u0131n, \u00fclkemizde ve yurtd\u0131\u015f\u0131nda \u00f6rnekleri bulunmaktad\u0131r. 20<\/p>\n

\u2026<\/p>\n

Koroner Yo\u011fun Bak\u0131m \u00dcnitesi\u2019nde alt\u0131 ayd\u0131r \u00e7al\u0131\u015fmakta olan Mehmet Hem\u015fire, femoral arterden \u00e7\u0131kar\u0131lan kateter b\u00f6lgesini, kanama belirti ve bulgular\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan kontrol etmek ve ya\u015fam bulgular\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7mek amac\u0131yla hastas\u0131n\u0131n yan\u0131na var\u0131r. Ya\u015fam bulgular\u0131, hastaya \u00f6zg\u00fc olarak normal de\u011ferlerde sonu\u00e7lanm\u0131\u015f ve invaziv giri\u015fim b\u00f6lgesinde, olas\u0131 kanama belirti ve bulgular\u0131 g\u00f6zlenmemi\u015ftir. Hem\u015fire, inspeksiyon ve palpasyonla y\u00f6ntemleriyle kontrol\u00fcn\u00fc<\/p>\n

sa\u011flar. S\u00f6z konusu giri\u015fimin uygulanmas\u0131n\u0131n \u00fczerinden sekiz saat ge\u00e7mi\u015ftir ve hasta takip s\u00fcresi aral\u0131\u011f\u0131 bir saat olarak uzam\u0131\u015ft\u0131r. Sekizinci saatte hastas\u0131n\u0131n yan\u0131na varan Mehmet Hem\u015fire, hastas\u0131n\u0131n ya\u015fam bulgular\u0131nda anlaml\u0131 bir farkl\u0131l\u0131k g\u00f6rmez ancak giri\u015fim b\u00f6lgesinde bir tuhafl\u0131k sezer. \u015e\u00f6yle ki meydana gelebilecek bir hematomun belirti ve bulgular\u0131n\u0131 g\u00f6zlemlemez ancak ilgili b\u00f6lgede yayg\u0131n bir sertlik hisseder ve hemen n\u00f6bet\u00e7i kardiyoloji uzman\u0131na haber verir.<\/p>\n

Hastay\u0131 de\u011ferlendiren hekim, ps\u00f6do anevrizmadan (yalanc\u0131 anevrizma) \u015f\u00fcphelenir ve yumu\u015fak doku ultrsonografisi tetkikinin yap\u0131lmas\u0131 i\u00e7in istemde bulunur. Hastan\u0131n hem\u015firesine de \u2018muhtemelen hematom geli\u015fti, ultrasonografi sonras\u0131 kesin tan\u0131y\u0131 belirleyebilece\u011fiz\u2019 diyerek onu da bilgilendirir. Hematom ifadesini duyan Mehmet Hem\u015fire\u2019nin nabz\u0131 y\u00fckselmeye ba\u015flar, y\u00fcz\u00fc hafif k\u0131zar\u0131r ve y\u00fcz\u00fcnde bir endi\u015fe ifadesi belirir. Hastan\u0131n takibi ile ilgili hem\u015firelik s\u00fcre\u00e7lerini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ve yerine getirmeyi unuttu\u011fu bir eylem olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kendi kendine sorgulamaya ba\u015flar.<\/p>\n

Bu s\u0131rada, Koroner Yo\u011fun Bak\u0131m \u00dcnitesi nde \u00e7al\u0131\u015fan, kendisinden daha fazla tecr\u00fcbesi ve ayn\u0131 zamanda bilgisi olan Elif Hem\u015fire, mesai arkada\u015f\u0131na d\u00f6nerek, \u2018sen g\u00f6revini gere\u011fi gibi yerine getirdin, endi\u015felenmen yersiz\u2026 Hastan\u0131 normal takip aral\u0131\u011f\u0131ndan daha s\u0131k olarak da takip etmi\u015f olsayd\u0131n, yine hematomu fark edemeyecektin zira bu t\u00fcr kanamalar\u0131n belirli bir d\u00fczeye gelmeden fark edilmesi \u00e7ok zordur ancak tetkikle anla\u015f\u0131labilir. Baz\u0131 vakalarda fark edilemeyebilir. 21 Bir tuhafl\u0131k oldu\u011funu fark etti\u011fin anda hekimi bilgilendirdin, \u015fimdi de g\u00f6rev, yetki ve sorumluluklar\u0131n \u00e7er\u00e7evesinde gerekeni yapacaks\u0131n. L\u00fctfen motivasyonunu d\u00fc\u015f\u00fcrme, hastan\u0131n senin g\u00f6rev, yetki ve sorumluluklar\u0131n\u0131 yerine getirmene ihtiyac\u0131 var!\u2019 der ve s\u00f6z konusu komplikasyona ilk defa rastlayan meslekta\u015f\u0131na, uygulamalarda destek olur zira sa\u011fl\u0131k hizmeti ancak ekip olabilme bilinciyle gere\u011fi gibi yerine getirilebilir.<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

KAYNAK\u00c7A<\/p>\n

1. 1219 say\u0131l\u0131 Tababet ve \u015euabat\u0131 San\u2019atlar\u0131n\u0131n Tarz\u0131 \u0130cras\u0131na Dair Kanun, 1928; Sa\u011fl\u0131k Meslekleri Kurulu Y\u00f6netmeli\u011fi, 2012.<\/p>\n

2. Sa\u011fl\u0131k Meslek Mensuplar\u0131 \u0130le Sa\u011fl\u0131k Hizmetlerinde \u00c7al\u0131\u015fan Di\u011fer Meslek Mensuplar\u0131n\u0131n \u0130\u015f ve G\u00f6rev Tan\u0131mlar\u0131na Dair Y\u00f6netmelik, 2014.<\/p>\n

3. Hasta ve \u00c7al\u0131\u015fan G\u00fcvenli\u011finin Sa\u011flanmas\u0131na Dair Y\u00f6netmelik, 2011.<\/p>\n

4. Sa\u011fl\u0131k Hizmetleri Temel Kanunu, 1987; Hasta Haklar\u0131 Y\u00f6netmeli\u011fi, 1998; Yatakl\u0131 Tedavi Kurumlar\u0131 \u0130\u015fletme Y\u00f6netmeli\u011fi, 1983.<\/p>\n

5. Cando\u011fan Akca, G\u00fcls\u00fcn Erig\u00fc\u00e7, \u2018Hastane \u00c7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n Y\u00f6neticileri ve \u00c7al\u0131\u015fma Arkada\u015flar\u0131 \u0130le Ya\u015fad\u0131klar\u0131 \u00c7at\u0131\u015fma Nedenlerine Y\u00f6nelik Bir Ara\u015ft\u0131rma\u2019, Hacettepe Sa\u011fl\u0131k \u0130daresi Dergisi, 9(2), 2006, s. 148.<\/p>\n

6. Ali Mohammad Mosadeghrad, \u2018Factors Influencing Healthcare Service Quality\u2019, Internatioanal Journal Of Health Policy and Management, 3(2), 2014, s. 81.<\/p>\n

7. Derya \u0130nce, Suna Akbal\u0131k, \u2018Kamu Hastanelerinde Temizlik \u0130\u015f\u00e7ilerinin \u00c7al\u0131\u015fma Ko\u015fullar\u0131 ve Covid \u2013 19 Pandemi S\u00fcrecindeki Deneyimleri: \u0130stanbul \u00d6rne\u011fi\u2019, \u00c7al\u0131\u015fma ve Toplum, 5(75), 2022, s. 2839.<\/p>\n

8. \u0130\u015f Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve G\u00fcvenli\u011fi Kanunu, 2012.<\/p>\n

9. T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Anayasas\u0131, 1982; Devlet Memurlar\u0131 Kanunu, 1965; \u0130\u015f Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve G\u00fcvenli\u011fi Kanunu, 2012.<\/p>\n

10. Hem\u015firelik Y\u00f6netmeli\u011fi, 2010.<\/p>\n

11. R\u00fcmeysa Firdevs Y\u0131ld\u0131r\u0131m, Seda Kumru, \u2018Hasta \u015eikayetleri ve Tatmininin Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 \u0130leti\u015fim Merkezine Yap\u0131lan Ba\u015fvurular \u0130le De\u011ferlendirilmesi: \u0130stanbul \u2013 Kad\u0131k\u00f6y \u00d6rne\u011fi\u2019, Eurasian Journal of Health Technology Assessment (EHTA), 5(2), 2021, s. 124.<\/p>\n

12. Richard M Elias ve Di\u011ferleri, \u2018A Taxonomic Review of Patient Complaints in Adult Hospital Medicine\u2019, Journal of Patient Eperience, 8, 2021, s. 4.<\/p>\n

13. Turan Y\u0131ld\u0131r\u0131m ve Di\u011ferleri, \u0130dare Hukuku, 7. Bask\u0131, \u0130stanbul, 2018, s. 364.<\/p>\n

14. Turan Y\u0131ld\u0131r\u0131m ve Di\u011ferleri, \u0130dare Hukuku, 7. Bask\u0131, \u0130stanbul, 2018, s. 835 vd.; Devlet Memurlar\u0131 Kanunu, 1965; T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Anayasas\u0131, 1982.<\/p>\n

15. Tababet ve \u015euabat\u0131 San\u2019atlar\u0131n\u0131n Tarz\u0131 \u0130cras\u0131na Dair Kanun, 1928; Sa\u011fl\u0131k Hizmetleri Temel Kanunu, 1987; Hem\u015firelik Kanunu, 1954; Aile Hekimli\u011fi Kanunu, 2004; \u0130spen\u00e7iyari ve T\u0131bbi M\u00fcstahzarlar Kanunu, 1928;<\/p>\n

16. Hem\u015firelik Y\u00f6netmeli\u011fi, 2010; Aile Hekimli\u011fi Uygulama Y\u00f6netmeli\u011fi, 2013;<\/p>\n

17. T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Anayasas\u0131, 1982.<\/p>\n

18. T\u00fcrk Ceza Kanunu, 2004.<\/p>\n

19. Se\u00e7kin Yavuzdo\u011fan, Arda Ergene, \u2018Devlet Memurlar\u0131 Kanunu Uyar\u0131nca Vekalet G\u00f6revi ve \u0130kinci G\u00f6rev Yasa\u011f\u0131\u2019, Hasan Kalyoncu \u00dcniversitesi Hukuk Fak\u00fcltesi Dergisi, 13(25), 2023, s. 221; Devlet Memurlar\u0131 Kanunu, 1965. 20. \u2018Klinik E\u011fitim Hem\u015fireli\u011fi Program\u0131 Ba\u015flad\u0131\u2019, https:\/\/sem.istinye.edu.tr\/klinik-egitim-hemsireligi-programi-basladi.html, (08.01.2023); Nursel Vatansever, Kader Mert, \u2018Hem\u015firelikte Klinik E\u011fitimin Yeri ve \u00d6nemi\u2019, Kocaeli \u00dcniversitesi Sa\u011fl\u0131k Bilimleri Dergisi, 3(1), 2017, s. 33; \u2018Ac\u0131badem Kariyer\u2019, https:\/\/kariyer.acibadem.com.tr\/ilanbilgileri?j=4438456676696b5a666b6470756b35636f61587256673d3d, (08.01.23); \u2018Clinical Nurse Educator Career Guide, https:\/\/www.wgu.edu\/career-guide\/healthcare\/clinical-nurse-educator-career.html#close, (08.01.23); \u2018Nurse Educators: Roles and Responsibilities\u2019, https:\/\/www.regiscollege.edu\/blog\/nursing\/what-is-a-nurse-educator, (08.01.23). 21. \u2018Pseudoaneurysm: What Causes It?\u2019, https:\/\/www.mayoclinic.org\/tests-procedures\/cardiac-catheterization\/expert-answers\/pseudoaneurysm\/faq-20058420#:~:text=A%20pseudoaneurysm%20occurs%20when%20a,vessel%20wall%20weakens%20and%20bulges., (23.01.23).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Uzm. Hem\u015fire Mehtap Tekin Bu ara\u015ft\u0131rma, \u2018Sa\u011fl\u0131k Hizmeti Sunumu S\u0131ras\u0131nda Ya\u015fanan \u00c7al\u0131\u015fanlara Y\u00f6nelik \u015eiddetin Nedenleri ve \u00c7\u00f6z\u00fcm \u00d6nerileri\u2019, \u2018\u015eiddet\u2019, \u2018Sa\u011fl\u0131k Hizmeti Sunumu\u2019 ve \u2018Ya\u015fam ve Sa\u011fl\u0131k Haklar\u0131\u2019 ba\u015fl\u0131kl\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n (yay\u0131mlanma s\u0131ras\u0131na g\u00f6re) devam\u0131 niteli\u011findedir. Bir \u00f6nceki ara\u015ft\u0131rmada; hak kavram\u0131, ya\u015fam hakk\u0131n\u0131n ayr\u0131cal\u0131\u011f\u0131, ya\u015fam hakk\u0131n\u0131n ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131, \u00fclkemizin de taraf\u0131 oldu\u011fu uluslararas\u0131 d\u00fczenlemeler ve T\u00fcrkiye Cumhuriyeti […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":21480,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14,16,3,17,18,15,19,2],"tags":[],"class_list":["post-21479","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-avrupa","category-belcika","category-dunya","category-ekonomi","category-kultur-sanat","category-spor","category-tanitim","category-turkiye"],"yoast_head":"\nSA\u011eLIK \u00c7ALI\u015eANLARI - AvrupaPress<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/avrupapress.com\/main\/2023\/01\/23\/saglik-calisanlari\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"fr_FR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"SA\u011eLIK \u00c7ALI\u015eANLARI - AvrupaPress\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Uzm. Hem\u015fire Mehtap Tekin Bu ara\u015ft\u0131rma, \u2018Sa\u011fl\u0131k Hizmeti Sunumu S\u0131ras\u0131nda Ya\u015fanan \u00c7al\u0131\u015fanlara Y\u00f6nelik \u015eiddetin Nedenleri ve \u00c7\u00f6z\u00fcm \u00d6nerileri\u2019, \u2018\u015eiddet\u2019, \u2018Sa\u011fl\u0131k Hizmeti Sunumu\u2019 ve \u2018Ya\u015fam ve Sa\u011fl\u0131k Haklar\u0131\u2019 ba\u015fl\u0131kl\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n (yay\u0131mlanma s\u0131ras\u0131na g\u00f6re) devam\u0131 niteli\u011findedir. Bir \u00f6nceki ara\u015ft\u0131rmada; hak kavram\u0131, ya\u015fam hakk\u0131n\u0131n ayr\u0131cal\u0131\u011f\u0131, ya\u015fam hakk\u0131n\u0131n ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131, \u00fclkemizin de taraf\u0131 oldu\u011fu uluslararas\u0131 d\u00fczenlemeler ve T\u00fcrkiye Cumhuriyeti […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/avrupapress.com\/main\/2023\/01\/23\/saglik-calisanlari\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"AvrupaPress\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-01-23T19:06:12+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-01-23T19:06:30+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/avrupapress.com\/main\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/Takim-Calismasi-Egitimi-768x513.jpeg-15.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"768\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"513\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Edit\u00f6r\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"\u00c9crit par\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Edit\u00f6r\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Dur\u00e9e de lecture est.\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"34 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/avrupapress.com\/main\/2023\/01\/23\/saglik-calisanlari\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/avrupapress.com\/main\/2023\/01\/23\/saglik-calisanlari\/\"},\"author\":{\"name\":\"Edit\u00f6r\",\"@id\":\"https:\/\/avrupapress.com\/#\/schema\/person\/68428444ec60970d1e1b700cf4ca1e8f\"},\"headline\":\"SA\u011eLIK \u00c7ALI\u015eANLARI\",\"datePublished\":\"2023-01-23T19:06:12+00:00\",\"dateModified\":\"2023-01-23T19:06:30+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/avrupapress.com\/main\/2023\/01\/23\/saglik-calisanlari\/\"},\"wordCount\":8268,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/avrupapress.com\/#\/schema\/person\/0223dca19c72c43575bf30d1a2d8f4fa\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/avrupapress.com\/main\/2023\/01\/23\/saglik-calisanlari\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/avrupapress.com\/main\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/Takim-Calismasi-Egitimi-768x513.jpeg-15.webp\",\"articleSection\":[\"Avrupa\",\"Bel\u00e7ika\",\"D\u00fcnya\",\"Ekonomi\",\"K\u00fclt\u00fcr-Sanat\",\"Spor\",\"Tan\u0131t\u0131m\",\"T\u00fcrkiye\"],\"inLanguage\":\"fr-BE\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/avrupapress.com\/main\/2023\/01\/23\/saglik-calisanlari\/\",\"url\":\"https:\/\/avrupapress.com\/main\/2023\/01\/23\/saglik-calisanlari\/\",\"name\":\"SA\u011eLIK \u00c7ALI\u015eANLARI - AvrupaPress\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/avrupapress.com\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/avrupapress.com\/main\/2023\/01\/23\/saglik-calisanlari\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/avrupapress.com\/main\/2023\/01\/23\/saglik-calisanlari\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/avrupapress.com\/main\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/Takim-Calismasi-Egitimi-768x513.jpeg-15.webp\",\"datePublished\":\"2023-01-23T19:06:12+00:00\",\"dateModified\":\"2023-01-23T19:06:30+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/avrupapress.com\/main\/2023\/01\/23\/saglik-calisanlari\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"fr-BE\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/avrupapress.com\/main\/2023\/01\/23\/saglik-calisanlari\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"fr-BE\",\"@id\":\"https:\/\/avrupapress.com\/main\/2023\/01\/23\/saglik-calisanlari\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/avrupapress.com\/main\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/Takim-Calismasi-Egitimi-768x513.jpeg-15.webp\",\"contentUrl\":\"https:\/\/avrupapress.com\/main\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/Takim-Calismasi-Egitimi-768x513.jpeg-15.webp\",\"width\":768,\"height\":513},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/avrupapress.com\/main\/2023\/01\/23\/saglik-calisanlari\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/avrupapress.com\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"SA\u011eLIK \u00c7ALI\u015eANLARI\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/avrupapress.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/avrupapress.com\/\",\"name\":\"AvrupaPress\",\"description\":\"Haberin Adresi\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/avrupapress.com\/#\/schema\/person\/0223dca19c72c43575bf30d1a2d8f4fa\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/avrupapress.com\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"fr-BE\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\/\/avrupapress.com\/#\/schema\/person\/0223dca19c72c43575bf30d1a2d8f4fa\",\"name\":\"Bilgin \u00d6z\u00e7ift\u00e7i\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"fr-BE\",\"@id\":\"https:\/\/avrupapress.com\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/0f23b280433a21e1ea7a0adcc46ed0ad16afe3ad8e630fd13d8a017dcbd54ef3?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/0f23b280433a21e1ea7a0adcc46ed0ad16afe3ad8e630fd13d8a017dcbd54ef3?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Bilgin \u00d6z\u00e7ift\u00e7i\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\/\/avrupapress.com\/#\/schema\/person\/image\/\"},\"description\":\"Ne ben, nede sen... Biz ancak \\\"biz\\\" olursak g\u00fc\u00e7l\u00fc olabiliriz\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/avrupapress.com\/#\/schema\/person\/68428444ec60970d1e1b700cf4ca1e8f\",\"name\":\"Edit\u00f6r\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"fr-BE\",\"@id\":\"https:\/\/avrupapress.com\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/74996b0977aa5f1559ba9883776652508b229005c0d78fb2597897f0bd651c09?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/74996b0977aa5f1559ba9883776652508b229005c0d78fb2597897f0bd651c09?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Edit\u00f6r\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/www.avrupapress.com\"],\"url\":\"https:\/\/avrupapress.com\/main\/author\/editor\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"SA\u011eLIK \u00c7ALI\u015eANLARI - AvrupaPress","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/avrupapress.com\/main\/2023\/01\/23\/saglik-calisanlari\/","og_locale":"fr_FR","og_type":"article","og_title":"SA\u011eLIK \u00c7ALI\u015eANLARI - AvrupaPress","og_description":"Uzm. Hem\u015fire Mehtap Tekin Bu ara\u015ft\u0131rma, \u2018Sa\u011fl\u0131k Hizmeti Sunumu S\u0131ras\u0131nda Ya\u015fanan \u00c7al\u0131\u015fanlara Y\u00f6nelik \u015eiddetin Nedenleri ve \u00c7\u00f6z\u00fcm \u00d6nerileri\u2019, \u2018\u015eiddet\u2019, \u2018Sa\u011fl\u0131k Hizmeti Sunumu\u2019 ve \u2018Ya\u015fam ve Sa\u011fl\u0131k Haklar\u0131\u2019 ba\u015fl\u0131kl\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n (yay\u0131mlanma s\u0131ras\u0131na g\u00f6re) devam\u0131 niteli\u011findedir. Bir \u00f6nceki ara\u015ft\u0131rmada; hak kavram\u0131, ya\u015fam hakk\u0131n\u0131n ayr\u0131cal\u0131\u011f\u0131, ya\u015fam hakk\u0131n\u0131n ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131, \u00fclkemizin de taraf\u0131 oldu\u011fu uluslararas\u0131 d\u00fczenlemeler ve T\u00fcrkiye Cumhuriyeti […]","og_url":"https:\/\/avrupapress.com\/main\/2023\/01\/23\/saglik-calisanlari\/","og_site_name":"AvrupaPress","article_published_time":"2023-01-23T19:06:12+00:00","article_modified_time":"2023-01-23T19:06:30+00:00","og_image":[{"width":768,"height":513,"url":"https:\/\/avrupapress.com\/main\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/Takim-Calismasi-Egitimi-768x513.jpeg-15.webp","type":"image\/webp"}],"author":"Edit\u00f6r","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"\u00c9crit par":"Edit\u00f6r","Dur\u00e9e de lecture est.":"34 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/avrupapress.com\/main\/2023\/01\/23\/saglik-calisanlari\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/avrupapress.com\/main\/2023\/01\/23\/saglik-calisanlari\/"},"author":{"name":"Edit\u00f6r","@id":"https:\/\/avrupapress.com\/#\/schema\/person\/68428444ec60970d1e1b700cf4ca1e8f"},"headline":"SA\u011eLIK \u00c7ALI\u015eANLARI","datePublished":"2023-01-23T19:06:12+00:00","dateModified":"2023-01-23T19:06:30+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/avrupapress.com\/main\/2023\/01\/23\/saglik-calisanlari\/"},"wordCount":8268,"publisher":{"@id":"https:\/\/avrupapress.com\/#\/schema\/person\/0223dca19c72c43575bf30d1a2d8f4fa"},"image":{"@id":"https:\/\/avrupapress.com\/main\/2023\/01\/23\/saglik-calisanlari\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/avrupapress.com\/main\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/Takim-Calismasi-Egitimi-768x513.jpeg-15.webp","articleSection":["Avrupa","Bel\u00e7ika","D\u00fcnya","Ekonomi","K\u00fclt\u00fcr-Sanat","Spor","Tan\u0131t\u0131m","T\u00fcrkiye"],"inLanguage":"fr-BE"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/avrupapress.com\/main\/2023\/01\/23\/saglik-calisanlari\/","url":"https:\/\/avrupapress.com\/main\/2023\/01\/23\/saglik-calisanlari\/","name":"SA\u011eLIK \u00c7ALI\u015eANLARI - AvrupaPress","isPartOf":{"@id":"https:\/\/avrupapress.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/avrupapress.com\/main\/2023\/01\/23\/saglik-calisanlari\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/avrupapress.com\/main\/2023\/01\/23\/saglik-calisanlari\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/avrupapress.com\/main\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/Takim-Calismasi-Egitimi-768x513.jpeg-15.webp","datePublished":"2023-01-23T19:06:12+00:00","dateModified":"2023-01-23T19:06:30+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/avrupapress.com\/main\/2023\/01\/23\/saglik-calisanlari\/#breadcrumb"},"inLanguage":"fr-BE","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/avrupapress.com\/main\/2023\/01\/23\/saglik-calisanlari\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"fr-BE","@id":"https:\/\/avrupapress.com\/main\/2023\/01\/23\/saglik-calisanlari\/#primaryimage","url":"https:\/\/avrupapress.com\/main\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/Takim-Calismasi-Egitimi-768x513.jpeg-15.webp","contentUrl":"https:\/\/avrupapress.com\/main\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/Takim-Calismasi-Egitimi-768x513.jpeg-15.webp","width":768,"height":513},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/avrupapress.com\/main\/2023\/01\/23\/saglik-calisanlari\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/avrupapress.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"SA\u011eLIK \u00c7ALI\u015eANLARI"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/avrupapress.com\/#website","url":"https:\/\/avrupapress.com\/","name":"AvrupaPress","description":"Haberin Adresi","publisher":{"@id":"https:\/\/avrupapress.com\/#\/schema\/person\/0223dca19c72c43575bf30d1a2d8f4fa"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/avrupapress.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"fr-BE"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/avrupapress.com\/#\/schema\/person\/0223dca19c72c43575bf30d1a2d8f4fa","name":"Bilgin \u00d6z\u00e7ift\u00e7i","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"fr-BE","@id":"https:\/\/avrupapress.com\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/0f23b280433a21e1ea7a0adcc46ed0ad16afe3ad8e630fd13d8a017dcbd54ef3?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/0f23b280433a21e1ea7a0adcc46ed0ad16afe3ad8e630fd13d8a017dcbd54ef3?s=96&d=mm&r=g","caption":"Bilgin \u00d6z\u00e7ift\u00e7i"},"logo":{"@id":"https:\/\/avrupapress.com\/#\/schema\/person\/image\/"},"description":"Ne ben, nede sen... Biz ancak \"biz\" olursak g\u00fc\u00e7l\u00fc olabiliriz"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/avrupapress.com\/#\/schema\/person\/68428444ec60970d1e1b700cf4ca1e8f","name":"Edit\u00f6r","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"fr-BE","@id":"https:\/\/avrupapress.com\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/74996b0977aa5f1559ba9883776652508b229005c0d78fb2597897f0bd651c09?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/74996b0977aa5f1559ba9883776652508b229005c0d78fb2597897f0bd651c09?s=96&d=mm&r=g","caption":"Edit\u00f6r"},"sameAs":["http:\/\/www.avrupapress.com"],"url":"https:\/\/avrupapress.com\/main\/author\/editor\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/avrupapress.com\/main\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21479","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/avrupapress.com\/main\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/avrupapress.com\/main\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/avrupapress.com\/main\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/avrupapress.com\/main\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=21479"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/avrupapress.com\/main\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21479\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21481,"href":"https:\/\/avrupapress.com\/main\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21479\/revisions\/21481"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/avrupapress.com\/main\/wp-json\/wp\/v2\/media\/21480"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/avrupapress.com\/main\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=21479"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/avrupapress.com\/main\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=21479"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/avrupapress.com\/main\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=21479"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}