TAMAMLAYICI BESLENME

TAMAMLAYICI BESLENME

Anne sütü; yenidoğan ve bebeklik dönemlerindeki büyüme ve gelişme süreci için gerekli olan tüm sıvıyı, enerjiyi ve besin öğelerini içeren, biyoyararlılığı yüksek, sindirimi kolay doğal bir besindir.

Emzirmenin ve dolayısıyla anne sütünün bebek için çeşitli faydaları vardır. Anne sütünün besin ögesi bileşimi bebeğin gereksinmelerine uygundur. Anne sütü alan bebeklerde solunum yolu ve mide-bağırsak enfeksiyonları, orta kulak iltihabı; tip I diyabet, çölyak hastalığı, obezite, koroner kalp hastalığı gibi bazı kronik hastalıkların oluşma riski daha az görülür. Emzirme bebeğin çene ve diş gelişimi ile ruhsal, bedensel ve zihinsel gelişimine yardımcı olur. Ayrıca anne ve bebeği arasındaki duygusal bağı güçlendirerek sevgi dolu bir ilişkinin oluşmasında etkilidir. Emzirmenin doğumdan sonra ve okul öncesi dönemde kilo kazanımı üzerine güçlü bir etkisi olduğu rapor edilmiştir.

Tamamlayıcı Beslenme Nedir?

İlk 6 ay bebeğin ihtiyacını %100 karşılayan anne sütü, büyümekte ve gelişmekte olan bebeğin artan ihtiyacını zamanla karşılayamaz. Anne sütünün 6-12. ayda bebeğin artan ihtiyacını karşılama oranı %50’ye ve 12.aydan itibaren de %30’ a kadar düşmektedir. Tek başına anne sütünün artık yetmediği bu dönemde besin ögesi gereksinimlerini karşılamak için anne sütü ile birlikte anne sütü dışındaki gıdaların verilmesi tamamlayıcı beslenme olarak adlandırılmaktadır. Tamamlayıcı besinlere altıncı ayda başlanması ve iki yaşına kadar anne sütünün de verilmesi bebeğin hem gelişimsel hem de fiziksel sağlığının sürdürülmesi açısından olumlu katkı sağlamaktadır.

Tamamlayıcı Besin Nasıl Olmalı?

Uygun bir tamamlayıcı besin; enerji, protein, vitamin ve mineral olarak zengin, ulaşılabilir, çok tuzlu ve baharatlı olmayan, uygun kıvamlı, hazırlanması kolay, temiz ve güvenli, çok fazla sıcak ya da soğuk olmayan, bebek tarafından kolay yenebilecek şekilde olmalıdır. Bu besinler, bebeğe özel olarak satın alınabildiği gibi bazen de ailenin tükettiği besinlerden bebeğe uygun şekilde değiştirilerek hazırlanabilmektedir.

Tamamlayıcı olarak verilecek besinlerin miktarları ve öğün sayısı bebeklerin mide kapasitesi 200 ml ölçüsünde olduğundan aylara göre farklılık göstermektedir.

Başlangıçta 6-8 aylık bebeklere 2-3 ana öğün, 1-2 ara öğün verilmesi, dokuzuncu aydan sonra 3-4 ana öğün, 1-2 ara öğün verilmesi uygun görülmektedir.

Besinlerin kıvamı giderek arttırılmalıdır. Bebeğin yaşına uygun olmayan kıvamdaki besinlerin verilmesi beslenme yetersizliğine ya da obeziteye neden olabilmektedir. Bebeklere 6-8 aylık olduklarında besinlerin püre şeklinde verilmesi uygunken, sekizinci aydan itibaren bebeklerin eli ile tutabileceği besinler verilebilmektedir. Püre şeklindeki besinlerin yedirilmesi daha kolay olsa da partiküllü katı besinlerin verilmesinin onuncu aydan daha geçe kalması ileride de beslenme sorunlarına zemin hazırlamaktadır. On ikinci aydan itibaren ise bebeğin aile sofrasında beslenmesine izin verilmektedir.

Her seferinde sadece bir besin denenmelidir ve bebeğin bu besine karşı olan toleransı gözlenip 5-7 gün aralıklarla yeni bir besin grubu beslenmesine eklenmelidir.

Baklagiller, balık, ıspanak gibi alerji riski daha yüksek olan besin gruplarındaki besinler ilk olarak tercih edilmemelidir, fakat ailesinde alerji riski olanlar da dahil olmak üzere bu besin gruplarının verilmesinin ertelenmesinin yada verilmemesinin alerji oluşturma riskini azalttığına dair net bir kanıt bulunmamaktadır.

Tamamlayıcı besinleri hazırlarken tuz kullanılmamalıdır. Tuzun kullanılmasının bebeklerin ileriki yaşamlarında nefrolitiazis gelişiminin riskini arttırmaktadır. Bununla birlikte şekerin kullanımı da mümkün olduğunca kısıtlanmalıdır.

Tablo 1. Aylara Göre Uygun Besinler

Ay Besin

0. ay Sadece anne sütü (Bebeğin aylara göre büyümesi izlenmelidir.)

6. ay Anne sütüne devam Yoğurt Meyve suyu, sebze suyu ve püresi Pekmez Şekersiz muhallebi (süt + pirinç unu) Yumurta sarısı (1/4 oranında) Besinlerin hazırlanmasında inek sütü küçük miktarlarda kullanılabilir.

7. ay Anne sütüne devam Yoğurt Meyve suyu, sebze suyu Pekmez Pirinç unu, pirinç Yumurta sarısı (tam) Et (balık, tavuk etleri ve kırmızı et) Bitkisel yağlar Sebze püre veya sebze çorba

8. ay Anne sütüne devam Yoğurt Meyve suyu, sebze suyu Pekmez

Et (balık, tavuk etleri ve kırmızı et), kuzu veya tavuk karaciğeri

Bitkisel yağlar

İyi ezilmiş ev yemekleri (kıymalı ve sebzeli)

Tam yumurta veya pastörize peynir

Tahıl – kırmızı mercimek, kurufasulye, nohut ezmeleri

12. ay Aile sofrasında oturtulup kendi deneyimlerine göre tercih yapılmalıdır.

AYIN NOTU

· Yemeğin hemen öncesi, sırası ve sonrasında su tüketilmemelidir. Yemeklerden 30 dk. önce ve sonra tüketimi sindirim açısından daha sağlıklıdır.

AYIN BESİNİ

Maydanozun;

· Gençleştirici,

· Cilde güzellik verici,

· Vücuda zindelik ve dinçlik kazandırmaya yardımcı,

· Angsiyete’ye karşı,

· Depresyona karşı,

· Diüretik(idrar söktürücü),

· Karaciğer metabolizmasını güçlendirici,

· Hepatit-B’ye karşı,

· Yüksek tansiyonu engelleyici,

· Karaciğer yağlanmasına karşı yardımcı ve destekleyici etkisi vardır.

!!! Hamile kadınların ilk 3 ay boyunca maydanoz tüketirken dikkat etmesi gerekmektedir. Çünkü içerisindeki “apiol ile beta-bisabolene” maddeleri düşüğe neden olmaktadır. Eğer hamileliklerinde düşük riski varsa maydanozdan kesinlikle uzak durmalılardır.

!!! Gastrit ve düşük tansiyonu bulunanların da doktorlarına danışarak tüketmeleri daha doğru bir tercih olacaktır.

Online diyet hizmetimden yararlanmak için bana whatsApp, instagram veya mail yoluyla ulaşabilirsiniz.

whatsApp : +90 534 305 17 54               

instagram: https://www.instagram.com/dyt.aysenurrabiaonen/?hl=tr

e-mail: rabia_onen@windowslive.com

DİYETİSYEN AYŞENUR RABİA ÖNEN