{"id":15428,"date":"2021-05-16T17:06:52","date_gmt":"2021-05-16T17:06:52","guid":{"rendered":"http:\/\/avrupapress.com\/main\/?p=15428"},"modified":"2021-05-17T11:42:38","modified_gmt":"2021-05-17T11:42:38","slug":"dusuncen-kadar-varsin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/avrupapress.com\/main\/2021\/05\/16\/dusuncen-kadar-varsin\/","title":{"rendered":"D\u00dc\u015e\u00dcNCEN KADAR VARSIN"},"content":{"rendered":"

\u2018Bir bireye oldu\u011fu gibi davran\u0131rsan\u0131z, oldu\u011fu gibi kal\u0131r. Ama ona olabilece\u011fi gibi davran\u0131rsan, o zaman olabilece\u011fi ki\u015fi olur.<\/em>\u2019<\/p>\n

GOETHE<\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

Hayat\u0131m\u0131z\u0131n pek \u00e7ok d\u00f6neminde ileride ya\u015fanmas\u0131 muhtemel olaylar\u0131 kurgular ve onlar\u0131n olma ihtimallerinin korkusuyla kendimizi \u00e7\u0131kmazlara s\u00fcr\u00fckleriz. \u2018Asla b\u00f6yle bir i\u015f yerine kabul edilemem, asla b\u00f6yle bir eve sahip olamam, ben bunu ba\u015farabilece\u011fimi sanm\u0131yorum, ben bu ki\u015fiyle bulu\u015fmaya gidemem elime y\u00fcz\u00fcme bula\u015ft\u0131r\u0131r\u0131m kesin<\/em>\u2019 vb. bir s\u00fcr\u00fc felaket senaryolar\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r\u0131z. Ne yaz\u0131kki baz\u0131lar\u0131 da ger\u00e7e\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015fmeye ba\u015flar. Peki rutin ya\u015fant\u0131m\u0131z i\u00e7erisinde bazen fark\u0131nda bile olmadan kurgulad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7e\u015fitli felaket senaryolar\u0131 zaten ger\u00e7ekle\u015fecekleri i\u00e7in mi ya\u015fan\u0131rlar yoksa biz onlar\u0131 kurgulad\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in mi ger\u00e7ekle\u015firler? Size psikolojide yer alan bir deneyden bahsetmek istiyorum. Ger\u00e7ek bir b\u00fcy\u00fc olarak adland\u0131r\u0131lan Rosenthal Etkisi.<\/em><\/p>\n

Robert Rosenthal ve Lenore Jocabson isimli iki Alman psikolog 1963 y\u0131l\u0131nda yapt\u0131klar\u0131 deneyle rosenthal etkisi ad\u0131n\u0131 verdikleri ilgin\u00e7 bir ger\u00e7eklikle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131lar. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar ilkokul \u00f6\u011frencileri ile ger\u00e7ekle\u015ftirdikleri deneyde y\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda \u00f6\u011frencileri bir genel zeka testine tabi tuttular ve normal zeka seviyesine sahip olan \u00f6\u011frencileri ikiye ay\u0131rd\u0131lar. \u00c7ocuklar\u0131n \u00f6\u011fretmenlerine ise iki gruptan birinin ortalaman\u0131n \u00fcst\u00fcnde zekaya sahip oldu\u011funu s\u00f6ylediler ve \u00f6\u011fretmenleri \u00f6\u011frencilerin aileleri konu\u015fmamalar\u0131 konusunda uyard\u0131lar. Y\u0131l sonunda yap\u0131lan genel zeka testlerinde deneyin ba\u015f\u0131nda zeki olduklar\u0131 s\u00f6ylenen \u00f6\u011frenciler di\u011fer \u00f6\u011frencilerden ve ilk testteki performanslar\u0131ndan daha iyi bir performans sergilediler. Deney sonu\u00e7lar\u0131 olduk\u00e7a \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131yd\u0131, ba\u015fta di\u011fer \u00e7ocuklarla ayn\u0131 zeka d\u00fczeyindeki bu \u00e7ocuklar \u201czeki \u00f6\u011frenciler<\/em>\u201d olarak etiketlendikten sonra nas\u0131l daha iyi bir performans sergilemi\u015flerdi? Bunun bir b\u00fcy\u00fc oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnebilirsiniz fakat kimse onlara b\u00fcy\u00fc yapmad\u0131, her \u015fey etki \u2013 tepki ile ilgiliydi asl\u0131nda. Deneyde b\u00fct\u00fcn \u00f6\u011frencilerin normal zeka seviyesine sahip olduklar\u0131n\u0131 bilmeyip zeki olduklar\u0131n\u0131 varsayd\u0131klar\u0131 \u00f6\u011frencilere daha yak\u0131n ve daha ilgili davranan \u00f6\u011fretmenler onlar\u0131n normalin \u00fcst\u00fcnde performans sergilemelerinin esas nedeniydi. Daha \u00f6zenli muamele g\u00f6ren \u00f6\u011frenciler derslerine daha \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar ve sonu\u00e7 olarak genel zeka testlerinde daha y\u00fcksek bir skor elde ettiler.<\/p>\n

Bu deneyin bilime ve hayat\u0131m\u0131za kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 durum ise zaten yapamayaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz \u015feylere bahaneler \u00fcreterek bir k\u0131l\u0131f giydirmek i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u015flevsel bir ger\u00e7eklik. D\u00fc\u015f\u00fcncelerimiz davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131, korku ve cesaretimizi do\u011frudan etkiler. Biri size sen bunu yapamazs\u0131n dedi\u011finde e\u011fer ger\u00e7ekten onun dediklerini do\u011fru kabul ederek denemeye kalk\u0131\u015f\u0131rsak yapamay\u0131z. Ve zaten yapamayaca\u011f\u0131m\u0131 biliyordum diyerek kendimizi hakl\u0131 \u00e7\u0131karmak i\u00e7in sebepler \u00fcretmi\u015f oluruz. Bir dersten kesinlikle kalaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 s\u00f6yler ve kal\u0131rsak kalm\u0131\u015f olmam\u0131z\u0131n ger\u00e7ek sebebi o dersten ge\u00e7ece\u011fimizi d\u00fc\u015f\u00fcnmeyerek ona gereken \u00f6nemi ve \u00f6zeni vermedi\u011fimiz i\u00e7indir. Bir i\u015f ba\u015fvurusunda o i\u015fe al\u0131nmayaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmemizin sebebi yeterince tecr\u00fcbeli olmamak de\u011fil bilakis korktu\u011fumuz i\u00e7in g\u00f6r\u00fc\u015fmede yeterince cesaretli ve \u00f6zg\u00fcvenli bir duru\u015f sergilememekten kaynaklan\u0131r. Rosenthal etkisi, T\u00fcrk\u00e7e kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile beklenti etkisi ya da kendini ger\u00e7ekle\u015ftiren kehanet, sosyal-psikolojik olgusal bir kavram olman\u0131n da d\u0131\u015f\u0131nda hayat\u0131m\u0131z\u0131n her alan\u0131nda kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalaca\u011f\u0131m\u0131z ya\u015famsal bir ger\u00e7ekliktir. Bu ger\u00e7ekli\u011fi beynimizde nas\u0131l kurgulayabilece\u011fimiz ise bizim ellerimizde. Bu durumu \u00e7ok g\u00fczel bir \u00f6rnekle a\u00e7\u0131klayal\u0131m\u2026<\/p>\n