Covid-19 pandemi ve s\u00fcrecinden sadece biz yeti\u015fkinler de\u011fil ya\u015fl\u0131lar, \u00e7ocuklar ve gen\u00e7lerde \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde etkilendi. Bu s\u00fcrecin uzamas\u0131, hasta say\u0131lar\u0131nda giderek artan bir e\u011filim g\u00f6stermesi, y\u0131llarca s\u00fcrebilece\u011fine dair yorumlar elbette \u00e7ocuk ve gen\u00e7leri de etkilemektedir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde her \u00e7ocuk, belki de okulu da pek sevmeyenler de dahil, \u00a0d\u00f6rt g\u00f6zle okula gidebilece\u011fi, arkada\u015flar\u0131 ve \u00f6\u011fretmenine kavu\u015faca\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fc bekliyor. Bu nedenle \u00e7ocuk ve gen\u00e7lerin endi\u015fe ve kayg\u0131lar\u0131 mutlaka dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Bu d\u00f6nemde \u00f6zellikle sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 \u00e7ocuklar\u0131 daha farkl\u0131 ve yo\u011fun bir s\u00fcre\u00e7 ya\u015famaktad\u0131r. Bir \u00e7o\u011fu anne, babas\u0131ndan hatta baz\u0131s\u0131 her iki ebeveyninden uzun s\u00fcredir ayr\u0131, anneanne, babaanne yan\u0131nda, anne, babalar\u0131n\u0131 daha \u00e7ok g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fc telefon g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri ile g\u00f6rmekte. Bir araya geldiklerinde ise mesafeyi korumak belki de i\u015fin en zoru.<\/p>\n
Covid-19\u2019un ilk d\u00f6nemlerinde \u00e7ocuk ve gen\u00e7lerin bu hastal\u0131ktan pek etkilenmedi\u011fi belirtilirken g\u00fcn\u00fcm\u00fczde yeni mutasyonlar ile birlikte bu ya\u015f grubunda da hastal\u0131\u011f\u0131n g\u00f6r\u00fclebildi\u011fi bildirilmektedir. Dolays\u0131yla t\u00fcm korunma \u00f6nlemleri maske, mesafe, hijyen \u00e7ocuk ve gen\u00e7ler i\u00e7inde ge\u00e7erlidir.\u00a0 Covid-19\u2019un \u00e7ocuk ve gen\u00e7ler \u00fczerindeki etkisi sadece biyolojik de\u011fil psikolojik, sosyal ya\u015fam\u0131n t\u00fcm boyutlar\u0131nda de\u011fi\u015fimi beraberinde getirmi\u015ftir. \u00a0Covid-19 her ya\u015ftan \u00e7ocuk taraf\u0131ndan yo\u011fun \u015fekilde hissedilen anksiyete, stres ve belirsizlik gibi duygulara neden olmakla birlikte t\u00fcm \u00e7ocuklar bu duygular\u0131 farkl\u0131 yo\u011funlukla ya\u015famaktad\u0131rlar . \u00c7ocuklar bu d\u00f6nemde, okullar\u0131n kapanmas\u0131, etkinliklerin iptali, arkada\u015flardan ve hatta aile bireylerinden uzakta kalma gibi durumlarla y\u00fczle\u015fmek zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zellikle bu s\u00fcre\u00e7te, \u00e7ocuklar\u00a0 sevildiklerini ve desteklerini hissetmeye gereksinim duymaktad\u0131r ve bu \u00e7ocuk ve gen\u00e7ler i\u00e7in \u00f6nemli bir ihtiya\u00e7t\u0131r.<\/p>\n
\u00c7ocuklar, geli\u015fimsel, sosyal, duygusal, ruhsal ve davran\u0131\u015fsal gereksinimlerini kar\u015f\u0131lamada \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde ba\u011f\u0131ml\u0131d\u0131rlar. Kaynaklara eri\u015fim konusunda deneyim ve beceri eksikliklerinden dolay\u0131 pandemi ve do\u011fal afet gibi travmatik olaylarda da \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde etkilenen gruplar\u0131n ba\u015f\u0131nda gelmektedir . Biyolojik afet olarak kabul edilen pandemiler, di\u011fer afetlerde oldu\u011fu gibi \u00e7ocuklar\u0131, yak\u0131nlar\u0131n\u0131 kaybetme, rutinlerinden vazge\u00e7mek zorunda kalma ve sosyal destekten uzakla\u015fma nedenlerinden dolay\u0131 olumsuz etkilemektedirler. T\u00fcm bu ya\u015fant\u0131lar \u00e7ocuklar\u0131n bu d\u00f6nemde daha k\u0131r\u0131lgan hissetmelerine ve netlik ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirlik gereksinimi duymalar\u0131na neden olmaktad\u0131r. Bu ba\u011flamda rutinlerin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi \u00e7ocuklar\u0131 rahatlatmakta, kendilerini g\u00fcvende hissetmelerini sa\u011flamakta ve \u00f6ncelikli olarak ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u00c7ocuklar\u0131n i\u00e7inde bulunduklar\u0131 ya\u015f ve\/veya geli\u015fim d\u00f6nemine g\u00f6re pandemi gibi durumlarda yayg\u0131n olarak g\u00f6sterdikleri tepkileri inceleyen \u00e7al\u0131\u015fmalarda, okul \u00f6ncesi d\u00f6nemdeki \u00e7ocuklarda yayg\u0131n olarak isteksizlik, oyuna odaklanmada g\u00fc\u00e7l\u00fck, biberon kullan\u0131m\u0131, parmak emme, tuvalet kazalar\u0131 gibi kronolojik ya\u015f ve geli\u015fim d\u00fczeyiyle uyumu olmayan baz\u0131 davran\u0131\u015flar\u0131n g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc belirtilmektedir . Okul \u00e7a\u011f\u0131ndaki \u00e7ocuklarda ise korku ve kayg\u0131da belirgin art\u0131\u015f, karde\u015flerle sorun ya\u015fama, huzursuzluk, sald\u0131rganl\u0131k, psikosomatik \u015fik\u00e2yetler, sorumluluklar\u0131n\u0131 yerine getirmekten ka\u00e7\u0131nma, odaklanmada zorluk, uyku sorunlar\u0131 ve sosyal \u00e7ekilme gibi davran\u0131\u015flar\u0131n \u00f6n plana \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 vurgulanmaktad\u0131r .<\/p>\n
Ergenlerde ise g\u00f6zlenebilecek tepkiler aras\u0131nda ise okul \u00e7a\u011f\u0131nda sergilenen davran\u0131\u015flara ek olarak isyan, risk alma davran\u0131\u015flar\u0131, konsantrasyon eksikli\u011fi, bilin\u00e7 bulan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 olarak s\u0131ralanmaktad\u0131r. Genel olarak \u00e7ocuklar\u0131n ya\u015f gruplar\u0131, \u00f6zellikleri farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterse de t\u00fcm ya\u015f gruplar\u0131 i\u00e7in risk devam etmektedir. \u00c7ocuklar\u0131n \u00f6zellikle travma s\u00fcrecindeki tepkilerini de\u011ferlendiren \u00e7al\u0131\u015fmalar yayg\u0131nla\u015fmakla birlikte, k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte ya\u015fanan salg\u0131n hastal\u0131klar gibi ya\u015fam olaylar\u0131 s\u0131ras\u0131nda \u00e7ocuklar\u0131n verdikleri tepkileri inceleyen ara\u015ft\u0131rma say\u0131s\u0131 olduk\u00e7a s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Mevcut \u00e7al\u0131\u015fmalar pandeminin \u00f6zellikle korku ve deh\u015fet gibi daha yo\u011fun duygular\u0131n tetikleyicisi olarak birey ya\u015fant\u0131s\u0131 \u00fczerinde do\u011frudan etkili oldu\u011fu belirtilmektedir. Baz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma \u00f6rneklerini inceleyecek olursa ;<\/p>\n
Pandemi s\u00fcrecinin ba\u015flang\u0131c\u0131nda \u00c7in\u2019in Shaanxi Eyaleti\u2019nde online anket ile 3-18 ya\u015f aras\u0131 ula\u015f\u0131lan 310 \u00e7ocu\u011fa (168 k\u0131z, 142 erkek) y\u00f6nelik psikolojik ve davran\u0131\u015fsal de\u011ferlendirmede \u00e7ocuklarda yayg\u0131n olarak dikkat da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131\u011f\u0131, sinirlilik ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ve bununla birlikte, sar\u0131lmaktan ve salg\u0131n hakk\u0131nda soru sormaktan ka\u00e7\u0131nd\u0131klar\u0131 belirlenmi\u015ftir .\u00c7in’de y\u00fcr\u00fct\u00fclen bir ba\u015fka online \u00e7al\u0131\u015fmada ise 12-18 ya\u015flar\u0131 aras\u0131nda toplam 8000 \u00f6\u011frenciye ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada \u00f6\u011frenciler aras\u0131nda depresif belirti oran\u0131 %43, kayg\u0131 oran\u0131 %37 ve depresif belirtilere e\u015flik eden kayg\u0131 belirtilerinin g\u00f6r\u00fclme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ise %31 olarak belirlenmi\u015ftir. \u00a0\u00c7in merkezli bir ba\u015fka \u00e7al\u0131\u015fmada ise 584 ergene ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu\u00a0 \u00e7al\u0131\u015fmada ergenlerin %40\u2019\u0131n\u0131n pandemi s\u00fcrecinde psikolojik sorun ya\u015fama e\u011filiminde olduklar\u0131 belirlenerek \u00a0yerel y\u00f6netimlerin gen\u00e7lerin ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirici m\u00fcdahalelerde bulunmas\u0131 gerekti\u011fi vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r .<\/p>\n
Arkada\u015fl\u0131k, \u00e7ocuklar\u0131n normal geli\u015fimi ve refah\u0131 i\u00e7in elzemdir.\u00a0 Okullar\u0131n kapanmas\u0131 ile birlikte evde kalan \u00e7ocuklar arkada\u015f, \u00f6\u011fretmen ve sosyal ili\u015fkilerinden uzak kalm\u0131\u015flard\u0131r. Sosyal alan ve sosyal deste\u011fin (\u00f6zellikle okullar\u0131n) azalmas\u0131 ve cinsiyet e\u015fitsizli\u011fi ile ilgili yap\u0131sal sorunlar\u0131 da beraberinde getirmektedir. S\u0131n\u0131rl\u0131 kaynaklar (\u00f6zellikle sa\u011fl\u0131kta) i\u00e7in rekabet, \u00e7ocuk ve ergen haklar\u0131n\u0131n savunulmas\u0131 i\u00e7in bir\u00e7ok hizmetin k\u0131smen i\u015fleyi\u015fi ve sosyal a\u011flar\u0131n azalt\u0131lmas\u0131 \u015fiddet riskini artt\u0131rma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131na sahiptir. Halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in al\u0131nan \u00f6nlem ve kontrol tedbirleri, \u00e7ocuklar\u0131n toplumsal cinsiyete dayal\u0131 \u015fiddet de d\u00e2hil olmak \u00fczere \u00e7e\u015fitli \u015fiddet t\u00fcrlerine maruz kalma ihtimalini de beraberinde getirmektedir.\u00a0 \u015eiddet bu s\u00fcre\u00e7te de \u00f6nemli sorunlar aras\u0131nda yer almaktad\u0131r. Covid-19 s\u00fcreci ile bu oran\u0131n daha da y\u00fckseldi\u011fi bilinmektedir.<\/p>\n
Eve kapanma, e\u011fitiminin online olmas\u0131, izolasyon vb nedenlerle \u00e7ocuklar\u0131n bilgisayar , internet ba\u015f\u0131nda ge\u00e7irdikleri s\u00fcre artm\u0131\u015f, g\u00fcnl\u00fck hareketleri azalm\u0131\u015ft\u0131r, yanl\u0131\u015f beslenme kilo art\u0131\u015f\u0131n\u0131 da beraberinde getirmi\u015ftir. T\u00fcm bunlar psikolojik sorunlar ile bir araya geldi\u011finde sorunlar\u0131 daha g\u00fc\u00e7lendirmekte.<\/p>\n
Bu d\u00f6nemde \u00e7ocuk ve gen\u00e7lerin duygular\u0131n\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcncelerini ifade edebilmeleri i\u00e7in uygun ortam\u0131n yarat\u0131lmas\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bununla birlikte sa\u011fl\u0131kl\u0131 beslenmeye dikkat edilmesi, internette ge\u00e7irilen s\u00fcrenin azalt\u0131lmas\u0131, hareketin artt\u0131r\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik faaliyetlere \u00f6ncelik tan\u0131nmas\u0131 \u00e7ocuk ve gen\u00e7lerin duygusal ve bedensel anlamda kendilerini daha iyi hissetmelerine katk\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r.<\/p>\n
Sa\u011fl\u0131kl\u0131 g\u00fcnler dile\u011fiyle .<\/p>\n